Якутские буквы:

Якутский → Якутский

атыҥырастык

көр атыҥыраабыттыы
Суох, суон хотун Миша курдук үөрбэтэ-көппөтө, туран эрэн Мишаны атыҥырастык, атаҕыттан өрө көрөн таһаарда. Н. Габышев

атыҥырас

I
туохт. атыҥыраа диэнтэн холб. туһ. [Ыалдьыттар] бары бэйэ-бэйэбитин билсэбит, онон, атыҥыраспакка, күлэ-үөрэ, эйэҕэстик кэпсэтэбит. Н. Габышев
Күн-дьыл ааһыа, хайа-хайабытын атыҥыраспат буолуохпут. П. Аввакумов
II
даҕ. Туора дьону сөбүлээбэт (хол., оҕо туһунан). Не признающий чужих, чуждающийся других (напр., о ребенке). Атыҥырас оҕо
Боотураат ыҥыырыттан туллан түспүт Өлбөөдүйбүт үрүҥ көмүс иҥэһэлии, Сыһыыттан булуллан, атыҥырас айыыһыттаах Атын дойдуга аттанан эрдэҕим. И. Гоголев
Кинилэри ханнык эрэ атыҥырас абааһы буулаабыт диэн кэпсииллэрэ. И. Федосеев

Якутский → Русский

атыҥырас

боящийся чужих (о ребёнке).


Еще переводы:

атыҥыраһыы

атыҥыраһыы (Якутский → Якутский)

атыҥырас диэнтэн хай
аата. Манна баарбыт бырааттыы омуктартан бухатыырдар — Арай манна чаҕар эрэ суох. Кынаттаах ат тэһиинин тэҥҥэ туппуттар Бары буоламмыт, атыҥыраһыы суох. Р. Баҕатаайыскай

атыҥ ыраспыттыы

атыҥ ыраспыттыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Аан бастаан көрсөр курдук, тоҥуйдук. Будто впервые встречаясь, очень сдержанно, отчужденно
Маҥнай ыаллыылар, бэйэ-бэйэлэрин атыҥыраспыттыы, тута-хаба билсэн-көрсөн биэрбэтэхтэрэ. Д. Таас

сүөр

сүөр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ баайыллыбыты өһүл. Развязывать, распутывать что-л., отвязывать кого-что-л. [Миитэрэй] нөҥүө сарсыардатыгар, дьон турбутун кэннэ, кыратык нуктуу түһэн баран, туран хараҕын саба бааммыт былаатын сүөрбүтэ, тугу да көрбөт буолбут этэ. Амма Аччыгыйа
«Сэрэн, доҕор, — управляющай баран аты сүөрбүтэ. — Эдэр сылгы атыҥырас буолар». Далан
Оҕонньор суумкатын тас сиэбиттэн туох эрэ кыраны, суулааҕы ылан, мас үрдүгэр ууран, бэркэ сэрэнэн сүөрдэ. С. Никифоров
2. Тимэхтэммити төлөрүт, босхо ыыт. Отстегнуть (пуговицу). Сонун тимэҕин сүөрдэ. Ырбаахытын үөһээ тимэҕин сүөрдэ
[Өкүүчэ] Аҕылаан, аргыый уоскуйан, Сонун тимэҕин сүөрдэ. С. Васильев
Синиэлин тимэҕин сүөрэр, Хаамыытын түргэтэтэр Күн уота тыргылла тыгар Кини үс мэтээлигэр. Баал Хабырыыс
3. көсп. Туох эмэ мөккүөрдээх боппуруоһу, дьыаланы быһаар, оннун буллар. Уладить (напр., конфликт), разрешить (напр., спор)
Бэйэм буруйдаахпын — бэйэм сүөрүөхтээхпин. Ол иһин Дьуурга даҕаны, силиэстийэ да сууттарыгар, мин кырдьыгы этиэхтээхпин. Суорун Омоллоон
Сүөрэ тарт — биир күүстээх тардыынан өһүллэр, төлөрүйэр гына төлө тарт. Развязать узел одним резким сильным движением
[Уол] чомпой бэргэһэтин быатын сүөрэ тардан кэбистэ. Күннүк Уурастыырап
ср. ДТС йөр ‘отвязывать, распутывать’, туркм. чөзмек ‘развязывать’

буулаа

буулаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ буруйу, айыыны оҥоруу иһин эккирэтэн туран өһүөннээ (хол., ийэ кыыл, абааһы, иччи тустарынан). Неотступно следовать, мстить за какие-л. проступки, грехи (напр., о тотемах, злых духах и т. п.)
Былыр ити таҥарабыт диир көтөрдөрүн — хотойу, кубаны, суору өлөрдөхтөрүнэ, улаханнык буулуур үһү. Ыарыы буолан өлөҕүн. Ол иһин өлөрбөттөр. Багдарыын Сүлбэ
Чугас олорор ичээн эмээхсини аҕалан мэнэриттэрбиттэрэ, Боппууда балта буулаабыт диэн нэһиилэ уоскуйан дьиэлээбитэ. Болот Боотур
Кинилэри ханнык эрэ атыҥырас абааһы буулаабыт диэн кэпсииллэрэ. Бука, эстэргэ-быстарга булбут үөдэн буолуо. И. Федосеев. Тэҥн. бурууһаа
2. Сиэри, тэпсээри арахпакка кэлэ тур (сүөһү, кыыл туһунан); сүөһүнү тарт (сиэмэх кыыллар тустарынан). Постоянно приходить и травить (о животных); разодрать, раздирать скот (о хищниках)
«Дьэ кырыыстаах хара буор сүөһүтэ буулаан алдьатан эрэр», — диэн баран, оҕус диэки көрөн кэбистэ. А. Софронов
Иэдээн буолла, Көстөкүүн, булбатах кыыл буулаата, бөлүүн аппын тардан барда... Биир туора быраҕар бүлтэһи да хаалларбата. Л. Попов
Тоҕо эрэ мин чүөмпэбэр балык хаппат. Сордоҥ буулаан сытар быһыылаах. И. Федосеев
3. Тохтообокко уһун кэмҥэ салҕанан бар (хол., ыарыы туһунан). Не проходить, не прекращаться длительное время (напр., о болезни)
Кыыспыт бүгүн бэргээн оронтон турбата. Туох ааттаах буулаата буолла. А. Софронов
Табалары ыыраахсыт буулаан сордотолоото. «ХС»
«Хабарҕа сэллигэ диэн ыарыы буулаан сытыарар», — диэн Өндүрэй хардырҕаабыта. Н. Якутскай
4. Кими эмэ ааспакка-арахпакка батыһа сырыт, эккирэт, сойуолаа; күөмчүлээ, атаҕастаа, сабыта түс. Постоянно беспокоить кого-л., досаждать кому-л.; притеснять, угнетать, нападать
«Оччоҕо эрэ үлэһит дьыалата табыллар», — диэн, атын амырыын «тооппоордор» буулаан кэллэхтэринэ, тоноһор киһи буолуо. Амма Аччыгыйа
Өлүүнэн тыынааччы өстөөҕү ирдиибит, Өр кэмҥэ буулаабыт өһүөнүн иэстиибит. А. Абаҕыыныскай
Буулаа диэн ким эмэ арахпатыттан саҥарааччы абатыйдаҕына, ону абааһы көрдөҕүнэ этэр. «ХС». Тэҥн. адаҕый