Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ап-чарай

ап-чарай быа (ситим) эргэр., миф. — 1) олоҥхоҕо абааһы аймаҕа айыы бухатыырдарын утары туттар илбис (ап) иҥэриллибит быата. ☉ Волшебная веревка, которой пользуется род абаасы против богатырей айыы в героическом эпосе олонхо
Ап-чарай быатын быһа түстэрбин диэн түһүөҕүм — ону сэрэн, бэйэҕин былдьатаайаҥый уот оҕур батаска. Саха фольк. Үс күөс быстыҥа буолан баран, Өйдөнөн-төйдөнөн, Өйдөөн-дьүүллээн көрбүтэ — Ап-чарай быанан Хам эриллэн сытар эбит. П. Ойуунускай
Аҕаһым биэрбит Айыы Куо далбар кымньыыта, Чэй эрэ, Оҕуруктаах уот субуйа батас буолаҥҥын Бу ап-чарай быатын быһа охсон көр эрэ! Ньургун Боотур; 2) оҕунан ытан күрэхтэһиигэ сыал гынар оҕус бэрбээкэйин ыйыыр, халлаан илин өттүгэр турар, аптаах быа. ☉ Волшебная веревка, на которой висит на восточном небе бычья бабка, служащая мишенью в состязании в стрельбе из лука
Туйаарыма-Куо кутун-сүрүн Илбискэ этиллибит Ап-Чарай ситимэр иилэннэр, Аҕыс хаттыгастаах халлаан Арҕаһын аллараа өттүгэр Ыйатан кээспиттэр. П. Ойуунускай

Еще переводы:

аалаахтаа

аалаахтаа (Якутский → Якутский)

аал диэнтэн атаах. [Ап-Чарай — Куһаҕан Хочугурга:] Кутукаам, үйэҥ-сааһыҥ тухары мин эн хараххын аалаахтыырым буолуо. И. Гоголев

оҕуурдат

оҕуурдат (Якутский → Якутский)

оҕуурдаа диэнтэн дьаһ
туһ. Ап-чарай быатынан Умса оҕуурдатан ылан …… Таҥхалата ыыппыт. П. Ойуунускай
Хоһоонноргун ымыы гынным Оҕо, туҥуй сүрэхпин Оҕуурдаттым, быһыыта. Эҕэрдэ СС

сөрөнүлүн

сөрөнүлүн (Якутский → Якутский)

сөрөн 4 диэнтэн атын
туһ. Айыы Дьураҕастай бухатыыр ап-чарай ситимигэр хам сыстан, сөрөнүллэн баран, сыккырыыр тыына эрэ ордон көбүөхтүү сытар. Суорун Омоллоон

сыччыай

сыччыай (Якутский → Якутский)

көр сыччыый
Микиитэ быраатын сүүһүттэн сыллаан ылар. — Чэ, мэ, сыччыай, кыра киһи эн эм. Амма Аччыгыйа
[Ап-чарай:] Сыччыай, бу дүлүҥү сыҕарытан, миигин босхолуу түс эрэ. И. Гоголев

дьыбарытын

дьыбарытын (Якутский → Якутский)

туохт. Өссө сытайан күүһүрэн биэр (тымныы туһунан). ☉ Усиливаться, стать сильнее (о морозе)
[Ап-Чарай:] Ээй-ээ, били инибиилэр иһээхтииллэр эбит. Олоруохтааҕар кинилэри муодалыам буоллаҕа, сата тааһым сатаны түһэрээ ини - Дьыбарыкам, дьыбарытын! Үрүҥ хаарым, үрэлис! И. Гоголев

куудьулун

куудьулун (Якутский → Якутский)

куудьуй 2 диэнтэн бэй., атын
туһ. [Ап-Чарай:] Бу сыакаары [Хочугуру] күлгэри оҥорон кэбиспэккэ (Үстэ сиргэ силлиир). Ап-хомуһун, алкылын, кубулун-дьибилин, куудьулун! Көстүбэт уола, күлгэри буол! И. Гоголев

лыысабай

лыысабай (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Түүтэ суох халтаҥ, саппыйааннаммыт, саппыйаан. ☉ Сделанный из гладкой, очищенной от шерсти кожи, сафьяновый (напр., о ремне). Лыысабай өргөн.  Үрүҥ Уолан барахсан Үс күөс быстыҥа буолан баран Өйдөнөн-төйдөнөн Өйдүөн дьүүллээн көрбүтэ — Ап-чарай тимир лыысабай быанан …… Хамса быатын курдук, Хам эриллэн сытар эбит… П. О й у у н у с к а й

ыйат

ыйат (Якутский → Якутский)

ыйаа диэнтэн дьаһ
туһ. Кутун-сүрүн …… Илбискэ этиллибит Ап-Чарай ситимэр иилэннэр Ыйатан кээспиттэрэ. П. Ойуунускай
Эмээхсин сиэбиттэн салапаан мөһөөччүгү таһааран уунна: — Сиэккэлээх буоллаххына, манна ыйат. Н. Лугинов
[Борооску] тириитин, муоһун хаҥас диэки чөҥөрө көлүйэ үрдүгэр улахан тииккэ ыйатан кэбистэ. Күндэ

лөҥкү

лөҥкү (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Сүүнэ улахан, бөдөҥ. ☉ Очень крупный, огромный, могучий. Түөрт уон түөрт Лөҥкү улуу бухатыырдар Тоҕус уон тоҕус кулугулаах, Аҕыс уон аҕыс хараҕалаах Ап-чарай быатыгар тиһиллэн, Аат харата тыынан, - - Д а р у ҥ у о х т а р а э р э Да г д а һ а н тураллар эбит… П. О й у у н у с к а й

бадылҕах

бадылҕах (Якутский → Якутский)

  1. аат. Оборо сылдьар хойуу бадараан. ☉ Засасывающее болото, топь
    Биһиэхэ олус бадарааннаах сири «ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕаҕа» дииллэр. КНЗ СПДьНь
    [Ньургун Боотур] аллара диэки өҥөс гына түһэн көрдөҕүнэ – биир бухатыыры иһик бадылҕах хаба ортотугар Ап-Чарай ситим быатынан дэлби сөрөөн кэбиспит. Ньургун Боотур. [Куралай Кустук] ооҕуй оҕус бадараанныыр бадылҕахтарын уҥуоргуталыы, бэйэтин кытта кэпсэтэ-мөккүһэ, айдаара истэ. Д. Апросимов
  2. даҕ. суолт. Хойуу бадарааннаах. ☉ Болотистый, топкий
    [Айыы бухатыыра] Үс Ньүкэн үөдэн түгэҕэр, иһик бадылҕах дойдуга кырынаас дьаарын курдук ыы-дьаар сыттаах, хара төлөн оргуйа турар дойдутугар тиийэн өҥөс гына түстэ. Ньургун Боотур
    Түөрт атахтаах туораабат бадылҕах дьуоҕалар, куталар, маардар туйахтаах тэһэ үктээбэт гына таһыгыраччы тоҥмуттара. Далан