Якутские буквы:

Якутский → Русский

баараҕадыйыы

и. д. от баараҕадый = возмужание.

баараҕадый=

возмужать, физически окрепнуть; повзрослеть; уол биллэ-көстө баараҕадыйбыт юноша заметно возмужал.

Якутский → Якутский

баараҕадыйыы

баараҕадый диэнтэн хай
аата. Бу оччолорго Чооруос уола диэн ааттанар, кэлин баараҕадыйыыта Чооруоһап диэн ааттаммыт, онтон элбэх оҕоломмутун кэннэ үрдүттэн Чооруостар диэн аат иҥмит Паапа Саабылыскай этэ. Р. Кулаковскай

баараҕадый

туохт.
1. Сааһыран эт-хаан өттүнэн сит-хот, толуу көрүҥнэн. ☉ Возмужать, физически окрепнуть
Киһи үйэлээх сааһыгар биирдэ эрэ эт тутар, ситэр, баараҕадыйар. Эрчимэн
[Татьяна] уларыйыыта диэн кэтирээбит, ордук мөлбөйбүккэ дылы, баараҕадыйбыт. Д. Очинскай
Луҥхалыырап кэлин сылларга, сааһыран эрэр киһи сиэринэн, биллэ баараҕадыйда. С. Никифоров
△ Түспэтий, боччумур. ☉ Повзрослеть, остепениться
Оччоҕо кини [Хаппытыан] букатын оҕо киһи этэ. Оттон билигин эргиир-мускуур эрийэн баараҕадыйбыт. А. Сыромятникова
2. көсп. Тупсан ис; салгыы сайда тур. ☉ Входить в пору зрелости; развиваться дальше
Айар ньымалара, аман тыллара-өстөрө өссө баараҕадыйбыт, дириҥээбит, муҥутаабыт диэххэ сөп. С. Зверев
Үөрэтэр-сирдиир Үргэл Чолбон – Үлэһит бааһынай Үтүө сойууһа Байантотон Баараҕадыйда. Күн Дьирибинэ
Ити саха литературата чахчы баараҕадыйан эрэрин көрдөрөр. «ХС»

Еще переводы:

баараҕатыйыы

баараҕатыйыы (Якутский → Русский)

см. баараҕадыйыы .

баараҕадыт=

баараҕадыт= (Якутский → Русский)

побуд. от баараҕадый =.

буоҕатый

буоҕатый (Якутский → Якутский)

туохт. Толору ситэнхотон муҥутаа, баараҕадый. ☉ Достигать полного расцвета сил, мужать, возмужать
[Оҕолорбун] Буоҕатыйыахтарыгар дылы Боруйан көрүмүнэ Буомурдар буолаайаҕын. А. Софронов

баараҕадыт

баараҕадыт (Якутский → Якутский)

баараҕадый диэнтэн дьаһ
туһ. Үлэ түбүгэ, кини үтүө түмүгэ киһини баараҕадытар, дьоһун киэлилиир дииллэрэ чахчы эбит. «ХС»
Баттаҕа үүнэн, саһархай хойуу биһилэх буола будьуруйан тахсыбыт; чэчэгэйин бааһа сирэйин бүтүннүү боччумурдубут, баараҕадыппыт. А. Фадеев (тылб.)

аарыматый

аарыматый (Якутский → Якутский)

туохт. Аарыма буола кырый; модьураа, баараҕадый. ☉ Достичь почтенных лет; становиться матерым, матереть
Көтөр күн-дьыл киниэхэ да [Үрүҥ Аар Тойоҥҥо — кинини Чаара түһээн көрөр] бэйэтин бэлиэтин хаалларар эбит ээ. Билигин аарыматыйа кырдьыбыт. Софр. Данилов
Быйыл сайын кини [эһэ] быдан күүһүрбүт, уруккутунааҕар аарыматыйбыт. И. Гоголев

кииллий

кииллий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кытаат, чиҥээ, бөҕөргөө (мас туһунан). ☉ Затвердеть, стать крепким, прочным (о древесине). Кииллийбит мас
2. көсп. Баараҕадый, күүһүр. ☉ Возмужать, стать физически сильнее, окрепнуть
Айанньыт үтүөрэн, түргэнник кииллийэн эмиэ бултаан барбыта. И. Данилов
Эдэр киһи үлэҕэ эриллэнмускуллан …… кииллийэн иһиэ турдаҕа. В. Титов

күүстээх-күдэхтээх

күүстээх-күдэхтээх (Якутский → Якутский)

даҕ. Ыараханы кыайар, улахан кыахтаах (быччыҥын күүһүнэн). ☉ Физически сильный, с большими физическими возможностями
Били уонча сыллааҕыта Нуораҕанаттан убайын батыһан, Чурапчылаан испит кыра уол — бүгүн сиппит-хоппут, күүстээх-күдэхтээх Россия чемпиона буола баараҕадыйда. «Кыым»
Осел буоллаҕына бэрт диэн өйдөөх-мэйиилээх уонна күүстээх-күдэхтээх көлө эбит. Бырааттыы Гриммнэр (тылб.)

сабаҕатый

сабаҕатый (Якутский → Якутский)

туохт. Муҥутуу сит-хот, баараҕадый. ☉ Мужать, взрослеть
«Сыллар ааһыахтара, пуойаспыт бүгүҥҥү ыччаттара сабаҕатыйан барыахтара. Ол эрээри кинилэр барыларын сүрэҕэ мэлдьи бииргэ буолуоҕар бигэтик эрэнэбин», — диэн түмүктүүр начаалынньык. В. Васильев
Үтүө сүрэхтээх, өйдөөх дьоннор олох охсуутун-тэбиитин кытта мөккүһэннэр эдэр саастарыгар эрдэ сабаҕатыйаллар. «ХС»

чыпчааллан

чыпчааллан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Чыпчааллаах буол (маһы, хайаны этэргэ). ☉ Иметь верхушку, вершину, верхний край (о дереве, горе). Титирик, баараҕадыйан, муҥур чыпчаалламмыт
2. көсп. Муҥутуу улаат, сайын. ☉ Достигать высшей точки в развитии, росте
Үөрүү-көтүү үрдүк чыпчаалланна. Амма Аччыгыйа
Арҕас курдук чыпчаалланан, Кылбайан-килбэйэн, Көҕөрөнчэлгийэн, Үгүстэри үрдүнэн Үллэн көһүннэ. С. Васильев

көһүөркээ

көһүөркээ (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Сүһүрэн, иһэн кытаран таҕыс (хол., киртэн, көлөһүнтэн — харах, баас туһунан). ☉ Воспаляться (напр., о глазах, ране)
Атаҕа үтүөрүөхтээҕэр эбии көһүөркээбитин үрдүнэн икки тарбаҕын быыһыгар дириҥник киирэн хаалбыт мас сыыһа иннэҕэ да, туохха да бэриммэтэҕэ. Н. Заболоцкай
Глаукома улаханнык көһүөркээн эбэтэр бытааннык аалан ыарытыннарааччы. ТСА ХЫа
2. Көһүй, мастый (эт-сиин туһунан). ☉ Неметь, болеть, ныть (от усталости — о теле)
Хараҥаҕа ылларыыһыбын диэн, итиэннэ, этэ-хаана дэлби көһүөркээн, оҕонньор буолбата. В. Яковлев
II
туохт., эргэр.
1. Бэрт былдьаһан күөнтэс, күүркэй, улуутумсуй. ☉ Кичиться, чваниться, проявлять высокомерие (из чувства соперничества, выживая друг друга — обычно о шаманах). Ойуун, ойууну көрдөҕүнэ, көһүөркүүр (өс хоһ.)
[Кирилл] кэпсэтиигэ-ипсэтиигэ ордук-хоһу да тылласпат, көһүөркээн туораабат даҕаны. Нэртэ
2. Улаатан модьураа, баараҕадый. ☉ Стать, становиться могучим, крепким (напр., о деревьях)
Тойон кыыл ол иһин буллаҕа кинини [тэҥкэ тиити] — көһүөркээбитин, баараҕадыйбытын иһин, уруккутун курдук, дьылыгыр имиллэҕэс эбитэ буоллар, кинини булуо, сөрүөстүө суоҕа этэ. В. Яковлев