Якутские буквы:

Якутский → Русский

эгэй=

быть шустрым, проворным.

эгэй

1) эгэй (один из излюбленных зачинов якутской народной песни); 2) радость, ликование, радостное настроение; эрэйэ миэхэ , эгэйэ эйиэхэ погов. труды мой. а радости твой.

Якутский → Якутский

эгэй

I
туохт. Хап-сабар, түргэнник хамсан-имсэн. ☉ Быть шустрым, проворным
Ийэлэрэ-аҕалара ас киллэрэннэр, эгэйэ, ходьойо сылдьаллар. ПЭК СЯЯ
ср. монг. эгэх ‘возвращаться, идти домой’
II
аат., эргэр. Өрө көтөҕүллэн, өрүкүйэн үөрүү-көтүү, өрөгөйдөөһүн. ☉ Радостное настроение, ликование, радость
Эрэйэ миэхэ, эгэйэ эйиэхэ (өс хоһ.). Үөрүү, өлүү иккини көрөн, Эгэй, эрэй иккини билэн, Соргу, сор иккини солбуйан …… Аан ийэ дайдыттан арахсарбыт буоллар Астык буолуо этэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Сэбиэскэй Аармыйа] Сүүһүнэн омук эстэр аналын уларытан, Эгэйинэн солбуйан, Иккистээн төрөппүтүҥ. Эллэй
III
саҥа алл., эргэр. Үксүгэр саха төрүт ырыатын саҕаланыытыгар этиллэр тыл. ☉ Один из излюбленных зачинов якутской народной песни
Эгэй, оҕолоор! Кэрэ кулун кэһиитигэр Кинээстэрдиин кэккэлэһиэҕиҥ, Кэрэ тылла кэпсэтиэҕиҥ! Саха нар. ыр. I
Эгэй, эгэй, оҕолор, Элбэҕийэ буоламмыт Эрчимнээхтик үлэлиэхпит. Күндэ
Эгэй дуо, доҕоттоор! Эҥин-эҥин күммэр илэ-бодо көһүннүлэр буолбаат! С. Зверев

Еще переводы:

курдукчай

курдукчай (Якутский → Русский)

частица разг. выражает эмоциональное усиление высказываемого действия, обычно употр. в народных песнях; эгэй, эгэй, көрсүстэхпит курдукчай эх, встретились; барыахайыҥ курдукчай давай, пошли же.

ичэ

ичэ (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Сөҕүүнү-махтайыыны, соһуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает удивление, изумление
Ичэ ини, оҕолор! Санааката намчытын! Эй, ичэ арах! ПЭК СЯЯ
Ичэ алаата, аны аныаха дылы ону-маны абааһыргыырыҥ ааспат! ПЭК СЯЯ
Ичэ ини, оҕолоор! Үтүөкэтэ бэрдин! Саха нар. ыр. II
Ичэ ини, оҕолоор, Эгэй ини, оҕолоор, Оһуор ойуу оттордоох Ортолуура дойдуга Оонньохойдуу түспүппүт Ордуктуура буолуо дуу! И. Гоголев

ыллаамахтаа

ыллаамахтаа (Якутский → Якутский)

ыллаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. Эри-буру Тайбаамахтаан, Эгэй-доҕой ыллаамахтаан …… иһиэххэйиҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ый баһыгаратаҕар — биир киэһэ ыгыччы иһэн, кыратык ыллаамахтаан, олоҕун араас түгэннэриттэн кэпсээмэхтээн баран утуйар. Н. Босиков
Өлүөхпүт буоллаҕа, хайыахпытый. Туох барыта бүтэр чаастаах, Ыллаамахтаан хаалыах ыллыахпытын — Поэт норуокка оннук иэстээх. И. Эртюков

эмньигир

эмньигир (Якутский → Якутский)

туохт. Төлөһүйэ улаат, бөдөҥ төрөлкөй көрүҥнэн (киһисүөһү туһунан). ☉ Становиться крупнее, упитаннее, прибавлять в весе, окрепнуть
Эгэй-угуй эрэ дуу! Дьэһиэй эбэ хотун Дьирбии-курбуу тыатыгар Элэйбэккэ эмньигирбит Икки саастаах Искэл үүс Эҥкилэ суох түүтэ Чүөччэрдээх төбөлөөх. С. Зверев
Сотору ынахтарбыт улам өрүттэн, ыанньыйан кэллилэр. Оттон төрүөх биллэ-көстө төлөһүйэн, эмньигирэн истэ. И. Данилов
Саина үлэтигэр тахсыбыта уонна сотору чэгиэннирэн хаалла. Амньыраабыт бэйэтэ кииллийдэ, эмньигирдэ. И. Данилов

күдэн

күдэн (Якутский → Якутский)

  1. аат. Сайын уһун куйаас кэмигэр саҕах, халлаан буруолаах курдук буолан тунаарыйан көстүүтэ эбэтэр кыһыҥҥы улахан тымныыга туманнырыыта; буор-сыыс, буруо о. д. а. хойуутук көтүүтэ. ☉ Марево во время длительного летнего зноя или туман из-за сильных морозов зимой; густой дым, пыль и т. д. Орто дойду дуолана Сулана-кэлэнэ Суудайа олордоҕуна …… Күлүк көстүбэт Күдэнэ оргуйда. П. Ойуунускай
    Инники кирбии хара күдэнэ арыый дьэҥкэрдэ. Т. Сметанин
    Эдьиийдэриэм, кэрэ кыыс Кими көһүтэрий? Суолга күдэн көтөрүн Тоҕо кэтэһэрий? С. Данилов
  2. даҕ. суолт.
  3. Буруоҕа маарынныыр, буруотуҥу (салгын күдэннэнэн, былыт, буор көппүтэ буруоҕа маарыннаан көстүүтэ о. д. а.). ☉ Похожий на дым, как дым (о воздухе, облаках, пыли и т. п.)
    [Этиҥ] Күдэн былыт үктэллээх, Итир былыт илдьиттээх, Дугуй былыт олбохтоох. Өксөкүлээх Өлөксөй. [Тыраахтар] Көхсүн иһиттэн Көҕөччү хара Күдэн буруонан Күллүргэччи тыынар. Саха фольк.
  4. Улахан, модун (кыах, күүс-уох). ☉ Мощный, сильный
    Оок-сиэ дуо, оҕолоор! Күтүр дьаалы [арыгы] Күдэн күүһүн, Орулуур уоҕун, Мэнилийэр бэрдин эбитин! Өксөкүлээх Өлөксөй
    [Ыччатым] Туспа дойду Торҕон дуулаҕалара Күөнтүүр күннэригэр …… - Уоттаах харахтарын умсары көрдөрөөр, Күдэн күүстэрин Көтүрүтэ охсоор. С. Зверев
    ♦ Күдэҥҥэ көт — күдэҥҥэ көппүт диэн курдук (көр көт I)
    Ардыгар ити курдук киһиттэн сылтаҕа суох тыалар умайаннар, айылҕа мөлүйүөнүнэн баайа күл-көмөр буолар, күдэҥҥэ көтөр. Амма Аччыгыйа
    Төрөөбүт норуотум! Күн сирэ көрүөҕэ: Күөрэйбит көлдьүн күүс Күдэҥҥэ көтүөҕэ. Эллэй
    ◊ Күдэн куйаас — улахан куйаас, өҥүрүк куйаас. ☉ Сильный зной, нестерпимая жара. Эгэй, чэ дуу! Саҥа дьыл салалынна, Үтүө дьыл өҥөйдө, Унаар куйаас оонньоото, Күдэн куйаас көрүлээтэ. Саха фольк. Күдэн туман — хойуу туман. ☉ Густой клубящийся туман
    Күдэн туман Күүскэ көттө, Күлэр күммүт Көмүлүннэ. Күннүк Уурастыырап
    Кыараҕас муус түннүктэр ононманан күдэн туманынан үрэ тураллар. Күндэ. Күдэн үп (баай) — барамматхороммот үп (баай), халыҥ баай. ☉ Неиссякаемое, чрезмерное богатство
    Күдэн үппүн күр баайбын Көмүспүттэн-сэгэрбиттэн Харысыһар буоллахпына, Хайдах ама табыллыай? Күннүк Уурастыырап
    ср. монг., бур. күдэр, хүдэр ‘сильный, крепкий’, монг. күдэн ‘пыль, мгла’