туохт., эргэр. Айа кирсин аппаччы тарт, ох сааны, айаны тардан иит. ☉ Широко натянуть тетиву, насторожить самострел (лук или стрелу) для зверей
Ону көрөн, ©ргөлөй Бэргэн биир талыы оҕун ылан, төбөтүгэр үстэ силлээн баран аҥаабыллаан ытан саайбыт. Эрилик Эристиин
Оҕу ылан аҥаабыллаан көөртө бэйэтин саатын курдук ылбаҕайдык тарпат, күүһүн былдьатан аҥатар эбит. «Чолбон»
Хоһуун үҥүүтүнэн хаҥас өттүттэн кинини ытаары аҥаабыллаан эрэр уһун хара бэкир киһини быраҕан саайбыта. Далан

аат.
1. Айаны иитэргэ кирсин тардан баран, ол курдук аҥаппытынан иҥиннэрэргэ аналлаах синньигэс быалаах кыра мас (айа эстэригэр элбэрээгэ төлө барар). ☉ Пусковой рычаг лука-самострела, насторожка, сторожок
Тыаҕа мутуктар булгурута тоҥор тыастара эрчимнээх айа элбэрээгин тыаһыныы тас гына түһэллэр. Эрилик Эристиин
Уолчаан айаны эһэргэ, айа кылыыта, элбэрээгэ хаарга хайдах сытарын сэдиптээн билэн сэрэнэргэ үөрэммитэ. Н. Абыйчанин
Уотун иннигэр чааркаан элбэрээгин кыһа олорон оҕонньор миэхэ эргиллэн этэр. ВМП УСС
2. кэпс. Саа чыыбыһа. ☉ Спусковой крючок у ружья
Мин сиэгэни оҥойор уолугун кыҥаан баран, бинтиэпкэм элбэрээгин төлө тартым. Т. Сметанин
Хайалара эрэ элбэрээгин мүччү тутан, саатын алҕаска эспитэ. Н. Васильев. Тыын сирин таба сүүртэрбин ханнык диэн, элбэрээгин төлө тардан кэбистэ. «ХС»

I
туохт. Көтөхтөр, ыр, иин-хат (ыалдьан эбэтэр ас тиийбэтиттэн). ☉ Худеть, хиреть, сохнуть (от болезни или недоедания)
Быйыл, муус тоҥот буолан, сылгы үксэ дьаакырбыт. Дьаакыран ыалдьыыга кырдьыы холбостоҕуна өй-санаа да көтөр. А. Сыромятникова
Ынах сүөһү бородууксуйата намыһаҕа, дьаакырара үксүгэр от састаабын билбэттэн тахсыталыыр. «Кыым»
ср. монг. йаҕыр 'ссадина от седла на спине верхового животного'
II
1. аат.
1. Уу аалын тохтотор, биир сиргэ тутар аналлаах сыаптаан түһэриллэр, баҕыырдардаах ыарахан тимир. ☉ Металлический стержень с лапами, укрепленный на цепи и опускаемый на дно для удержания на месте судна, якорь
Борохуот эмиэ Үөгүлүү түстэ, Дьаакырын тардан, Эрдинэн кээстэ. Эллэй
Дьаакыры көтөҕөн, бөҕө тимир иилэҕэһи хабырыннардылар. Амма Аччыгыйа
«Победа» теплоход сарсыарда алта чааска дьаакырын көтөҕөн, ыраах айаҥҥа турар. Н. Якутскай
2. Сүүрүктээх ууга күөгүгэ, илимҥэ, бэрэмээккэ туттуллар таас, тимир, кирпииччэ о. д. а. ыарык. ☉ Грузило из чего-л. тяжелого, применяемое в проточной воде для удочки, сетей, перемета
Дохсун сүүрүктээх хайа өрүстэрин төрдүлэригэр илими, таастыганын оннугар бүтүн кирпииччэлэринэн дьаакыр оҥорон, сүүрүгү туора үтэллэр. «ХС»
Күөгү кыра дьаакыра уу түгэҕин булуон да иннинэ, боруопканан оҥоһуллубут дагдайар бэлиэ тимис гына түстэ. «ХС»
Абатыттан көтүөхчэ чөрөһөн олорор кустары мончуук дьаакырынан быраҕан кыыратта. «Кыым»
3. көсп. Ыарык, мэһэй-таһай. ☉ Тягость, обуза, гнет
Мөлтөх, куттаҕас киһини [кыһыҥҥы тыаҕа] саа да абырыа суоҕа, тимир дьаакыр буолан, таҥнары баттыаҕа. Амма Аччыгыйа
Ол саҕана баттал дьаакырдарын Мин тулуйбакка ытыырым. П. Тобуруокап
Күндү түүлээҕинэн дьаһаак тардыытын хайдах да кыайтарбат буолбут ыар дьаакыра үлэһит дьону кубулуйбат кулут, уларыйбат умнаһыт оҥорбуттара. «ХС»
2. даҕ. суолт. Олус ыарахан, ыар. ☉ Очень тяжелый, увесистый
Кинийдэх диэтэх киһи Ампаарыгар сүүрэн батыччахтаан тахсан, Алталаах атыыр сылгы баһын саҕа Алтан дьаакыр күлүүһүн Күл курдук үлтү анньан кэбиспит. Күннүк Уурастыырап
Полковник дьаакыр сутуруга саллаат сыҥааҕар саалынна. Софр. Данилов
Алта уолан киһи аччаччы тэбэн туран аҥаппатах алтан дьаакыр ааннаах. ПЭК ОНЛЯ I
♦ Дьаакыр түһэрин (быраҕын) калька - сөбүлээн тохтоо, олохсуй. ☉ Бросить якорь (обосноваться, закрепиться где-л.)
Оттон бу кытылга букатыннаахтык дьаакыр быраҕыммытым уонча сыл буолла. Н. Лугинов
Көрдүм - Марат чаайынайга Галька кыыс дьууппатын атты-гар дьаакырын түһэрбит. Н. Габышев
Куруук соҕотоҕун сылдьартан туһа тахсыа суох быһыылаах, дьиэ-уот толкуйдаатахха, биир эмэ чуумпу кытылга дьаакыр түһэриннэххэ сатаныыһы. С. Федотов