ж. 1. (по гл. активизировать) көҕү көтөҕүү, көхтөөх оҥоруу; 2. (по гл. активизироваться) көхтөөх буолуу.

туохт. Күөдьаа буолан, тугу эрэ күүркэтэн биэрэргэ дьулус. ☉ Оживляться, активизироваться, проявлять преувеличенный интерес, инициативу
[Норуот эмчитэ] дэҥҥэ, оһолго бааһырбыттары кытта үтүөрдүбүт диэн наар үчүгэй, хайгыыр кэпсээннэр көхтөнөн-нэмнэнэн испиттэрэ. «Кыым»

туохт. Туохха эрэ дьулус, тардыс, бачыымы көтөх, көхтөөх буол. ☉ Проявлять инициативу, оживляться, активизироваться
Аламай маҕан күн аргыстанаҥҥын, күөх сайын көхтөнөҥҥүн, көрүлүү, күлүмнүү сытаҕын, күндү таас үрэҕим. И. Данилов
Оҕо үөрэнэн, билбэтин билбит, сатаабатын сатыыр буолбут курдук сананан иһэр буоллаҕына үөрэххэ көхтөнөр. ФГГ СТМЛ
Уу-хаар тахсыыта көхтөммүтэ. «ХС»

даҕ. Чэпчэки, судургу, кэбэҕэстик өйдөнөр (тыл). ☉ Лёгкий, доступный пониманию, незамысловатый (о языке)
[И. Гоголев] Тыла-өһө сэксук буолбатах, эмиэ да дьиппэ, эмиэ да ис дьалыҥнаах, улаҕалаах. КНЗ КАӨ
Ол кини күлүм-дьирим, сэк-сук тыллаах суруйууну тумнан, уодаһыннаах тыллаах суруйууга үөрэнэр сыаллааҕын этэр. КНЗ ТС
◊ Сэк-сук буол (тутун) — үөрэн, сүргэҥ көтөҕүллэн сэргэхсий, чэпчээ, эгди буол. ☉ Оживиться, воспрянуть духом, активизироваться
Үөрэн-көтөн, сэк-сук буолбута. Күннүк Уурастыырап
Нил Нестерович илдьитин истэн баран, Вадим Николаевич сүргэтэ көтөҕүллэн, сэк-сук буола түстэ. Н. Босиков
[Кинини] анаан көрсөөрү тиийбитим. Киирбиппэр сэк-сук буола тоһуйбута. «Кыым»

туохт.
1. Ордук кыайыылаах-хотуулаах, чобуо-дьорҕоот буол. ☉ Стать смелым, бойким, осмелеть, расхрабриться
[Бырааһынньык биэчэригэр] Максим харса суоҕар түһэн мулукучуйар, урукку дух-дах туттара ханна да суох. Сытыырхайбыта, чобуорхайбыта сүрдээх. Н. Лугинов
Бу түөкүттэр сытыырхайбыттара, чобуорхайбыттара, дьоройбуттара тоҕо бэрдэй! И. Данилов
Маша кытаанах санааны ылынан, сирэйэ-хараҕа сытыырхайбыт. М. Доҕордуурап
2. Өйүҥ-санааҥ сырдаан, ырааҕы-чугаһы толкуйдуур, тобулар дьоҕурдан. ☉ Начать понимать что-л., отдавать себе отчёт в чём-л.
Бар дьон санаалара сытыырхайбыт. Амма Аччыгыйа
Булчут өйө-санаата сытыырхайда, үлүйбүт сирэйэ итийдэ. «Кыым»
3. Ордук хотоойу тыллаах буол. ☉ Стать острее на язык
Аччыгыйтан да абаран, Айманан-айдааран, Аһа арбайан, Тыла сытыырхайан, Өҥүс баһа күүрэн …… олордоҕуна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Павлик салгыы эттэҕин аайы хас биирдии тыла өссө кытаатан, ыйааһыннанан, сытыырхайан истэ. БТТ
Уоттаах сытыы харахтара өссө ордук чаҕылыстылар, тыла-өһө сытыырхайан, имигэстийэн киирэн барда. Ходуһа х.
4. Тыҥааһыннан, эйэлэспэт мөккүөннээх буол. ☉ Обостряться, активизироваться, становиться напряжённее (напр., о состязании)
Кылаас охсуһуута күнтүүн сытыырхайан иһэр. Болот Боотур
Кэнникинэн оонньуу сытыырхайда, ылсыы-бэрсии сулбутуйда [хаарты оонньуутун туһунан]. В. Гольдеров
Куоталаһыы-күрэхтэһии улам сытыырхайан иһэр. И. Данилов
5. Улаатан ис, бэргээ. ☉ Усиливаться, становиться острее (напр., о приступе боли), обостряться (напр., о чувствах)
Тапталга, ордук чорботон кэргэннии олоххо, киһи иэйиилэрэ быдан сэргэхсийэллэр, сытыырхайаллар уонна сайдаллар. ПБН ОПТ
Таня төрүүр остуол үрдүгэр сытан ити айылҕа муусукатын барытын иһиттэ. Сүрэҕэ үөрдэ. Ыарыыта ордук сытыырхайда. «ХС»
6. Ордук суоһаа, чаҕылый, күндээр (күн, сырдык туһунан). ☉ Становиться ярче, светлее (напр., о лучах солнца)
Тыал көһөҥө былыттара күдээриһэ көттөхтөрүнэ, аламай күн сыралҕана ордук күүрэр, кини сардаҥата ордук сытыырхайар эбээт. Амма Аччыгыйа
Ыраас хаартан тэбиэһирэн, ордук сытыырхайбыт күн уотугар ол хайыһардар үрүҥ көмүс курдук күлүмүрдэһэнкылбаҥнаһан ылыталыыллар. Амма Аччыгыйа
Тохсунньу ыйбыт аҥаарыттан Күммүт хараҕа сытыырхайбыта, Дьыбар туманын тобулан, Өтөрү көрөр быһыытыйбыта. Эллэй