Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эмтэттэр

эмтэт диэнтэн дьаһ
туһ. Кэнникинэн таайа киниэхэ эмтэнэ кэлбит ыарыһахтары сиэнигэр ыытан эмтэттэрэр буолбута. «Чолбон»
Биһигинэн Винокуров П.П. кыра уолун сирэйин бааһын эмтэттэрээри [Куома Чааскыҥҥа] ыыппыта. АЕД КЧ

эмтэт

эмтээ диэнтэн дьаһ
туһ. «Ойуун, аҕабыыт диэн букатын албын, хата, оҕоҕун луохтуурга көрдөрөн эмтэт, ол быдан ордук буолуо», — диэн сүбэлээтим. А. Софронов
Онтон Платон ыксаан, кинини [кэргэнин Сүөкүччэни] соҕуруу эмтэтэ илдьэргэ быһаарыммыта. Суорун Омоллоон
Биһиги оройуоммут Алдан эҥээринээҕи нэһилиэктэрин үгүс олохтоохторо Куома Чааскыҥҥа эмтэтэллэрэ. АЕД КЧ

Якутский → Русский

эмтэт=

I побуд. от эмтээ = лечиться у кого-л., где-л.; докторга эмтэтэр он лечится у доктора; быйыл курорка эмтэттим в этом году я лечился на курорте.
II побуд. от эмтэй=.

Еще переводы:

баардаах

баардаах (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Элбэх үптээхастаах (харчы баайдаах). ☉ Состоятельный, имеющий денежное богатство
    Баардаах киһи эмтэттэр абыраныа этэ. Амма Аччыгыйа
    Бардам баардаах, дохсун тоттоох киһи буоллаххына, сахалыы да кэпсэтэргэ баарбын. Саха фольк. Ол курдук кини [Уобаластааҕы сэбиэт] буржуазнай састааптаах сэбиэт буолар, баардаах кылаастар иннилэрин көмүскүүр санаалаах. П. Филиппов
  2. аат суолт.
  3. Үп-ас, харчы баайдаах киһи. ☉ Человек, имеющий большое состояние, богатство (денежное)
    Таҥара баардааҕы ханыылыырыгар дылы (өс ном.). Баардаахтар дьадаҥы аҕа сүрэҕин билиэхтэрин баҕарбаттар. А. Сыромятникова
    Хааччымматах хамнаска барар Хаҕыс дьыла кэллэ, Баардаах байар дьыла кэллэ, Харчылаах хаҥыыр дьыла кэллэ. Саха нар. ыр. II
  4. көсп. Туох эмэ кыдьыктаах, үксүгэр куһаҕан адьынаттаах киһи. ☉ Человек, имеющий какую-л. привычку, обычно дурную
    Баардаах баппат (баттаппат) (өс хоһ.). Маппыр төһө да кыатана сатаатар баардаах баара баппата. Л. Попов
    Суругум саҕаланыаҕыттан ыла – баардаах баара батарыа дуо – [кэрэ сонунум] төлө көтөн тахсаары быһа муҥнаатаҕа үһү. С. Федотов
  5. көсп. Улахан күүстээх киһи (онтукатын дэҥҥэ биллэрэр). ☉ Человек, обладающий большой физической силой (но проявляющий ее очень редко)
    Арай икки эрэ түбэлтэҕэ баардааҕын биллэрбит. Р. Кулаковскай
аккахтаа

аккахтаа (Якутский → Якутский)

көр архаҕыр
Дьэкимиэн хотонун чааныттан Аккахтаан ыалдьарын эмтэттэ. Кырыымҥа эмтэнэн, ааныттан Доруобай чөлүгэр, дьэ, түстэ. Эрилик Эристиин

эрэллээ

эрэллээ (Якутский → Якутский)

туохт. Эрэли биэр. ☉ Подавать надежду
Эргэрбит сүрэхпин аҕаллым Эмтэтэн туойуохпун баҕардым. Эбэккэм, дьэ эмтээ-бүөбэйдээ, Эймэнэр санаабын эрэллээ. С. Васильев

атахтаах

атахтаах (Якутский → Якутский)

  1. даҕ., кэпс. Быһый. ☉ Быстроногий, быстрый (в беге)
    Барахсан атахтаах сылгы этэ, уһунугар үчүгэйэ, тэппит атаҕын кубулуппат сүүрүк. «ХС»
    Кулун бастаан утаа эрэ кыайан сүүрбэт, хонноҕо аһыллан, тыыллан сүүрдэҕинэ, бука, атахтаах ахан буолуохтаах. М. Чооруоһап
    «Аттар да, Дьөгүөрэ Ньукулаайабыс, бэйэҥ билэрин курдук, атахтаах соҕустар», — диир Курчугуунап. «ХС»
  2. аат суолт. Хаамар, сүүрэр кыахтаах ким эмэ. ☉ Тот, кто способен ходить, бегать
    Торопуун уола кэлиэҕиттэн ыла, аанын атахтаах атыллаабат буолла, аһыырбыт суох диэн эрэрэ эмээхсинэ мааҕын. Болот Боотур
    Куһаҕан өлүү буолбут сириттэн Атахтаах барыта куотар. И. Гоголев. Ырыаһыт манна буолбут, кылыыһыт манна буолбут, ыстаҥаһыт манна буолбут, — тилэхтээх тиэстибит, атахтаах айгыстыбыт. Саха фольк.
    ♦ Атахтаах оҥорбот — сүүрэн тулуппат. ☉ Он легко побеждает кого-л. в беге
    Бөрө онтон сылгылар куоппуттарыттан эр ылан, сонно тута кэннилэриттэн түһүнэн кэбиспитэ, атахтаах оҥорботоҕо, биир улахан арбадай такымыгар түспүтэ. Р. Кулаковскай
    Буулур ат субуруһа олорор түөрт нэһилиэк бастыҥнарын атахтаах оҥорботох сылгы. Н. Босиков
    Ол оннугар эмиэ бу дистанцияҕа Мэҥэ Хаҥалас Чыычааҕа аммалар Тумулларын уонна чурапчылар Буурҕаларын атахтаах оҥорбото. «Кыым»
    Икки атахтаах көр икки атах. Үүт баар эбит икки атахтаахха өлбөт мэҥэ уута, үрүҥ илгэ, тыын уһатааччы, күүс эбээччи. П. Ойуунускай
    Ол бириэмэҕэ икки атахтаах, босхо бастаах бороҥ урааҥхай суоҕа эбитэ үһү. Саха сэһ. I
    Үөрэх, билии суоҕуттан ордук икки атахтаахха туох ночоот, сор, түҥнэри кыраныы баар буолуой? Суорун Омоллоон
    Тэҥн. иэҕэйэр икки атахтаах. Илиилээх-атахтаах оҥорбото көр илиилээх-атахтаах. Биир дойдулаахпыт Г. Христофоров Бурятия кэскиллээх бөҕөһүн Б. Цыдыповы олох илиилээх-атахтаах оҥорбот. «ЭК»
    Опыттаах маастар Николай Рожин Читаттан кэлбит М. Шарафуллины илиилээх-атахтаах оҥорбото. «Кыым»
    Иэҕэйэр икки атахтаах көр икки атах. Ый аҥаарын быһа күүппүттэрэ да, сискэ иэҕэйэр икки атахтаах баар сибикитэ биллибэтэҕэ. Н. Босиков
    Эйиэхэ эрэ тыл баар буоллаҕай? Иэҕэйэр икки атахтаах бары тыллаах. С. Ефремов. Сүүрэр атахтаах — түөрт атахтаах кыыл барыта. ☉ Все четвероногое царство, весь четвероногий мир
    Сүүрэр атахтаах ыраахтааҕыта — хахай кыыл. Амма Аччыгыйа
    Кылааннаах түүлээххин Кыыбаҕаҕа ылларыма, Сүүрэр атахтааххын Сүдүрүүҥҥэ оҕустарыма. П. Ойуунускай
    Сүүрэр атахтаах, көтөр кынаттаах, үөн-көйүүр, от-мас — барыта тиллэн, бары-барыта хамсаан, күүттэриилээх хотугу сайын кэлиитигэр үөрэн эрдэҕэ дии. Н. Павлов
    Түөрт атахтаах көр сүүрэр атахтаах. Бэл түөрт атахтаах бүдүрүйэр. Баал Хабырыыс
    Оттон түөрт атахтаахтан Ордук чулууларын, Көй салгын көбүөрүнэтин Көрбүт дьоллоохторун Тойук гынан туойар Тоҕо сатамматый? И. Чаҕылҕан. Чэпчэки атахтаах — түргэн сырыылаах, түргэн атахтаах. ☉ Быстроногий, быстроходный, резвый
    Лэгиэн олус чэпчэки атахтаах күөх буулур аттаммыта. Н. Босиков. Ыарахан атахтаах — 1) киһи кэлэрин абааһы көрөн, ыарыһах бэргиир, кыра оҕо ыалдьар диэн кими эмэ сөбүлээбэккэ этии. ☉ Неодобрительное выражение в отношении человека, который своим посещением вызывает у больного обострение, а у маленького ребенка — болезнь (букв. с тяжелой ногой)
    Бэҕэһээ Ньолоох уола кэлэригэр бэргээн буорайа сыспыта. Күтүр өстөөх ыарахан атахтаах эбит, ол иһин бэйэтэ даҕаны туох аанньа киһи баарай. А. Софронов; 2) кыра аайы хамнаабат, улахан хамнаһы, соболоҥу көрдүүр (киһи). ☉ Тяжелый на подъем, требующий большую мзду за свою услугу (человек)
    «Баардаах киһи, эмтэттэрэн абыраныа этэ. Ыарахан соҕус атахтаах киһи буолуо, бука», — диэн баран, Сүөдэр биэлсэри дьиэтигэр ыҥырда. Амма Аччыгыйа
тииһис

тииһис (Якутский → Якутский)

тииһин диэнтэн холб. туһ. Ол уйгуттан тииһиспит, онтон борогууллаабыт Баһылайдаах Өлөксөй …… күһэллэн, арыгыларын эмтэтэн тахсыбыттара. Э. Соколов
Урут …… пьесаҕа оруолга тииһиспэккэ, ол былдьаһыга буолара дии. «ХС»

хааннат

хааннат (Якутский → Якутский)

туохт. Хааннааһын ньыматынан эмтэт. ☉ Лечиться способом кровопускания
Мин бэйэм төбөбүн уонна санныбын хааннаппытым. НЭНь. Киниэхэ хааннатан, эмтээх оту иһэн үйэм уһуу сылдьабын. АЕД КЧ

бүдүүлэт

бүдүүлэт (Якутский → Якутский)

туохт. Эмтэппэккэ, ыарыыны олохсутан кэбис, ыарыыга улаханнык ылларан кэбис. ☉ Не излечивая запустить болезнь
Кини буруйунан оҕо аймах, ыччат үөрэҕэ суох хаалар, араас ыарыыга бүдүүлэтэр, аччыктыыр, умнаһыттыыр кыһалҕатын билэр. И. Федосеев. Тэҥн. баалат

киричиэхэлэс

киричиэхэлэс (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Тугу эмэ дэлби утар, төттөрүлэс, төттөрү бар. ☉ Придираться к чему-л., быть дотошным в чем-л.
Мин манна эмтэтиэ суохпун диэн киричиэхэлэһэн сылдьабын. М. Доҕордуурап
[Долгуннар] Кинилэр бэйэлээхтэр Киричиэхэлэһэллэр. Н. Рыкунов
[Сахатаева] атын сиргэ баран киричиэхэлэстин. «ХС»

көһүөккээ

көһүөккээ (Якутский → Якутский)

көр көһүөркээ
[Уолака:] Ээ, ыарыйда, хайдах эрэ көһүөккээтэ [хараҕым]. Суорун Омоллоон
Үнүрүүн аҕатын көрдүү сылдьан, хараҕын салгыннаппыт эбит, …… дэлби салбаҕырбыт, көһүөккээбит. Болот Боотур
Бэлэс, илиитигэр мас киирэн көһүөккээн, биэлсэргэ эмтэтэ кэлбитэ. Н. Заболоцкай

кыкырыт

кыкырыт (Якутский → Якутский)

кыкырый диэнтэн дьаһ
туһ. Убайым Иннокентий миигин куоракка эмтэтэ илдьэ иһэн, …… ахсынньы тымныытыгар сыарҕа атынан кыкырытан Афанасий Мохначевскай олорор ыалыгар тириэртэ. «ХС»
Пураама, эмээхсин салҕалас илиилэриттэн хаптаҕай өрүс тааһын ылан, тимир кырадаһыгын аалан кыкырытта. С. Курилов (тылб.)