Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үмүрүҥнээ

  1. үмүрүй диэнтэн б. тэҥ. көстүү. Үтүө алар Үрдүк тыата Үмүрүҥнүүр Үлүгэрдээх тыала түстэ. Күннүк Уурастыырап
    Буруу ол өлбүт мас кылабыыһатын чугаһынан чөҥөрүйэ, бүүрүктэрэ үмүрүҥнүү, тула кулахачыйа сытар. Н. Заболоцкай
    Уһун синньигэс ходуһа хойуу ото ортотунан томтойон, саһыл көхсүн түүтүн курдук, хараҥара халылдьыйар, мөлбөһүйэ үмүрүҥнүүр. А. Фёдоров
  2. Кыратык чорбоччу соҕус сэгэйэн баран ибигириир курдук хамсаа (уоһу этэргэ). ☉ Разомкнувшись, чуть выдаться вперёд и подрагивать (о губах человека)
    Кулуба ылгын кыыһа Көмүс кинилэр аймах кыр өстөөхтөрө турарын көрөөт курус гынна, чараас уоһа үмүрүҥнээтэ. И. Гоголев
    Эльвира Ыларов …… уоһа хайдах үмүрүҥнүүрүн, хааһа тоҕо түрдэстэн, тэнийэн ылаттыырын сиһилии көрөр. Р. Баҕатаайыскай
    Сиидэр күлээри уоһа үмүрүҥнээбитин кистээн, түҥнэри хайыста. П. Аввакумов

Еще переводы:

үмүрүҥнэс

үмүрүҥнэс (Якутский → Якутский)

үмүрүҥнээ 2 диэнтэн холб. туһ. Кыыс …… намчы уостара нарын мичээртэн имигэстик үмүрүҥнэһэллэрэ. Н. Габышев
Кэлтээс кырдьаҕас …… эттээх уостара тупсаҕайдык үмүрүҥнэһэн эйэҕэстик мичээрдээтэ. «Чолбон»

ньаймаҥнаа

ньаймаҥнаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Биир кэм үмүрүҥнүү, хапсыҥныы хамсаа, оннук көһүн (хол., киһи уоһун, сүөһү боллоругун этэргэ). ☉ Втягивать, вбирать губы в процессе пережёвывания пищи (напр., о беззубом человеке, о жвачных животных). Ыстаатаҕын аайы омурда ньаймаҥныыр

үмүрүҥнэт

үмүрүҥнэт (Якутский → Якутский)

үмүрүҥнээ 2 диэнтэн дьаһ
туһ. Албыннаһаары гыннаҕына, …… томороон уоһун үмүрүҥнэтэн мичээрдээбитэ буолан мэлэҥнээччи. М. Ефимов
Оҕонньор кэпсээри оҥоһунна. Күөл диэки дьүккүк гынан, баһын олоччу тутта, уоһун үмүрүттэ. М. Доҕордуурап

долгун

долгун (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Тыалтан уу ньуура долгуйан хамсыыр халҕаһата, эбирэ. ☉ Волна (водяной вал)
    Кылбачыгас ини долгуҥҥун кытыыларыгар ини тиэрдээрий. Күннүк Уурастыырап
    Киэҥ Ленатын наҕыл долгуннара оргууй долгулдьуһа бигииллэр. Н. Лугинов
    Аллара Ала Соболоох күөлэ, көмүс мөһүүрэ курдук, быдьына долгунунан үрүмэтийэр. М. Доҕордуурап
  3. Тыалтан аргыый долгуйан, күөгэлдьийэ хамсааһын (от-мас туһунан). ☉ Волнообразное движение, покачивание (напр., от ветра), колыхание (о ветках деревьев, траве)
    Хотуура утары сыппыт от долгунун барытын төрдүттэн лөглү быһыталыыр. Амма Аччыгыйа. Араҕас долгун буолан бааһына силэллэ хамсыы устар. Дьүөгэ Ааныстыырап
  4. физ. Туох эмэ күүс салгынынан тарҕаныыта (хол., электромагнитнай араадьыйа долгуннара). ☉ Волна (форма распространения колебаний в среде), а также распространение таких колебаний
    Электромагнитнай долгун. Араадьыйа долгуна. Аан дойдуну кууһан ааһар Араадьыйа долгуннара Киһи аймах кулгааҕар Сахам сирин Хайҕаан, сөҕөн ааттаатылар. П. Тобуруокап
  5. көсп. Туох эмэ аймалҕана, быһылааннаах дохсун уларыйыыта-тэлэрийиитэ. ☉ Сильная тревога; социальные потрясения, изменения
    Олох долгуна. Хаарты, арыгы долгунугар хас да төгүл хаайыллыбыта. М. Доҕордуурап
    Урукку уоттаах сэрии долгуна ааста. Н. Түгүнүүрэп
    Петроградка от ыйын үстүөрт күннэригэр буолбут быһылааннар оннооҕор Дьокуускайга улахан долгуну үөскэппиттэрэ. СБТТ
  6. даҕ. суолт., поэт. Уу ньуура, долгуйан хамсыырыгар маарынныыр, долгун курдук. ☉ Похожий на тронутую волнами поверхность, волнообразный
    Туллук курдук кыыс оҕо Долгун өҥнөөх былаата Тунаарарын саната Туман үөһэ уһунна. Күннүк Уурастыырап
    Долгун солко мутукча Томтор үрдүн киэргэтэр. П. Тулааһынап
    ◊ Көмүс мөһүүрэ долгун (долгуннар) поэт. - күн уотуттан күлүмүрдүү устар долгуннар. ☉ Волны, играющие солнечными бликами
    Күөх оттоох көлүйэ күөлүм Көмүс мөһүүрэ долгунун ортотугар Куба кыылым долгуйа устан, Куоҕаҥныы-куоҕаҥныы туналыйа сырытта. П. Ойуунускай
    Уу кэллэр кэлэн …… көмүс мөһүүрэ долгунунан Күлэ-үөрэ, мичилийэ сытта. М. Доҕордуурап. Үрүмэ долгун (долгуннар) - үмүрүҥнүүр, дьиримниир кыракый долгуннар. ☉ Легкое колебание водной поверхности, зыбь
    Тыы анныттан үрүҥ көмүс үрүмэ долгун оонньоон тахсан истэ. М. Доҕордуурап
    От үрэх чарылыыр сүүрүгүн Оҕолор сөтүөлээн чалбыыллар, Күн уота күлүмнүүр көмүһүн Үрүмэ долгун чаҕыллар. П. Тулааһынап. Халҕаһа долгун - күргүөмүнэн түллэҥнии устар улахан долгуннар. ☉ Высокие волны, набегающие валом
    Онно халҕаһа долгуннар Муус хайалары кыйдыыллар. С. Данилов
    Арыт халҕаһа долгуннар катербыт тумсугар кэлэн охсуллан, үрдүбүтүнэн уу күдээрийэн ааһар. И. Федосеев. Эрэһэ долгун (долгуннар) - чэпчэкитик кэрдиистэнэ, эрилийэ сүүрэр кыра долгуннар. ☉ Легкие волны, бегущие ряд за рядом, рябь
    Бэс чагда анныгар Амма эбэ үрүҥ көмүс эрэһэ долгунунан дьиримнии сытар. М. Доҕордуурап
    Уҥуор, күөл куулатыгар, Ойуур күлүгэ барыйар, Ыраахтан эрэһэ долгуҥҥа Ый сандаара сыдьаайар. С. Васильев