аат.
1. Баай дьонтон түһүк кэриэтэ таба харайтаран дьылы туоруур быстар дьадаҥы киһи, кумалаан. ☉ Обездоленный бедняк, на содержание которого состоятельные родичи выделяли оленей
Былыр манна абыратыылар кэлбиттэрэ. ДСЯЯ
2. Дьадаҥылары, кумалааннары аһынан оннук харайыы үгэһэ. ☉ Обычай, по которому состоятельные люди выделяли продукты на содержание бедняков, кумаланов
Бу сир дьонугар былыргыттан «абыратыы» диэн үтүө үгэс баар эбит. Ол үгэс быһыытынан дьон кыаммат, дьадаҥы өттүн баай дьоҥҥо сыһыаран, кыһалҕаттан быыһыыллар эбит. «Кыым»

туохт. Өлөр саҥаҕын таһааран хаһыытаа, кылан, ытаа (киһини этэргэ), орулаа (сүөһүнү, кыылы этэргэ). ☉ С отчаянием кричать, вопить (о человеке), реветь (о животном)
Григорий дьонуттан арахсымаары, дьиэтиттэн барымаары …… аан боруогуттан тэбинэтэбинэ сарылаабыта. А. Бэрияк
Эһэ туох да буолбатах, киһибэр ойдо, киһим эһэ тиийэ илигиттэн сарылаабытынан охтон түстэ. Т. Сметанин
Моойтоон [ыт] эрэйдээх сарылаабытынан аллара диэки күөлэһийдэ, онтон абыратаары иччилэрин диэки ойдо. Е. Макаров
Бу ыарыы улаханнык баалаатаҕына, сибиинньэлэр …… мэйиилэригэр оҕустараллар, охтон түһэ-түһэ сарылыыллар. МВИ ССАР
ср. др.-тюрк. чарла, туркм. чырламак ‘сильно, громко плакать’, монг. чарлах ‘кричать, орать; визжать, реветь’, перс. зар ‘плачущий’

туохт.
1. Бэрт эрэйинэн салбырдаан хаамп (хол., ыалдьан, аһара сылайан, кырдьан атаҕар арыычча уйунар киһини эбэтэр сүөһүнү этэргэ). ☉ Еле, едва передвигать ноги, плестись
Бу көлө тугун бытаанай, үнүөхтээн түһэн. С. Данилов
Төбөтүн түөһүгэр ыһыктан кэбиһэн баран, доҕоро аата эрэ үнүөхтээн ыраах хаалан иһэр. Эрилик Эристиин
Аргыый үнүөхтээн оһоҕун иннигэр саллырҕайдаан кэлэн, эрдэттэн бэлэмнэммит маһынан уотун отунна. Тумарча
2. Туруох курдук дьүккүҥнээ (турар кыаҕын сүтэрбит киһи, сүөһү туһунан этэргэ). ☉ Пытаться встать на ноги (о человеке или животном, утратившем возможность стоять на ногах)
Сытар ат кинилэри сайыһан, үнүөхтээн иһэн, кыайан турбакка, төттөрү суулбут. Софр. Данилов
Чугаһаабыппар куһум көтөөрү үнүөхтүүр, куттанан дорубуонньук курдук көрбүт. И. Сосин
Өй булан тураары үнүөхтээн көрдө да, кыаҕа суох. «ХС»
△ Дьүккүһэн-дьүккүһэн бэрт эрэйинэн атаххар тур. ☉ Подняться, встать на ноги с большим трудом
Хачыгыр нэһиилэ ат буолан, сор бөҕөнөн үнүөхтээн-үнүөхтээн туран, мууһун сыра бөҕөнөн көтөҕөн, хаҥас диэки остуолга илдьэн уурда. Эрилик Эристиин
Эмээхсин айаккалыы-айаккалыы үнүөхтээн турда, кулуба сайылыгын диэки быыһатыах-абыратыах киһилии харбыаласта. Тулхадыйбат д. Бориска оронуттан нэһиилэ үнүөхтээн турда. Тумарча