Якутские буквы:

Якутский → Русский

айылгы

уст. 1)внешний вид; бу сир айылгыта вид этой местности; 2) признак, знак; аттанар айылгы билиннэ стало известно, что они собираются уезжать; 3) нрав, характер; айылгытынан айыы киһитэ по характеру он добрый человек; мин айылгым итинник мой характер таков, характер у меня таков; айылгыта тардар сказывается плохой характер.

Якутский → Якутский

айылгы

  1. аат.
  2. Ким, туох эрэ ис дьиҥэ, айылҕаттан бэриллибит, айыллыбыт туруга, быһыыта. Внутренняя сущность, естественное, прирожденное свойство кого-чего-л.
    Айылҕа сокуонун соппокко, Сир айылгытын алдьаппакка, Олор, охсус, үлэлээ, Тут, ай уонна көрүлээ. С. Данилов
    Этин-хаанын айылгыта Норуот киэнэ саманнык: Таптыыр кини үрүҥ күнү, Таптаабат борук түүнү. И. Гоголев
    Сэрии саҕаламмыта, атыннык эттэххэ, киһи өйүгэр-санаатыгар, киһи аймах айылгытыгар бүтүннүүтүгэр сүөргүлээх быһыы буолбута. Л. Толстой (тылб.)
  3. Бары өттүнэн киһини астыннарар, үөрдэр үтүө быһыы. Доброе начало, доброе во всех отношениях дело
    Ымай маҕан Ытык киэлибэр Иэйэхсит ийэм Илбиһэ иҥнин, Айыыһыт Айылгыта ахталыйдын! П. Ойуунускай
    [Саҥа дьыл] Алгыс баһын салайдын, Айылгы төбөтүн арыйдын, Абырал баһын айхаллаан, Айдааран, ахтан иһиэҕиҥ. Саха нар. ыр. III
    Үөлээннээҕиэм, үөрэ көрүөх Кэнчээрибит аналын: Үөрэ көрүөх Алгыс алгыы, Айылгыны айарын, Аны халлаан киэҥ куйаарын Салайталыыр саталын. С. Данилов
  4. даҕ. суолт. Бары өттүнэн үчүгэй, үтүө. Хороший, добрый (во всех отношениях)
    [Уолаттары] ийэлэрэ мөҕөн умайыктана көрсүбүттэрэ. Ол эрээри ийэлэр барахсаттар кыыһырбыт уохтара-кылыннара аастар эрэ, кинилэр саҕа айылгы дьоннор суохтар ини. И. Федосеев
    Айылҕа, эйигин айылгы бэйэҕин Түөскүттэн кууһаммын, ууруубун-сыллыыбын. Дьуон Дьаҥылы
    Манна балыктыырга даҕаны, бултуурга даҕаны айылгы дойду. С. Курилов (тылб.)
    Айылгы киһи — аламаҕай, ис киирбэх, үтүө майгылаах киһи. Обаятельный, очень доброго и спокойного нрава человек. Биһиги салайааччыбыт — айылгы киһи. Айылгыны тарт — көрүнары, аһы-үөлү тэрий. Организовать веселье, угощение, пир
    Алталаах-сэттэлээх күөх эбириэн атыыр оҕуһу өлөрөн, этин дэлби буһаран, айылгы бөҕөнү тардан куолуларынан Мас Өнүкүй ойууну кыырдарбыттар. Эрилик Эристиин

Еще переводы:

айылгылан

айылгылан (Якутский → Якутский)

туохт. Үтүө майгылан, бары өттүнэн үтүө буолан көһүн. Быть во всех отношениях добрым, отменным
Айыыһыт хотун айылгытын айылгыланаҥҥыт. ПЭК СЯЯ

салайталаа

салайталаа (Якутский → Якутский)

салай диэнтэн төхт. көрүҥ. Хас да биригээдэни салайталаан көрдүм
Үөрэ көрүөх, алгыс алгыы, Айылгыны айарын, Аны халлаан киэҥ куйаарын Салайталыыр саталын. С. Данилов

эдэрсит

эдэрсит (Якутский → Якутский)

эдэрсий диэнтэн дьаһ
туһ. Кыргыылаах көмүс ньаассын баттаҕа, …… уураһыахха айылаах обугуйкаан уостара кинини эдэрситэллэр. «ХС»
Артыыс талааныгар сүгүрүйээччилэри бигэ айылгытынан сүргэлэрин көтөҕөр: кырдьаҕаһы эдэрситэр, эдэри кынаттыыр. «Кыым»

лунду

лунду (Якутский → Якутский)

даҕ., түөлбэ. Киһи-сүөһү сылдьыбат, бүтэй, хорҕо. Отдалённый от людных мест, укромный
Мин айылгым …… Миигин ыҥырар Үрдүк түөстэригэр Үргэли сахпыт лунду тыаларга, Иннибэр көөчүктүү төгүрүҥнүүр Ириэнэх оҥку суолларга. В. Миронов

саатал

саатал (Якутский → Якутский)

көр саатабыл
Дьахтар өттө, кыыс өттө — кыайбыттар дьоллоро, тэллэнэр тэллэхтэрэ, саатыыр сааталлара буолбуттара. П. Ойуунускай
Кэрэ харах саатала, Санаа, сүрэх үөрүүтэ, Айылгы алгыс тыла, Олох, таптал ырыата. С. Данилов

аҕыннар

аҕыннар (Якутский → Якутский)

аҕын диэнтэн дьаһ
туһ. [Манчаары:] Аан дойдугутугар Аал уоту оттор, Алаһа дьиэни арыйар, Аҕа аатын аҕыннарар Айылгы курдук дьон буолаарыҥ. А. Софронов
Кыстык сирбит барахсан Көһүтүннэрэ күлгэйдэҕэ, Аҕыннара налыйдаҕа, Кэтэһиннэрэ дэлэйдэҕэ... С. Зверев
Лаврентий Николаевич күүстээх тапталын таайа санаатар да, эрэммэтэх эбэтэр аахайбатах Маня бэйэтинэн кэлэн эмиэ аҕыннаран, санатан кэбистэ. Н. Габышев

алҕат

алҕат (Якутский → Якутский)

алҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. Ол дойдуга [Тааттаҕа] Улахан урууларга, Ытык ыһыахтарга, Барҕа малааһыннарга Алҕатар дьаһаллаахтар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сири-дойдуну алдьатаары гынна, быһыыта, үөһэттэн абааһы түспүт эбит буоллаҕа диэн, бэрт түргэнник удаҕан булан алҕаталлар. Саха фольк. Аан дайды айылгытын Алҕаан аҕалан Ала чахчы Алҕатаары айаҕаламмытым... А. Софронов

утумнат

утумнат (Якутский → Якутский)

утумнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Үүнээйилэр саҥа дьикти суортарын утумнатан, үөдүтэн, сүөһү-ас эҥин үтүө боруодаларын үөскэтэн эрэллэр. Амма Аччыгыйа
Кини сылгы үөрүгэр үчүгэй тулуурдаах, үөрүн үчүгэйдик тутар, сыл аайы биэни барытын ууланнарар …… уонна бэйэтин үчүгэй хаачыстыбатын утумнатар атыырдары сүүмэрдиир. ОМГ ЭСС
Ядроларга организмнар бэлиэлэрин уонна айылгыларын көлүөнэттэн көлүөнэҕэ биэрэн утумнатар хромосомалар бааллар. ББЕ З

ыксалаа

ыксалаа (Якутский → Якутский)

туохт. Кимиэхэ-туохха эмэ чугаһаа, аттыгар тиий. Приближаться к кому-чему-л.
Ыллыыр санаам ыксалаата, Көрүлүүр күнүм көһүннэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сээркээн Сэһэн, тойон эһэм! Ыраах даа буолларгын ыксалаан, Суох даа буолларгын чугаһаан, Түскэ сүбэлээ, Айылгыга алҕаа! А. Софронов
Өстөөх төлөнүн өһөрөргө …… Ытык дьон ыксалаабыт, Чэбдик дьон ылсыспыт. С. Зверев

валентность

валентность (Русский → Якутский)

валенса (химическэй элэмиэн (молекула) атома атыи элэмиэн чопчу ахсааннаах атомнарын кытта сибээстэһэр, холбоһор дьоҕура, айылгыта.)