Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аарыгырыы

аарыгыр диэнтэн хай
аата. «Солобуодаттан күрэнэммит, арааһа, эбии үргүөрдээх сиргэ кэлбиппит, — Аргыылап оҕонньор сөҥөдүйдэ. — Күнү-түүнү быһа аарыгырыы бөҕө». Софр. Данилов

аарыгыр

туохт.
1. Ньиргиэрдээхтик тыаһаа-ууһаа (хол., улахан куорат туһунан); лаҥкыныыр, сатарыыр тыаһы таһаар. Шуметь, греметь (напр., о шуме большого города); издавать звонкие, раскатистые звуки
Аны ахтар буоллум дуу Аарыгырар куораты, Күһүн мустар доҕордуу, Көрдөөх-нардаах ыччаты? М. Тимофеев
Куолакал тыаһа эҥин араастаан аарыгыран, лыҥкынаан түннүгүнэн киирэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Үүдэһиннэрин тыаһынан өрө аарыгыран күүстээх бульдозердар тахсаллар. «Кыым»
Айаарар курдук сатархайдык саҥар, ыллаа. Раскатисто, звонко говорить, петь
Кылаас маҥнайгы дьуһуурунайа Булочкин арааппардаан аарыгырда. Амма Аччыгыйа
Албакыын кырдьаҕас ону [оҕо ыалдьыбытын] көрөн, тиэтэйэн, олоҕор олорон, кыыран аарыгырбытынан барар. Р. Кулаковскай
Тыаһаан-ууһаан айдааран, биллэн-көстөн бар-кэл, сырыт (үксүгэр элбэх дьон, суол-иис ньиргиэрин туһунан). Издавать сильный шум (обычно при многолюдстве, большом движении на дорогах)
Бачча үгүс дьон мустан аарыгырбыт, аалсыбыт сирэ диэтэххэ кимнээҕэр бэрээдэгирбит сиргэ кэлэн тиҥ гына бэрдэрдэҕим ити. Н. Заболоцкай
Лампаарыкы уруккута даҕаны аттаах бөҕө аарыгырбыт, тиҥилэхтээх бөҕө тибилийбит, аатырбыт сайылык этэ. Далан
Ахсым-бардам сырыылаах Аптамабыыл көлөлөр Аарыгыран бардылар. В. Чиряев
2. көсп. Киэҥник, айдааннаахтык сураҕыр (аат-суол туһунан). Иметь шумную славу, получать широкую известность
Аҕыс халлаан анныгар Аарыгырар ааттаах-суоллаах Алмаасчыттаах, кырсаһыттаах [Сахам сирэ]. Күннүк Уурастыырап
Кини байарыттан, аатасураҕа аарыгыран тарҕанарыттан атыны тугу да санаабат киһи. И. Никифоров
Ааппыт-суолбут олус аарыгырбатар да, син онно-манна биллэр дьон буолуохтаахпыт. Софр. Данилов
3. көсп. Тугунан эрэ уһулуччу чорбой (хол., сүүнэ улаханынан, кэрэтинэн, ураты бэлиэтинэн). Выделяться среди прочих чем-л. особенным (напр., грандиозными размерами, особой красотой и др.)
Өлүөнэ эбэ барахсан, төһө да тунал маҥан хаардаах мууһунан бүрүлүннэр, син киэҥинэн, кэрэтинэн абылыы, аарыгыра сытар буоллаҕа. БИ СТ
Суон буруолаах, суостуганнаах оһохтоох Алаһа бараан дьиэ Алыс ааттааҕа Аарыгырбыт эбит. П. Ойуунускай

Якутский → Русский

аарыгыр=

1) бряцать, брякать, звенеть (от аарык) алтан аарыга аарыгырда (ск.) забренчали медные побрякушки (бубна) 2) перен. хвастать, хвалиться


Еще переводы:

кыскыйдан

кыскыйдан (Якутский → Якутский)

кыскыйдаа диэнтэн бэй
туһ. [Алааһым] Кыскыйданар тыалгынан Кынаттанан дайабын, Аарыгырар суолгунан Аартыктанан барабын. А. Бродников

сат

сат (Якутский → Якутский)

көр һат
Былыр Айанньыт Арамаан баай аарыгыран, күннээн-күөнэхтээн, сай-сат диэн олорбут өҥ үтүө түөлбэтэ. В. Протодьяконов

өһүөлэн

өһүөлэн (Якутский → Якутский)

туохт. Өһүөлээх буол. Иметь матицу, быть с матицей
Бэрт омуктары билсиилэнэҥҥин, Сүдү байҕаллары сыттыктанаҥҥын, Үрдүк хайалары өһүөлэнэҥҥин Үйэлэргэ аарыгыраҕын. И. Гоголев

буоспа

буоспа (Якутский → Якутский)

көр уоспа
Биирдэ саас, күн уһаан эрдэҕинэ, буоспаны утары быһыы быһааччы кэлбитэ. Эрилик Эристиин
Бэйэтэ алҕаһаан биэрбитинэн сылтанан, кыайыах кыайбыта кинини: Силип хара буоспаттан өлбүтэ. Күннүк Уурастыырап
Дьүкээбиллэр дьэ ол курдук аатыран-аарыгыран олордохторуна, буоспа ыарыы турбут. ГИП КДь

аарыгырт

аарыгырт (Якутский → Якутский)

аарыгыр диэнтэн дьаһ
туһ. Амма Таатта оҕолоро Атастаахпын билэннэр, Аарыгырдан сылдьаннар, Аһаан ааспат буолтара Абалааҕын эбитин, оҕолоор! Саха нар. ыр. II
Айыы Уруйдаан Удаҕан арҕаспынан охсуллар айгыраһы аарыгырдан, ахталыйан кэллим. Эрилик Эристиин
Кинилэргэ [ыһыахтарга] анаан чэчир анньар, дэлбиргэ баайар, аар баҕах аарыгырдар, алтан сэргэ туруорар, арыы түһүлгэ төрүттүүр эбиттэр. Күннүк Уурастыырап
Аатын-суолун аарыгырдаары кини бэйэлээх [Чоочо] уон улууһу мунньан бачча киэҥ түһүлгэни тэрийдэҕэ дии. В. Протодьяконов

аартыктан

аартыктан (Якутский → Якутский)

  1. аартыктаа диэнтэн бэй. туһ. Ойуур тыаны оройунан ойуолаан, Аарыма хайалары Төбөлөрүнэн аартыктанан, Күннүктээх сири көтөн киирэн барда [Бүлүү ГЭһин, ЛЭП туһунан]. С. Зверев
    [Алааһым] Кыскыйданар тыалгынан Кынаттанан дайабын, Аарыгырар суолгунан Аартыктанан барабын. А. Бродников
    [Дьампа үрэҕэ] Аҕыс уон аҕыс Аабылаан айаанынан аартыктанан, Анаан-минээн аат ааттаан Аарыгыран киирэр эбит. П. Ядрихинскай
  2. эргэр. Абааһыларга аттан, абааһыларгар айаннаа; кыыран бар (ойуун туһунан). Отправляться к злым духам во время камлания; начинать камлать (о шамане)
    Байбаал, туран аартыктанар күҥҥэр, сатаныах буоллаҕына, таарыйа бу мин харахпын алҕаан көрөөр эрэ. Адьас мэлийээри гынна ээ. Эрилик Эристиин
    Ахтан-бохтон ойуун турбута — Утуйбуту уһугуннартыы, Аартыктанан үөһэ ойбута. Дьуон Дьаҥылы. Ойуун эккирээн битийэн аартыктанар. Эрилик Эристиин
айгырастаах

айгырастаах (Якутский → Якутский)

көр айгырас
Айгырастаах симэхтээх, Алтан көмүс дыбарыаскар Абыраллаах күндү малбын Айылгылаах анал тааспын, Аһатыахсиэтиэх буолаҥҥын, Албаҕалаан ылбытыҥ. Эллэй
Билигин бу кулууп түннүгүнэн арыы хатыҥ айгырастаах симэҕэ Тэлибириирин эһиги бэйэҕит көрөҕүт. М. Доҕордуурап
Барылаччы симэммит, Баараҕай таһаалаах, Айгырастаах силиктээх Аар харыйа Аҥаарыйар ааттааҕа Аарыгыран көһүннэ. Н. Ефремов

билсиилэн

билсиилэн (Якутский → Якутский)

туохт. Туох эрэ сыаллаах билсиитэ, сибээстэ олохтоо, билсиилээх буол. Завязывать знакомства, устанавливать связи с какой-л. целью
Лараны Ыларов оннугар [үлэҕэ] ыллаттараары ситиһэбин (онно-манна туох иһин ыйааһыннаах билсиилэммиппиний). Р. Баҕатаайыскай
Бэрт омуктары билсиилэнэҥҥин, Сүдү байҕаллары сыттыктанаҥҥын. Үрдүк хайалары өһүөлэнэҥҥин Үйэлэргэ аарыгыраҕын [нуучча норуота]. И. Гоголев

мунньустуу

мунньустуу (Якутский → Якутский)

мунньуһун диэнтэн хай
аата. Ити күөлгэр быйыл саас …… дьэ, дьон бөҕө мунньустуу! Көрнар бөҕө. Амма Аччыгыйа
Быйыл элбэх түүлээҕи бултаатар, Уйбаанча аны сайын Чыыстайга дьон мунньустуута, Ньэмэк баайга бэлэхтээх тиийэн, баҕар, кыыһын кэпсэтиэ этэ. Н. Якутскай
«Бы лыр бэрт дэҥ кэриэтэ буолар үгүс киһи биир сиргэ мунньустуута, — Тимир иҥэһэлээхтэр тигинээтилэр, Алтан иҥэһэлээхтэр аарыгырдылар», — диэн этиллэрэ. ССЛИО

өтөҕөлөө

өтөҕөлөө (Якутский → Якутский)

туохт. Биир сиргэ чөмөхтүү, өрөһөлүү саахтаа (сүөһүнү, кыылы этэргэ). Навалить кучку (о животных)
Ардайдаах сиэллээх Аарыгырбыт Соргулаах соноҕос атыыр Дьохсооттоон туналыйбыт, Өтөҕөлөөн үннүбүт, Өрөгөйдөөн кистээбит. С. Зверев
Сайын тайах бэркэ тоҕуоруйан мэччийбит, талаҕы тардыбыт сирдэргэ кэлитэлээн ааһыталаабыттара. Өтөҕөлөөбүт да сирдэрэ бааллара. И. Федосеев