ж. 1. (дерева, ствола) ачаах, ыыраах; 2. (место, где что-л. разделяется) арахсыы; развилина дороги суол арахсыыта.

сыһ. Атахтаргын киэҥник үктээн; икки аҥыы киэҥник (хол., ачааҕы тарт). ☉ Широко расставляя ноги; широко разводя (напр., скрещенные палки).

туохт. Туохха эмэ ачаахта оҥор. ☉ Сделать для чего-л. стойку из двух скрещенных палок. Ити маскын ачаахтаа

туохт., кэпс. Холумтанна оҥор. ☉ Сооружать, ставить шесток (у печи, камелька)
Ачаах маһы алыҥахтаан, анныгар холумтаннаан …… Аал уоту оттубуттар. А. Бэрияк

сыһ. Ачаах курдук. ☉ Подобно стойке из двух скрещенных палок
Үүтээн уҥа өттүгэр сиргэ ачаахтыы батары саайыллыбыт мас эрбиир аттыгар хаппыт дүлүҥнэр өрөһөлөнө сыталлар. С. Никифоров
Интэринээт арай ачаахтыы атахтаах адарай тапчааннары эрэ биэрэрэ. Г. Колесов

көр дьаба
[Чаабый Натааһа] үөһээ, аллараа сымыһахтара дабаххайдаах тиит дьабаатын курдук икки аҥы сыллаччы тардан ылбыттар. Эрилик Эристиин
[Сүөдэр] Атын сиэлиттэн ылан Ачаах мутукка баайталаата, Сонун сиэбин көҥү тардан ылан Суулуу-суулуу дьабаа иһигэр симмэлээтэ. С. Васильев

туохт. Туох эмэ сылааһынан, итиитинэн тугу эмэ сылыт, ириэр. ☉ Греть, отогревать что-л. чем-л. тёплым, горячим
Уллуҥаҕым сылааһынан суоһатан, Сүүһүм көлөһүнүнэн уоҕурдан, Толоон устун туһалаах сирдэммитим, Алаас ахсын ачаах бүтэйдэммитим. С. Васильев

аат., кэпс. Тугунан эмэ (хол., өрүс бытархай тааһынан) ытарга аналлаах икки төбөтүгэр эрэһииҥкэ баайыллыбыт кыра мас ачаах. ☉ Небольшая деревянная развилина с привязанной к обоим концам вилки резинкой для стрельбы чем-л., рогатка
Чыычаах ырыатын мин олус таптыыбын. Эн муҥнаахтары арагаайканан эҥин ытаайаҕын. П. Тобуруокап
Оҕолор, айаҕалыы сатаан, саҥата-иҥэтэ суох сылдьан бэлэх-туһах бэрсиһэллэр. Арагаайкалаах арагаайкатын, курдаах курун. «ХС»

биллэҕиннэри диэн курдук
Онтон тыаҕа тахсан арыый сонос, көнө ураҕаһы соһон киллэрэн аҥаар төбөтүн оҥорбут ачааҕар биллэҕэ уурбута. Далан
Биир кыра тохтобулга ыга симиллибит куулу санныгар биллэҕэ быраҕыммыт оҕонньор киирэн кэллэ. Амма Аччыгыйа
[Тиит] умнаһын сыарҕаҕа тиэйэр гына бысталаан бараннар, төҥүргэс үрдүгэр биллэҕэ ууран чөмөхтүүллэр. «ХС»

туохт. Атаххын соһо былаастаан, бытааннык, мөлтөхтүк хаамп. ☉ Идти медленно, вялой походкой, тащиться, плестись
Мүчүк суолга соһуллаҥнаан тахсан, ааһыгас массыынаҕа куоластаан, …… айаннаан сирилэттэ. Р. Баҕатаайыскай
Өлүөр илиитинэн онтон-мантан тайанан, аны туалет диэки соһуллаҥнаата. Күрүлгэн. Ойуун …… көннөрү сылдьарыгар нэһиилэ соһуллаҥныыр бэйэтэ, билигин чэпчэкитик дэгэйбэхтээн, ураһа ачаах уотун аттыгар кэллэ. П. Ламутскай (тылб.)