прил. археологическай, археология; археологический музей археология музейа.

ж. 1. хаһыы; раскопка кургана булгунньаҕы хаһыы; 2. раскопки мн. хаһыылар, хаһыы; археологические раскопки археологическай хаһыылар.

м. 1. пааматынньык; памятник Пушкину Пушкин пааматынньыга; 2. (намогильный) пааматыньык, киһи уҥуоҕа; 3. (сохранившийся предмет прошлого) памятник; археологические памятники археологическай памятниктар.

1. аат.
2. Киһи булбут булуута, туох эмэ наадалаах көстүбүтэ. ☉ То, что найдено, добыто как нужное, полезное для чего-л.; находка
   Булумньута буоллаҕына Боростуой таас буолбатах — Муударастаах таас үһү. Аһыырынан-таҥнарынан Асхарыйа сытар үһү. Эллэй
   История салаатыгар араас археологическай булумньулар …… көрдөрүллэллэр. И. Федосеев
3. кэпс. Бултаабыт булт (ордук түүлээҕи этиллэр). ☉ То, что добыто на промысле (в основном о пушнине)
   Ийэ сирбит, норуоппут Эрэнниннэр биһигини: Эбээн бултуур булумньута — Норуот, дойду барҕа баайа. А. Бэрияк
4. Туохха эмэ (хол., уус-уран айар үлэҕэ) саҥаны булан туттуу, саҥалыы көрдөрүү. ☉ Новое в чем-л. (напр., в художественном творчестве), примененное, раскрытое кем-л.
   Биһиги улахан суруйааччыларбыт булумньуларын хал буолуохпутугар диэри үтүгүннэрэн, вариациялаан сымсатарбыт үгүс. ФЕВ УТУ
5. даҕ. суолт. Ким эмэ булбут, булумньу быһыытынан көстүбүт. ☉ Найденный кем-л., являющийся находкой
   Оҕонньор, ампаарын аанын маһынан олунан, булумньу харчытын ааҕа олорор. М. Доҕордуурап
   △ Көрсүүнэн төрөөбүт. ☉ Незаконнорожденный, внебрачный. Булумньу оҕо
   □ Ийэтэ бокуонньук Өрө Тэбэр Өрүүнэ олус чэпчэки хотун эбитэ үһү
   Ол булумньу уола буолуо. М. Доҕордуурап