1. ааҕылын диэнтэн хай. аата. «Чуумайплан» диэн тугуй, хата? — Чуумпу айбыт планетата. Ааҕыллыыта ити курдук, Аны ханна баарый, ол сир? Күннүк Уурастыырап
   [Учууталлар] араамка иһигэр суруллубут тыллар хайдах ааҕыллыыларыгар оҕолор болҕомтолорун тардаллар. ОМЕ БМЫ
   [В.В. Радлов] мэҥэ таастар суруктарын ааҕыллыыларын быһааран, түөрт кинигэни суруйан бэчээттэппитэ. АНК БТТ
2. кэпс. Уопсай суумата (бары эбиллиитин аахсан — хамнас туһунан; ааҕыллыыта ф-ҕа). ☉ Общая сумма заработной платы (включая все надбавки). Хамнас ааҕыллыыта. Ааҕыллыыта төһөнүй?

аах диэнтэн атын
туһ. [Ньукулай:] Сорҕотун хойут ааҕыллыа, биһиэхэ үчүгэйдик эрэ сылдьар буоллун. А. Софронов
Вахтеровтар кинигэлэрэ ааҕыллан-ааҕыллан ким истиэххэ айылаахха барытыгар кэпсэнэн илдьирийэн хаалбыттара ыраатта. Амма Аччыгыйа
Мин туспар ааҕыллаллар Сир сибэтиэй малыыппалара. И. Гоголев. Нэһилиэгэр улахан актыыбынай киһи быһыытынан ааҕыллар буолбута. А. Федоров
♦ Күнэ (күнэ-дьыла) ааҕыллыбыт — олох олороро аҕыйах кэм хаалбыт, өлөрө чугаһаабыт. ☉ Дни его сочтены
«Бэйи, чыыбырҕаан эриҥ, эһиги күҥҥүт ааҕыллан турар», — [Доргуулап] куолаһа бобуллаҥнаан ылла. Л. Попов
Күнүҥдьылыҥ ааҕыллан, кэнниҥ уһаан, инниҥ кылгаан, хоруоптанарыҥ чугаһаабыт. Суорун Омоллоон. Сүүһүнэн (уонунан, тыһыынчанан) ааҕыллар — саба быраҕан, быһа холоон аахтахха олус элбэх. ☉ Очень много, поддается только приблизительному подсчету (букв. исчисляется десятками, сотнями, тысячами)
Бу киэҥ истиэп тухары Муссерен сүүһүнэн ааҕыллар барааннара үөр-үөрүнэн төттөрү-таары кырылаан көстөллөрө. Эрилик Эристиин
Хас куораттарга, тыаларга Көмүстүү күлүмүрдүүр дыбарыастар Сүүһүнэн, тыһыынчанан ааҕыллаллар. С. Васильев. Тарбахха ааҕыллар — ахсаанынан олус аҕыйах. ☉ Очень мало; чрезмерно (слишком) мало (по количеству; соотв. по пальцам можно сосчитать)
Мөкү дьоннор тарбахха ааҕыллар аҕыйахтар, үчүгэй дьоннор үтүмэн үгүстэр. Софр. Данилов
Өлөөн сэлиэнньэтэ [урут] тарбахха ааҕыллар ампаар, туруорбах уонна ураһа дьиэлэрдээҕэ. «Кыым». Уҥуоҕа (сүһүөҕэ) ааҕыллар — олус дьүдэйбит, уҥуох-тирии буолбут. ☉ Исхудал настолько, что остались кожа да кости (букв. можно сосчитать кости, суставы)
Ааҕыллыбыт уҥуох-уҥуоҕа, Аччыктаан ааспыт-туорбут. «Чолбон». Тоноҕоһун сүһүөхтэрэ ааҕылла бөлтөрүһэллэр, холун хаптаҕайдара сыһыары уурталаабыт курдук сыҕарыҥнаһаллар. А. Федоров

страд. от аах = 1 1) пересчитываться, считаться; исчисляться; сүөһү барыта ааҕылынна весь скот пересчитан; бу колхоз табата тыһыынчанан ааҕыллар олени этого колхоза исчисляются тысячами; 2) засчитываться, зачисляться, включаться; таһаҕас тиэйиитэ үлэ күнүгэр ааҕыллар грузоперевозки засчитываются в трудодни; 3) считаться, признаваться кем-чем-л.; бастыҥ үлэһитинэн ааҕыллар он считается лучшим работником; 4) читаться, прочитываться; кинигэ ааҕылынна книга прочитана.