Якутские буквы:

Якутский → Якутский

арааппардааһын

аат. Биллэрии, дакылааттааһын. ☉ Сообщение, доклад, рапорт. Эт, үүт былаана туолуутун туһунан арааппардааһыннар саҕаланнылар
□ Кини строевой хаамыынан чиккэлдьийэн киириитэ, арааппардааһына Сүөдэри бүтүн бэйэтин айа кириһинии тардылла түһэригэр күһэйдэ. Д. Кустуров

арааппардаа

туохт.
1. Кимиэхэ эрэ туһулаан арааппарда биэр, туох эрэ туһунан арааппарда суруйан түһэр. ☉ Обращаться с рапортом о чем-л. к кому-л., представлять рапорт о чем-л., рапортовать
«Бу Бурхалей Балтарыков диэн бүрээт, бэрт элбэх алдьархайы оҥорон баран, билиэҥҥэ тутулунна», — диэн ньохчоҕор эписиэр генералга арааппардаата. Эрилик Эристиин
Суох, тус бэйэтэ илэ хараҕынан көрбүтүн хамандыырга арааппардыыр курдук, булгуччу саҥарар. Амма Аччыгыйа
2. Туох эмэ туолуутун туһунан биллэр. ☉ Сообщать о выполнении чего-л.
Аҕыйах сылынан Ийэ дойдубутугар хастыы да тыһыынчанан буут бурдугу биэрэбит диэн арааппардыахпыт. М. Доҕордуурап
Оройуон промышленнай тэрилтэлэрэ бу күннэргэ түмүктээһиннээх сыл былааннарын толорбуттарын туһунан үөрэ-көтө арааппардыыллар. «Кыым»

Еще переводы:

чиккэлдьий

чиккэлдьий (Якутский → Якутский)

чиккэй диэнтэн арыт
көстүү. Сүүрбэччэ ыстыыктаах сааны сүкпүт саллааттар хааман чиккэлдьийэн кэлэн, дьон иннигэр утары турдулар. Болот Боотур
Илэ көрөбүт — майор Гагарин, эрчим-эрчимник хардыылаан, субу чиккэлдьийэн иһэрин, илэ истэбит — нууччалыы ыраас куолаһынан холкутук арааппардыырын. С. Федотов
Арай биирдэ уһун өрөбүлгэ Дьокуускайга киирэн уулуссанан иһэн көрдөҕүнэ, били Ильмеҥҥэ өлбүт Канаев илэ бэйэтинэн бу хааман чиккэлдьийэн иһэр эбит. «Чолбон»

ньохчоҕор

ньохчоҕор (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Өрө бөгдьөллөн тахсыбыт көҕүстээх, симиллибит курдук кыра уҥуохтаах. ☉ Сгорбленный, сутулый, приземистый
    Көрдөххө, хайдах эрэ сырдыкка дылы сэбэрэлээх, кыра соҕус ньохчоҕор Мыычаар диэн оҕонньор буолан биэрдэ. Суорун Омоллоон
    Кини кыра сааһыгар сиһин уҥуоҕун сиэтэн ньохчоҕор этэ. Н. Якутскай
    «Бу Бурхалей билиэҥҥэ тутулунна», — диэн ньохчоҕор эписиэр генералга арааппардаата. Эрилик Эристиин
  2. аат суолт. Бөкчөгөр киһи. ☉ Горбун, сутулый, согбенный человек
    Биирдэ эмэ ньохчоҕордор Ортолоругар сырыттаххына, Киэн туттума дьороҕор, Көнө уҥуохтааххынан. И. Гоголев
    ср. эвенк. некчэргэчээ ‘согнутый, сгорбленный’
аарыгыр

аарыгыр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ньиргиэрдээхтик тыаһаа-ууһаа (хол., улахан куорат туһунан); лаҥкыныыр, сатарыыр тыаһы таһаар. ☉ Шуметь, греметь (напр., о шуме большого города); издавать звонкие, раскатистые звуки
Аны ахтар буоллум дуу Аарыгырар куораты, Күһүн мустар доҕордуу, Көрдөөх-нардаах ыччаты? М. Тимофеев
Куолакал тыаһа эҥин араастаан аарыгыран, лыҥкынаан түннүгүнэн киирэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Үүдэһиннэрин тыаһынан өрө аарыгыран күүстээх бульдозердар тахсаллар. «Кыым»
△ Айаарар курдук сатархайдык саҥар, ыллаа. ☉ Раскатисто, звонко говорить, петь
Кылаас маҥнайгы дьуһуурунайа Булочкин арааппардаан аарыгырда. Амма Аччыгыйа
Албакыын кырдьаҕас ону [оҕо ыалдьыбытын] көрөн, тиэтэйэн, олоҕор олорон, кыыран аарыгырбытынан барар. Р. Кулаковскай
△ Тыаһаан-ууһаан айдааран, биллэн-көстөн бар-кэл, сырыт (үксүгэр элбэх дьон, суол-иис ньиргиэрин туһунан). ☉ Издавать сильный шум (обычно при многолюдстве, большом движении на дорогах)
Бачча үгүс дьон мустан аарыгырбыт, аалсыбыт сирэ диэтэххэ кимнээҕэр бэрээдэгирбит сиргэ кэлэн тиҥ гына бэрдэрдэҕим ити. Н. Заболоцкай
Лампаарыкы уруккута даҕаны аттаах бөҕө аарыгырбыт, тиҥилэхтээх бөҕө тибилийбит, аатырбыт сайылык этэ. Далан
Ахсым-бардам сырыылаах Аптамабыыл көлөлөр Аарыгыран бардылар. В. Чиряев
2. көсп. Киэҥник, айдааннаахтык сураҕыр (аат-суол туһунан). ☉ Иметь шумную славу, получать широкую известность
Аҕыс халлаан анныгар Аарыгырар ааттаах-суоллаах Алмаасчыттаах, кырсаһыттаах [Сахам сирэ]. Күннүк Уурастыырап
Кини байарыттан, аатасураҕа аарыгыран тарҕанарыттан атыны тугу да санаабат киһи. И. Никифоров
Ааппыт-суолбут олус аарыгырбатар да, син онно-манна биллэр дьон буолуохтаахпыт. Софр. Данилов
3. көсп. Тугунан эрэ уһулуччу чорбой (хол., сүүнэ улаханынан, кэрэтинэн, ураты бэлиэтинэн). ☉ Выделяться среди прочих чем-л. особенным (напр., грандиозными размерами, особой красотой и др.)
Өлүөнэ эбэ барахсан, төһө да тунал маҥан хаардаах мууһунан бүрүлүннэр, син киэҥинэн, кэрэтинэн абылыы, аарыгыра сытар буоллаҕа. БИ СТ
Суон буруолаах, суостуганнаах оһохтоох Алаһа бараан дьиэ Алыс ааттааҕа Аарыгырбыт эбит. П. Ойуунускай