Якутские буквы:

Якутский → Якутский

астый

туохт.
1. Ириҥэр уонна иһэн таҕыс (кутургуйа, искэн туһунан). ☉ Нагноиться и опухать (о фурункуле, нарыве)
Кутургуйа адьас астыйбыт, биллэрдик ириҥэрбит. АаНА СТСКТ
△ Хойун уонна ириҥэр (киһи сөтөллөрүгэр тахсар хойуу сил туһунан). ☉ Становиться густым и гнойным (о мокроте и гнойных выделениях при кашле). Сөтөлө астыйбыт
2. Ситэн-хотон ас кут, бус (хол., сэлиэһинэй туһунан). ☉ Созревать, вызревать (напр., о пшенице)
Сэлиэһинэй астыйан, ситэн эрэрэ. Ону ким хайа иннинэ оҕолор көрбүттэрэ. Индия кэпс. Бурдук ыар астыйан нуоҕайар, От ситэр, отон да бустаҕа. Эн кэрэ бэйэкэҥ наскыйа Сайынтан астына таалаҕын. С. Данилов
Хойуу самыыр курулатыа — Куппут бурдук астыйар. Эллэй

Якутский → Русский

астый=

нагноиться (о нарыве).

Еще переводы:

астыйыы

астыйыы (Якутский → Якутский)

астый диэнтэн хай
аата. Үлэһит сүрэҕэ үөрүүнэн туолар — Ыспыт бурдуга толуу астыйыыта. Эллэй

назревать

назревать (Русский → Якутский)

несов., назреть сов. 1. сит, бус; астый (нарвать); почки назрели үүнээйи үнүгэһэ сиппит; нарыв назрел искэн астыйбыт; 2. перен. чугаһаа, суоһаа; кытаат; кризис назрел кризис суоһаата.

кулдьай

кулдьай (Якутский → Якутский)

туохт., түөлбэ. Астый, ириҥэр (искэн, кутургуйа туһунан этэргэ). ☉ Нагнаиваться, зреть (об опухоли, фурункуле и т. п.). Кутургуйа кулдьайбыт

д ьа на

д ьа на (Якутский → Якутский)

аат., т-х. Культурнай үүнээйи астаммат туһата суох хос лабаата. ☉ Боковой побег культурного растения, не дающий плодов, пасынок
Оҕурсуу астыйбат сибэккилээх дьанатын эрдэттэн быһан иһиллиэхтээх. СГС ОАКЭ

налиться

налиться (Русский → Якутский)

сов. 1. (натечь) кутулун, киир; 2. чем (наполниться) туол; глаза налились слезами харахтара ууланнылар; 3. (о плодах и т. п.) (толору) ас кут, астый; # глаза налились кровью харахтарын хааннааҕынан көрдө.

амтанньый

амтанньый (Якутский → Якутский)

туохт. Үчүгэй амтаны киллэр, тубус, минньий (үксүгэр үрүҥ ас туһунан). ☉ Приобретать приятный вкус, улучшаться по вкусу (обычно о молочной пище)
Аҕам ынах арыыта Амтанньыйан астыйдын, Туҥуй ынах суората Тумаланан тубустун. Күннүк Уурастыырап

сиэмэтий

сиэмэтий (Якутский → Якутский)

туохт. Астый, сиэмэтэ тарт. ☉ Зародиться, взойти (о семенах растения)
Дөлүһүөн уонна моонньоҕон сиэмэтийэн эрэллэр, атырдьах ыйын диэки ситиэхтэрэ. Е. Макаров
Ходуһалары, мэччирэҥнэри кэмиттэн кэмигэр уонна сиэмэтийэ үүммүтүн кэннэ туһанар буоллахха кинилэр үүнүүлэрэ быдан ордук буолар. ПАМ СМЛТК

налив

налив (Русский → Якутский)

м. 1. (наливание) кутуу; 2. (степень зрелости) буһуу, астыйыы, ас кутуу; яблоки хорошего налива үчүгэйдик астыйбыт яблоколар.

налитой

налитой (Русский → Якутский)

прил. . (о плодах и т. п.) (толору) ас куппут, астыйбыт; налитое яблоко астыйбыт яблоко; 2. (полный, пышный) толору эттээх, этиргэн.

кууллай

кууллай (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Хаатыйалаа, мунньулун, тууйулун (санаа-оноо туһунан). ☉ Накапливаться, не находить выхода (о мыслях, преисполненных печали и горести). Санаата кууллайда
2. Астый, хаатыйалаа, ириҥэр (кутургуйа туһунан). ☉ Нагноиться (о чирее, фурункуле)
Хабырыыс дьыалата Кутургуйа курдук кууллайан, Тэһэ сиэн дэбилийэн, Албына арыллан, Иэһэ дэхси иһилиннэ, Бииртэн биир билиннэ. А. Софронов
3. Эмискэ билин, диэлий (туох эмэ куһаҕан, бөрүкүтэ суох быһыы туһунан). ☉ Неожиданно вскрываться, проявляться (о чем-л. дурном)
Кутурҕан Куо хомолтото куустаҕына, Куһаҕан кууллайан кыайдаҕына, — Санаабынан түүҥҥэ кубулуйабын. Р. Баҕатаайыскай