Якутские буквы:

Якутский → Русский

ахсыа

восемь, восьмеро.

ахсаа=

слабеть, ослабевать; ахсаабат күүс неслабёющая сила; алгыска оннооҕор абааһы ахсыыр посл. на просьбу даже чёрт смягчится.

Якутский → Якутский

ахсыа

холб. ахс. аат. Ким-туох эмэ аҕыс ахсааннааҕын бэлиэтиир тыл. ☉ Восьмеро, восьмером
[Бассабыыктар] түүннээх күнү быһа ытыалаһалларыгар икки киһилэрин өлөртөрөн бараннар, «Тымныы» диэн нуучча бааһынайдарын дэриэбинэлэрин таһыгар ахсыа тиийбиттэр. Амма Аччыгыйа
Ананий Золотовскай Даша солооһунугар таҕыста. Кинилэр ахсыалар. М. Доҕордуурап
Муҥар, дьиэбит иһэ — кыйма курдук оҕо: барбах ахсыалар эрэ! С. Федотов

ахсаа

туохт. Күүһүҥ баранан мөлтөө, күүһэ-уоҕа суох буол. ☉ Слабеть, ослабевать
Алгыска оннооҕор абааһы ахсыыр (өс хоһ.). Амырыын тымныы ахсаан барда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Улуу Кудаҥса модун санаата ахсаабыт. П. Ойуунускай
ср. тюрк. акса ‘хромать’

мөлтөө-ахсаа

туохт.
1. Уру кку туруккун сүтэр, алларый (ыалдьан, кырдьан). ☉ Терять силы, здоровье (из-за болезни, старости)
Кырдьан мөлтөөн-ахсаан барыы ханна барыай? Ол барыта олох кытаанах ирдэбилэ буоллаҕа. Онтон ханна да куоппаккын. Н. Якутскай
Барыта үчүгэй курдуга гынан баран, сотору кини этэ-сиинэ мөл төөн-ахсаан алларыйан барбыта бил либитэ. Н. Кондаков
2. Быстах кэмҥэ мөлтөөн ыл, туох эмэ сабыдыалыгар оҕустар. ☉ Проявить слабость, дать слабину
Ким бу кытаанах күннэргэ мөлтөөн-ахсаан биэрбит, кыра да кыаҕын кэннигэр туттубут …… саллар сааһын тухары саата-кыбыста сылдьыаҕа. Амма Аччыгыйа
Ыраах сиргэ сылдьан мөлтүүр-ахсыыр кыбыстыылаах. Далан
«Устин, хайдах эмэ гынан көмөлөстөххүнэ сатанар, мөлтөөн-ахсаан сылдьар кэммэр үтүөнү оҥорбуккун хаһан да умнуом суоҕа», — дии олорбута хайыһардьыт. Р. Баҕатаайыскай

Якутский → Английский

ахсаа=

v. to weaken, lessen; ахсат= v. to make weak

Еще переводы:

восьмеро

восьмеро (Русский → Якутский)

мест
ахсыа

ввосьмером

ввосьмером (Русский → Якутский)

нареч. аҕыс буолан, ахсыа буолан.

отуччалыы

отуччалыы (Якутский → Якутский)

отучча диэнтэн үлл. ахс. аат. Биир түүн отуччалыы куһу өлөрдүбүт
□ Биһиги «Түөттүбүтүгэр» ахсыа буолан сытан отуччалыыны өлөрдүбүт
Оттон сорохтор сүүһүнэн ныһыйдылар. Далан

кыйма

кыйма (Якутский → Якутский)

I
кыйма курдук кэпс. Олус элбэх, үөмэхтэс, үллэҥнэс. ☉ Снующие взад-вперед в большом количестве, кишмя кишащие
Муҥар, дьиэбит иһэ кыйма курдук оҕо: барбах ахсыалар эрэ! С. Федотов
Кыһалҕатыгар доҕорбор Кыйма курдук кыыс аймах Кырыы харахтарынан Кынчайыахтарын баҕарбаттара. К. Туйаарыскай
Кыйма курдук быыкайкаан кымырдаҕас хайдах аар тайҕаны араҥаччылыан сөбүн соччо өйдөөбөтөр даҕаны, онтон ыла Баһыкка кымырдаҕастар олохторун уйгуурдубутун …… өйдөөбөт. «ХС»
ср. тюрк. кыймык ‘движение’
II
аат., эргэр. Сорох кыыллар оһоҕосторо. ☉ Кишки некоторых животных
[Эһэни] сүлэн баран, кыра кулуһун оттон, кыйматыттан үөлэн сиэтибит уонна биир ыппытыгар эмиэ өлүүлээн биэрдибит. Багдарыын Сүлбэ
ср. тюрк. кыйма ‘кишки, начиненные потрохами разных животных, мукой и крупой’

барбах

барбах (Якутский → Якутский)

I
1. даҕ. Бөрүкүтэ суох, үчүгэйэ суох, мөлтөх. ☉ Неважный, нехороший, посредственный
Барбах майгылаах, туора-тосту быһыылаах (өс хоһ.). Тибиилээх-тиһиктээх күннэргэ Тибийэн-табыйан тураммыт Баай дьон батталын барыахпыт, Барбах дьоннор барҕарыахпыт. П. Ойуунускай
Кини [Жюли] билигин олус барбах дьүһүннэннэ буолан баран, уруккум курдук үчүгэйбин, өссө ордук тубустум дии саныыра. Л. Толстой (тылб.)
2. аат суолт. Дьадаҥы, дьадаҥылар. ☉ Бедняк, бедняки
Холоон эрээри хоноһумсуйар, барбах эрээри маанымсыйар (өс хоһ.). Аар тойон аҕаттан айыллан Күн күбэй ийэттэн Барбахтары барҕардарга, Баттаммыттары быыһыырга, Биһиги дьолбут иһин Эн төрөөбүт эбиккин! С. Зверев
3. сыһ. суолт. Мөлтөхтүк, арыычча. ☉ Неважно, слабо, еле-еле
Таһырдьа хараҥа. Мастар, оҕуруоттар эҥиннэр барбах барыһан аҕай көстөллөр. Күндэ
Кутаа, маһа баранан, салгын хамсаатаҕына эрэ барбах кыламныы, күрэҥ күлүнэн бурҕаҥныы сытта. Софр. Данилов
Өһүөҕэ ыйаммыт лаампа өлбөөркөй сырдыга сайыҥҥы үрүҥ түүҥҥэ дьиэ иһин барбах сырдатар. А. Бэрияк
II
аат сыһыан т. Саҥарааччы сөбүлээбэт, сүөргүлүүр сыһыанын сымнаппыта буолан этэрин көрдөрөр. ☉ Выражает отрицательно-ироническое отношение говорящего (под видом смягчения высказываемого). Марска, барбах, табах тардан, Венераҕа – таарыйан Саха сорох поэттара Саймаархайгыт сүрэ бэрт. Күннүк Уурастыырап
Мин, барбах, киниэхэ сүгэһэрдьит эрэ этим. Суорун Омоллоон
Муҥар, дьиэбит иһэ кыйма курдук оҕо: барбах, ахсыалар эрэ! С. Федотов

слабеть

слабеть (Русский → Якутский)

несов. мелтее, ахсаа, сыппаа.

ахсат=

ахсат= (Якутский → Русский)

побуд. от ахсаа = ослаблять.

quantity

quantity (Английский → Якутский)

ахсаан

баайыы

баайыы (Якутский → Якутский)

    1. баай I диэнтэн хай. аата. Кэпсэтииттэн сүбэ ордук, баайыыттан туомтуу ордук (өс хоһ.). Өҕүллүбэт өһүөнү уурдулар, Туллубат тулууру туруордулар, Кэхтибэт кэлгиэни кэлгийдилэр, Барбат баайыыны баайдылар. С. Зверев
      Сүөһүнү баайыыны өссө судургу оҥоруохха, бу үлэ олус бириэмэни ылбатын ситиһиэххэ. «Кыым»
  2. Ыалдьар сири, бааһы саба кэлгийэргэ аналлаах туох эмэ (хол., таҥас кырадаһына). ☉ Материал, которым завязывают больное место, рану (напр., кусок ткани), повязка
    Онтон киһи илиитигэр сыстаҥныы сылдьар ыарахан баайыыны Попов төбөтүттэн арааран ылаат, дьоҥҥо көрдөрөр быһыынан тэниччи тардан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
  3. көсп. Туох эмэ тутуу холбонор бэлиэ сирэ (хол., дьиэ холлоҕоһо). ☉ Определенные места, соединяющие каркас какого-л. строения (напр., сруб дома)
    Бу айдаан, алдьархай ааҥнаабатаҕа буоллар, оскуоланы билигин түннүгүн баайыытыгар тардыбыт буолуо этилэр. Болот Боотур
    Түннүгүн аллараа баайыытыгар чугаһаан эрэр дьиэ иһинэнтаһынан мас суора сылдьар дьон саҥата-иҥэтэ суох мунньустуталаан барбыттара. В. Яковлев
    Хотон үрүт баайыытын уһаты сыыйыытын үстүү хос гынабыт. Ити хотон үрдүн наһаа бөҕөргөтөр эбит. «Кыым»
  4. Тугу эмэни өрүү, хатыы. ☉ Вязание, плетение чего-л.. Итии таҥаһы баайыы. Мунду туутун баайыы. Илими баайыы. Муҥханы баайыы
  5. көсп., эргэр. Туох эмэ мээрэйэ, кээмэйэ (хол., сэбирдэх табах). ☉ Мера, размер чего-л. (напр., связка листового табака)
    Биир бааһынай оҕонньор кэлэн сүбэлээтэ. «Эн бурдук отун салҕааттаан баран, ол устун таҥнары дьурулаан түс», – диэн. Инньэ диэн баран биир баайыы бурдук отун биэрдэ. Саха фольк. Оҕонньоро [Хабырыыс оҕонньор] куорат атыыһытыттан таһаарбыт биир баайыы сэбирдэх табаҕа баранан эрэр. И. Гоголев
    Остуолга обургу ыга эриллибит хара сукунаны, икки «Дорообо» чэйи, хас да баайыы сэбирдэх табаҕы, куһуок саахары уурталаатылар. Тумарча
  6. даҕ. суолт. Саптан өрүллүбүт өрүү. ☉ Связанный из ниток, вязаный
    Айаан дэҥҥэ Аайаны көрөр, дьахтар сирэйин үрүҥ баайыы былаатынан тууна баанар, хара харахтара эрэ чоҕулуһаллар. Н. Габышев
    ♦ Орто баайыы – орто ахсааҥҥа сылдьар ким-туох эмэ. ☉ Имеющий неплохую репутацию (напр., в общественном мнении)
    Үлэбит чааһынан эттэххэ, оройуоҥҥа орто баайыыга сылдьабыт. «Кыым»
    Киһи эбэтэр тугу да билбэт, эбэтэр барытын билэр, сатыыр буолара сөп эбит. Орто баайыы киһи туохха нааданый. А. Сыромятникова
    Матаар аҕатын ууһа сурукка кытта киирбит. Онтон көстөрүнэн, кини орто баайыыга киирсэр аҕа ууһа эбит. Багдарыын Сүлбэ. Харах баайыыта – тугу эмэни куолутугар эрэ оҥорон баран, барыта үчүгэй курдук тупсаран көрдөрүү. ☉ Преднамеренное приукрашивание чего-л., очковтирательство
    Туһалыылларын ааһан, сорох түбэлтэҕэ буортулууллара, үтүө дьыаланы куолутугар айдаарыыга, хараҕы баайыыга кубулуталлара буолуо дии саныыбын. Софр. Данилов
    Бандьыыттар суут-сокуон сиэрин тутустахпыт аатыран, харах баайыытыгар да буоллар, бэркэ силигин ситэри [Уулаах Уйбааны] доппуруостууллар. ФЕВ УТУ
    Саҥаны, үчүгэйи оҥорор оннугар, эргэни-хаарбаҕы бөрөөн күлүгүрдэн, хараҕы баайыыттан аккаастаныахха наада. «ХС»
    ◊ Ат баайыыта – босхо сылдьыбыт сылгыны кыратык аһатан (эбэтэр хас да хонукка аһаппакка) көлүүргэ эбэтэр сүүрдэргэ анаан хатарыы. ☉ Выдерживать коня с нагула перед долгой дорогой (или вообще перед ездой), давая ему определенное количество корма или держа его (иногда несколько суток) без корма
    Ат баайыытыттан диэн мээнэҕэ эппэттэр. «Кыым». Туомтуу баайыы – быа аҥаар уһугуттан тартахха сөллөн кэлэр гына солбуйа тардан баайыы. ☉ Завязывание распускным (якутским) узлом
    Муҥунан көтүтэн иһэр атын эмискэ эргилиннэри тардан, сиргэ тура түһээт, [Микиитэ] саха аатырбыт туомтуу баайыытынан солбуйа тарда охсон кэбиһэр буолла. Сөллүө, ахсыа суоҕа туомтуу баайыы! Амма Аччыгыйа
ахсыан

ахсыан (Якутский → Якутский)

холб. ахс. аат. Аҕыс буолан бары. ☉ Все восьмером. Ахсыан от охсо киирдилэр
□ Ахсыан бултуу бардылар. Эвен фольк.