Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аҥалатыҥы

даҕ. Аар-маардыҥы, быһаарыыта суохтуҥу. Туповатый, несообразительный, несмышленый
Бүрэ дьүһүннээх уол, үрэх баһыныы мааны, сайыҥҥы таҥастаах, аҥалатыҥы быһыылаах. Н. Неустроев
Икки улахан уола өйдөөх, дьүһүннэринэн да үчүгэй оҕолор эбиттэр, оттон кыра уола соччото суох, аҥалатыҥы үһү. ПНО

аҥала

  1. даҕ. Тугу эмэ оҥорорун кэмигэр оҥорбот, быһаарыыта суох, аармаар. Нерешительный, вялый, туповатый
    Кырдьыга да мин бэрпинэн, эн эрэйдээх, аҥала, акаары киһи, бу мас балаҕаны, ити аҕыйах сүөһүнү бас билэн олороохтуугун буолбат дуо? Амма Аччыгыйа
    Мин тыа куһаҕан, аҥала оҕонньоро билбэтим, өйдүөбэтим быһыытынан, соһуйан, уолуйан хаалан сыыһатык туттуммуппун. Н. Неустроев
    Аҥала дьон харахтарын баайар, өйдөрүн сүүйэр аптаах тыллаах буоллаҕа диэн бүтэйдии сэрэйэрэ. Болот Боотур. 2.аат суолт., сөбүлээб. Түргэнник толкуйдуу, өйдүү охсон быстыбат, өйүнэн мөлтөх киһи. Плохо, медленно соображающий, умственно отсталый человек, тупица
    Оҕо эрдэҕинэ миигиннээҕэр быдан акаары, аҥала этэ. Суорун Омоллоон
    Тас көрүҥүнэн аҥала курдук буолан баран, син бэйэтин туһугар онуманы өйдүүр, билэр. А. Софронов

Якутский → Русский

аҥала

медлительный, вялый, ленивый (о человеке).


Еще переводы:

простоватый

простоватый (Русский → Якутский)

прил. разг. кэнэнниҥи, өс киирбэхтиҥи, аҥалатыҥы.

сыыттас

сыыттас (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Кэргэн кэпсэт. Свататься
Бу кыыһы Сэйимчээн түгэҕинээҕи Балыгычаан диэн үрэх баһыттан кэлэн биир баай уола, бэрт бүрэ дьүһүннээх, аҥалатыҥы киһи сыыттаһан кэпсэппитин кыккыраччы аккаастаан кэбиһэр. Н. Заболоцкай
[Полутыкин] күбүөрүнэ бары баай кыргыттарыгар сыыттаһа сылдьыбыт. И. Тургенев (тылб.)

чудак

чудак (Русский → Якутский)

сущ
аҥала

растяпа

растяпа (Русский → Якутский)

м., ж. разг. аҥала.

придурковатый

придурковатый (Русский → Якутский)

прил. разг. акаарытыҥы; аҥала, аар-маар.

тупица

тупица (Русский → Якутский)

м., ж. разг. аҥала, аар-маар.

тупость

тупость (Русский → Якутский)

ж., тупоумие с. аҥала быһыы, өй сыппаҕа.

чиэппэр

чиэппэр (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ түөрт тэҥ чааһыттан биирдэстэрэ. Одна из четырёх равных частей целого, четверть
Күн балачча үөһэ ойуор диэри ходуһам чиэппэрин тэлэкэлээн кэбиспитим. И. Гоголев
Үөрэхтэн тэйбитэ үйэ чиэппэрэ буолуо ини. С. Федотов
Ынах чиэппэрэ улахан уолун аахха барыахтаах. В. Иванов
Мин урукку сылдьар сырыыларбын чиэппэрин да кыайбат буолтум, сааһырбытым, кырдьыбытым. Н. Абыйчанин
2. Оскуолаҕа үөрэх дьыла түөрт гына араарыллыбытыттан биир чааһа. Четвёртая часть учебного года, четверть
Михаил Иванович иккис чиэппэр түмүктэниэр диэри хааларга быһаарыммыта. Н. Лугинов
Бу чиэппэргэ иккини ыллаҕына — сайыҥҥы от биригээдэтигэр илдьибэттэр. Н. Габышев
Үһүс чиэппэр төһө да уһун, сылаалаах буоллар, бүтэрэ чугаһаан эрэр. Т. Находкина
3. эргэр. Биир харыска тэҥнээх уста кээмэйэ. Мера длины, равная расстоянию между кончиками большого и среднего пальцев широко раздвинутой кисти, четверть
Оччоҕо саха хотуура диэн биэс чиэппэр уһун биилээх, токур төбөлөөх, моҕойдоох, кылгас уктаах сэп буолар үһү. Саха фольк. [Тубархаанап:] Төһө да чиэппэр хаар саба түспүтүн иһин, ол эн богдо уллуҥаҕыҥ суолун …… мин билиэм суоҕа үһү дуо, баранаак? Суорун Омоллоон
[Өкүлүүнэ:] Биир үс чиэппэр иэннээх солко куһаат, биир солко пуойас. Н. Түгүнүүрэп
Чиэппэр арыгы эргэр. — биэдэрэ түөрт гыммыт биирэ (үс лиитирэ кэриҥэ) киирэр иһиттээх арыгы. Бутыль вина ёмкостью в одну четверть ведра (примерно три литра)
Чэ, убаай, иһиттиҥ дуо, кытаат. Кыайдахпытына убайбар биир чиэппэр арыгыны туруоруом. Далан
Ээй, Сиидэркээ… Кэл, түөкүн, тупсуох, чиэппэр арыгыны туруорабын. Н. Павлов
Көрдүҥ дуо, икки буулдьа биир үүккэ. Итэҕэйбэккин? Чэ, чиэппэр арыгыга сакалааттаһыах уонна баран көрүөх. Л. Габышев. Чиэппэр кумааҕы эргэр. — лиис кумааҕы түөрт гыммыт биирэ. Четверть листа бумаги
Суруксут чиэппэр кумааҕыга суруллубут суругу ааҕар. А. Софронов
Хаамыра күлүүһүн тыаһа хачыгыраатын кытта, чиэппэр кумааҕы тутуурдаах надзиратель …… түрмэ начаалынньыгын кытта көтөн түстүлэр. И. Никифоров
Дорооболоһон баран, чиэппэр кумааҕыны биэрдэ. М. Доҕордуурап. Чиэппэр күүстээх эргэр. — былыргы кэпсээннэргэ этиллэринэн, сүүрбэ биэс бууту, билиҥҥинэн түөрт сүүс киилэттэн тахсаны көтөҕөр-сүгэр күүстээх киһи. По преданиям: человек, способный поднимать тяжесть в двадцать пять пудов — больше четырёхсот килограмм
Барыларын баһыйбыт, тэҥнээх көстүбэккэ соҕотоҕун тэлэкэчийбит Сыллай Луха Бэһиэлэйэп чиэппэр күүстээх киһи. Амма Аччыгыйа
— Ити үлүгэрдээх үөл тиит сэргэ сүүрбэ биэс буут баҕас баара эрэл. — Ол аата, Сэмэммит, былыргы мээрэйинэн, чиэппэр күүстээх буоларыгар тиийэр, ээ? Э. Соколов
Үөрэҕэ суох уонна дьадаҥы, аҥалатыҥы Кэлэҕэй Ньукуус чиэппэр күүстээх эбитэ диэн буолар. «ХС». Чиэппэр сир эргэр. — биир күрүө ходуһа сир түөрт гыммыт биирэ (ортотунан сэттэ уон биэс — сүүс бугул кэлэр сирэ). Надельный пай покосных угодий, равный одной четвертой күрүө, который давал семьдесят пять — сто копен сена
Кыра Уйбаан, Эрдэлиир Миитэрэй курдук ааттаах охсооччулардаах буоланнар, сир үс чиэппэрин «дэбиэринэйдэр» охсон килэһитэн кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
[Ньукуус:] Ээ, үс чиэппэр сирдээхпит үүммэккэ дьэ иэдэттэ. Эрилик Эристиин
Аҕыс уон икки ыал оһумуой, чиэппэр сиринэн эрэ туһаналлар. М. Доҕордуурап. Чиэппэр чэй эргэр. — былыргы билииккэ чэй түөрт гыммыт биирэ. Четверть плиточного чая
Хоноһо чиэппэр чэйи сулбу тардан таһааран дьиэлээх дьахтарга туттаран кэбистэ. Болот Боотур
Ити атыыһыт биһиэхэ үлэбит иһин биирдии чиэппэр чэйи, биирдии баайыы сэбирдэх табаҕы биэриэх буолбута. С. Никифоров
Миигин биир чиэппэр чэйинэн, биир киилэ арыынан бириэмийэлээтилэр. Ф. Софронов

шляпа

шляпа (Русский → Якутский)

ок. 1. сэлээппэ; 2. разг. (о человеке) сыылба киһи, аҥала киһи.

безнадёжный

безнадёжный (Русский → Якутский)

прил. эрэлэ суох, өрүһүлтэтэ суох, быстыбыт; безнадёжный больной эрэлэ суох ыарыһах; безнадёжный тупица быстыбыт аҥала.