I
туохт. атыҥыраа диэнтэн холб. туһ. [Ыалдьыттар] бары бэйэ-бэйэбитин билсэбит, онон, атыҥыраспакка, күлэ-үөрэ, эйэҕэстик кэпсэтэбит. Н. Габышев
Күн-дьыл ааһыа, хайа-хайабытын атыҥыраспат буолуохпут. П. Аввакумов
II
даҕ. Туора дьону сөбүлээбэт (хол., оҕо туһунан). ☉ Не признающий чужих, чуждающийся других (напр., о ребенке). Атыҥырас оҕо
□ Боотураат ыҥыырыттан туллан түспүт Өлбөөдүйбүт үрүҥ көмүс иҥэһэлии, Сыһыыттан булуллан, атыҥырас айыыһыттаах Атын дойдуга аттанан эрдэҕим. И. Гоголев
Кинилэри ханнык эрэ атыҥырас абааһы буулаабыт диэн кэпсииллэрэ. И. Федосеев

аат.
1. Күн сарсыарда үөһэ ойуон иннинээҕи уонна киэһэ киириэн аҕай иннинээҕи сардаҥалара, кытархай уота. ☉ Красные лучи солнца ранним утром и перед закатом, заря
Элиэнэ эбэ киэһээҥҥи уот кыһыл сарыал диэки кытара уста сытара. Н. Лугинов
Бөтүүк бастаан ыллыыта, Күлүм сарыал тыгыыта Мунньуу, охсуу күрэҕэр Туруннубут үлэҕэ. А. Абаҕыыныскай
△ Сырдык күндүлэ, күүстээх сырдык. ☉ Сияние, яркий свет
Ол [утуйа] сыттахтарына — Илин иэйэхситтээх халлаан Дьиэгирэн-дьиэгирэн тэлэллибит, Айыыһыттаах халлаан Ахпайан-ахпайан арыллыбыт, Сырдык сарыала Таҥнары тыккыраабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бу далай, бу халлаан сарыала, Сүрэҕи угуттуур күөх салгын, Бу уйгу ыһыаҕын чараҥа, Үлүскэн үөрүүбүт, бу дьолбут — барыта эн эбээт, мин дойдум. С. Данилов
2. көсп. Туох эмэ улахан үөрүүлээх, үтүө кэскиллээх саҕаланыыта, күнэ үүнүүтэ. ☉ Наступление радостного, светлого события; ощущение грядущего счастливого будущего
Санаа туолла: өстөөх суулла, Ийэ сирбит аатырда. Саҥа саастар, саҥа суоллар Сарыаллара сандаарда. Эллэй
Бу икки илиим чэрдийиэр диэри, Бурдугу астаан, ынаҕы ыаһан, Күүспүн мунньунан, Кыана туттунан, Көрүстүм эмиэ Кыайыы сарыалын! И. Егоров
ср. др.-тюрк. йарун ‘заря’, бур. һаруул ‘ясный’, монг. саруул ‘светлый, ясный’