1. талкылаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Байтаһын ынах, кур оҕус тириитин, талкыламмакка эрэ, куобах тириитин курдук, илиитинэн мускуйан имитэрэ үһү. Күннүк Уурастыырап
   Үөл талахтыы имиллэргэ, Хатан анньыылыы күккүллэргэ, Хаҕыс тириилии талкыланарга, Хас күн ахсын өрө мөхсөргө Ананан, Одунтан оҥорууланан, Киһи оҕото бу сиргэ төрөөтөҕө. И. Баишев
2. Талкылаах буол. ☉ Обзавестись кожемялкой. Саҥа талкыламмыт

сыһ. Сытыытык, хатаннык (хол., боккуопкун тыаһат — аты этэргэ). ☉ Так, чтобы возник пронзительный, резкий звук (бить копытом)
Боккуоптаах аттар чыбырҕаччы үктэнэн кэллилэр. Болот Боотур
Сытыы боккуоптар мууска чыбырҕаччы үктэннилэр. Ойуку
Кини табатын сытыы туйаҕын анньыылыы чыбырҕаччы тирэммит күүһүн тулуйбакка муора халыҥ туустаах мууһа быһыта баран дьэрэкээн долгуҥҥа сууланна. «ЭК»
△ Сытыытык, олус күүскэ, сүрэҕиҥ тэбиитин кытары тэҥҥэ түллэҥнээн (ыарый — хол., төбөнү этэргэ). ☉ Резко пульсируя (напр., о головной боли)
[Свенсон] хаана икки чабырҕайыгар ыгыллан тахсан чыбырҕаччы кэйэр курдук буолбута. П. Филиппов
Уйбаан, сэриигэ ылбыт бааһа ыалдьан, чыбырҕаччы кэйэн, бөлүүн аанньа утуйбата. ТМ ДК
Сүрэҕэ ааһа өлөхсүйбүт, хотуолатыах курдук. Икки чабырҕайа өтүйэнэн охсордуу, чыбырҕаччы кэйиэлиир. «ХС»

1. саҥа алл.
2. Олус күүстээх, киһи тулуйуо суоҕун курдук балысхан ыарыыттан саҥа таһаарыы (үксүн фольк. тут-лар). ☉ Выражает чувство острой нестерпимой боли — стон, стенание (обычно употр. в фольк.)
   Абытайбын-халахайбын... Аанайыкпынтуонайыкпын... Арҕаһым үүтүнэн Аргыардаах атахтаах Анньыылыы кэйиэлээн, Тииһигим бэргээтэ. П. Ойуунускай. Лахаатта [көтөр] тыына эрэ хаалан баран, саҥара сыппыт: — Алаатыка, абытайбын-халахайбын! Алаатыка, муҥмун-сорбун! Саха фольк.
3. Алдьархай, тыын былдьаһыытын, өлүү куттала суоһаабытын көрдөрөр саҥа. ☉ Выражает чувство ужаса при смертельной опасности
   «Таарт-таарт, абытай-халахай, аны бэйэбин эккирэтэн ол иһэр. Ирдээн туран имири быһаары, сойуолаан туран суох оҥороору!»— муҥатыйда, муҥун ытаата көҕөн ийэ. Н. Заболоцкай
4. аат суолт. Олус күүстээх, ынчыктаах-энэлгэннээх, таарымтаталыы курдук ыарыы. ☉ Сильнейшие боли, сопровождаемые стоном, стенаниями (напр., при родах)
   Айыыһыт ийэтин ыҥырар Абытай-халахай буолла, Эдьээн иэйэхсит эргитэр Энэлгэн тойуга буолла. П. Ойуунускай
   Ампаарга да тахсан, киһи утуйара диэн кэлиэ дуо? Нарыйа муҥнаах туох баар ынчыга, абытайахалахайа бу баардыы иһиллэр. В. Яковлев
   Ийэм эрэйдээх оронугар охтон, абытай-халахай аргыстаах айан талыыта номнуо аара суолга ааһан, хороҥ талыыта кургумун иһинэн кутаа уотунан куппутунан барбыт. Н. Заболоцкай