Якутские буквы:

Якутский → Русский

арылхай

1) большие светло-карие (о глазах); 2) перен. ясный, чёткий, понятный || ясно, чётко, понятно; арылхай быһаарыы чёткое объяснение.

Якутский → Якутский

арылхай

даҕ.
1. Киэҥ, ыраас уонна сырдык (харах туһунан). Большие, ясные и светлые (о глазах)
Кини хараҕар Александр сырдык ыраас мөссүөнэ, мичээрдээбит арылхай хараҕа көстөн кэлэ турар. М. Доҕордуурап
Саар тэгил уҥуохтаах, хатыҥыр соҕус курбуу курдук быһыылаах, арылхай харахтаах эдэр уол эбит. Н. Якутскай
Людмила Ивановна ол арылхай харахтаах кыысчааны олох умнубат, кини иннигэр төлөммөт иэстээҕинэн ааҕынар. С. Никифоров
Кыысчаан ийэтин истиҥ арылхай харахтарын көрөөт, сонно тута уоскуйбута уонна түүлүн сиһилии кэпсээн биэрбитэ. «Кыым»
2. көсп. Киһи хараҕар быраҕыллар, чаҕылхай. Бросающийся в глаза, яркий
Омос көрдөххө, дьиҥнээх хомуньуустан, сэмэй киһиттэн — Түмэппий Тиитэптэн кини [Дьэргиэйэп] быдан арылхай, быдан инники эдэр киһи курдук көстүөҕэ. Амма Аччыгыйа
Айан буоллун — баһырхай Хардыылара ымсыырдар, Айыы буоллун — арылхай Хартыыната долгутар. Р. Баҕатаайыскай
Ойо хаһыы таҥалай Ойуулара арылхай. Уран тарбах оҥоһуута Улаханнык умсугутта. П. Дмитриев


Еще переводы:

наглядность

наглядность (Русский → Якутский)

ж. көстөн турара, арылхайа; для наглядности арылхай буоларын наадатыгар; со всей наглядностью көстөн турар гына.

сочный

сочный (Русский → Якутский)

прил. 1. симэһиннээх, сүмэлээх; сочная трава сүмэлээх от; сочное яблоко симэһиннээх яблоко; 2. перен. (яркий, свежий) чаҕылхай, арылхай; сочные краски чаҕылхай кырааскалар; 3. перен. (образный) арылхай, астык; сочное выражение арылхай эти и.

выпуклый

выпуклый (Русский → Якутский)

прил. 1. лоппоҕор; выпуклые стёкла лоппоҕор таастар; 2. (рельефный) бүлтэгэр, томтоҕор; выпуклые буквы томтоҕор буквалар; 3. перен. (отчётливый) арылхай, дьэҥкэ; выпуклое изображение арылхай ойуулаан көрдөрүү.

алаччы

алаччы (Якутский → Якутский)

алаччы көр. Сырдык арылхай киэҥ хараххынан көр. Смотреть своими большими, светлыми, ясными глазами.

муҥурсуйуу

муҥурсуйуу (Якутский → Якутский)

муҥурсуй диэнтэн хай
аата. Микеша харахтарыгар арай хомолтолоох муҥурсуйуу уонна туохха дьулуһарын бэйэтэ да билбэтэ арылхайдык көстөр. В. Короленко (тылб.)

мэччэккэй

мэччэккэй (Якутский → Якутский)

көр мэлчэркэй
Көрөбүн кинини. Түннүккэ хам хатанан көх сүнэн турдар да, көрөргө дылыбын мэччэккэй сүүһүн, арылхай хараҕын. «ХС»

арылхайдык

арылхайдык (Якутский → Якутский)

сыһ. Дьэҥкэтик, харахха быраҕыллар гына. Четко, блестяще
Тойуктарга өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи саха норуотун олоҕо-дьаһаҕа арылхайдык көстөр. Саха фольк. Уутатыата, сирэ-халлаана дэбигис арылла охсубат муора дэбилийэр баалларын ортотугар от-мас лабаалара ордук арылхайдык көстөр буолаллар эбит. Амма Аччыгыйа
Ол гынан баран киһибит [Ойуунускай] туруорбут проблематын бэрт сытыытык чаҕылҕан уота халлааны хайа суруйарын курдук, дьэҥкэтик арылхайдык быһаарбыт. Суорун Омоллоон

итэҕэтэрдик

итэҕэтэрдик (Якутский → Якутский)

сыһ. Киһи итэҕэйиэн курдук. Убедительно
Кини ханнык да уобараһы астыктык, итэҕэтэрдик, дириҥник ылан айааччы. Суорун Омоллоон
Бэрт арылхайдык, киһини итэҕэтэрдик ойуулуур. Софр. Данилов

симиттии

симиттии (Якутский → Якутский)

симитин диэнтэн хай
аата. Кини эн быстах тэбиэскиттэн, симиттиигиттэн, кыбыстыыгыттан иҥнэн туруо суоҕа. Амма Аччыгыйа
Суруйааччы оҕо дууһатын долгуйуутун, симиттиитин чуолкайдык уонна арылхайдык арыйар. Д. Васильева

ханчытаал

ханчытаал (Якутский → Якутский)

ханчытаал таас харахтаах фольк. — киэҥ арылхай харахтаах С широкими ясными глазами
[Дьахтар] ханчытаал таас харахтаах, сырдык таас сирэйдээх, ууруу көмүс уостаах. ПЭК ОНЛЯ II