Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бааччах

аат.
1. Дьүүлэ-дьаабыта биллибэт иирбэ-таарба курдук ойуу (хол., хаарга куобах суола). Беспорядочные узоры (напр., заячьи следы на снегу)
Курупааскы хаары бааччах үктүүр. П. Филиппов
Саҥа түспүт кыраһаҕа сиэгэн суола бааччах курдук. Т. Сметанин
Ыраах халлаан ыпсыытын диэки томтордор, тыалар бадык-бүдүк уһун бааччах буолан көстөллөр. И. Тургенев (тылб.)
2. көсп., кэпс. Саба баайыы, кэлгиэ (хол., бааһы). Грубая повязка (к-рой завязывают больное место)
Бэбээкээн туруйа сототугар баайыллыбыт бааччаҕы сүөрэн кэбистэ. М. Попов
3. эргэр. Үөл тирииттэн үүйүллэн оҥоһуллубут уллуҥахха эрэ кэтиллэр оһо суох атах таҥаһа. Обувь из свежей шкуры для временного пользования, надеваемая на ступню
Бэҕэһээ өлөрүллүбүт оҕус тириитин атахтарыгар бүрүтэ тиһэн бааччах оҥостуммут да дьон [кыһыл этэрээтин ортотугар] бааллара. Эрилик Эристиин

ииччэх-бааччах

  1. даҕ.
  2. Дьүүлэ-дьаабыта биллибэт хойуу, киһи кыайан быһаарбат гына эриллэн-иилистэн хаалбыт (туох эмэ). Чрезмерно запутанный, беспорядочно-густой
    Мас көтөрүн, тыа булдун дьиҥнээх киин саарыстыбата манна баар эбит. Туора-маары ыллыктар, ииччэх-бааччах суоллар. Амма Аччыгыйа
    Ииччэх-бааччах салаалаах Иирэ талах лабаатыгар Дулҕа сиэлин хомуйан, Ньуолах сымна отторунан Чыычаах уйа туттубут. М. Тимофеев
  3. Уустук, дэбигис өйдөммөт. Сложный, замысловатый, запутанный
    Бэйэҥ ииччэх-бааччах санааҕар мунан хаалан, бэйэҥ эрэ кыһалҕаҥ туһунан санаа мэһэйдээн, кинини көрбөт, өйдөөбөт, өйдүү да сатаабат этим. Н. Лугинов
    Мунуом диэн отой мунчаарбат кини, Ол хара тыатыгар эрэ буолбакка - Олох ииччэх-бааччах суолугар кытта! В. Миронов
  4. сыһ. суолт. Бутуурдаахтык, дьүүлэдьаабыта биллибэттик. Путано, беспорядочно
    [Архитектор] сибээһэ суох көннөрү сурааһыннары ииччэх-бааччах тардыалыыр. Н. Лугинов
    Ооҕуй оҕус ситимин дыргыччы тардыталаан кэбиспит курдук, элэктэриичистибэ боробулуохалара ииччэх-бааччах сыыйыллаллара. В. Яковлев
    [Коркин] ииччэхбааччах гына бэлиэтэммит сурунар киниискэтин арыйбахтаата. НЕ ТАО

Якутский → Русский

ииччэх-бааччах

замысловатый, сложный; ииччэх-бааччах ойуу замысловатые узоры.


Еще переводы:

иирчэх-баарчах

иирчэх-баарчах (Якутский → Русский)

см. ииччэх-бааччах .

бааччай=

бааччай= (Якутский → Английский)

v. to complicate; бааччах n. complication

бааччаҕай

бааччаҕай (Якутский → Якутский)

бааччаҕай курдук – киһи дэбигис арааран өйдөөбөт гына, кирдээхтик (хол., суруй). Неразборчиво, грязновато (напр., писать)
Булт былаана туолуо суоҕа. Оттон дьиэбит таһыгар тииҥ суола бааччаҕай курдук буолуо. Д. Апросимов
Кинигэтин, тэтэрээтин Киһи көрүөн да кыбыстар, Бааллар онно Бааччаҕай курдук ойуулар. НА ТЧУ. Саһарыктыйбыт сулардыы бытыктаах, сэҥийэтин бытыгын бириэйдэммэтэх, иэдэһэ уонна сүүһэ бааччаҕай курдук мырчыстыбыт оҕонньор эбит. И. Тургенев (тылб.)

сананылын

сананылын (Якутский → Якутский)

санан диэнтэн атын
туһ. Ити кииллимэр майгыннаах анархыыс өйүнэн ииччэх-бааччах сананыллыбыт быһыылар-майгылар бэрт кыраттан үөскээн тахсыбыттара. Эрилик Эристиин

бачаах

бачаах (Якутский → Якутский)

бачаах курдук – ииччэх-бааччах курдук, бэрээдэгэ суох мээнэ тэпсиллибит (хол., хаарга хаалбыт суол туһунан). Спутанный, беспорядочный (напр., об оставленных на снегу следах)
Үрэх хара сыырын үрдүгэр бөлкөй сир баарыгар, кырса суола бачаах курдук. «ХС»

бутуллуу

бутуллуу (Якутский → Якутский)

бутулун диэнтэн хай. аата. Нилвэни — герой аата, «талахтар ииччэхтэригэр-бааччахтарыгар маарынныыр бары киитэрэй бутуллуулартан быыһанар суолу тобулааччы» диэн суолталаах. Эвен фольк. Тэрээһин өттүнэн ыһыллыыны социал-демократтар ортолоругар идейнэй бутуллуу күүһүрдэрэ. «Ленин с.»

кииллимэр

кииллимэр (Якутский → Якутский)

даҕ. Албын-көлдьүн, кубулҕаттаах. Хитроумный, плутоватый
Ити кииллимэр майгылаах анархыыс өйүнэн ииччэх-бааччах сананыллыбыт быһыылар-майгылар бэрт кыраттан үөскээн тахсыбыттара. Эрилик Эристиин. Эрилик Эристиин баай киһи киһиргэс, кииллимэр, сидьиҥ мөссүөнүн арыйар. Н. Тобуруокап

көтүтэлээ

көтүтэлээ (Якутский → Якутский)

көтүт диэнтэн төхт
көрүҥ. Даҕанча боҕутуннарбыт хоһууна быһыта көтүтэлээбит үс өркөннөрүн иккистээн чиккэччи тардан [туматтар] баҕаналарга баайбыттара. Далан
Ааттаммат кыыл …… дириҥ аппаларга быһыта көтүтэлээн, ыт мунна да баппат ииччэх-бааччах ыркый ойуурдары күүстээх күөнүнэн көҥүтэ анньыталаан, тоҕута үктэтэлээн, иннин диэки түһэ турбут. Л. Попов
[Сиэллээхэп] Түүн түһээн: эмиэ куораттаата, Түптэҕэ түһэн ылаттаата, Эмиэ да кынаттанан Өлүөнэни үрдүнэн көтүтэлээтэ. С. Васильев

сигирий

сигирий (Якутский → Якутский)

I
дьүһ. туохт. Сигири курдук ииччэх-бааччах буолан көһүн (хол., киһи баттаҕын туһунан). Иметь взлохмаченный, взъерошенный вид (напр., о волосах)
Эһиги ити сигирийбит түүлээх холбуйаҕыт иһигэр туох хараҥа сөҥөн сылдьарын билбит суох. П. Аввакумов
II
көр сигидий
2
[Өлүөнэ өрүс] сир биэрэктэригэр тахсан сигирийэн ылбыта, буор боллохтору бурал-сарал ыспыта. Т. Сметанин

аабы

аабы (Якутский → Якутский)

аат. Бөлөхтөөн үүммүт хойуу сэппэрээк талах, ыарҕа; ньирээйи хатыҥ, хахыйах; хойуу намыһах талаҕынан, ыарҕанан, хахыйаҕынан саба үүммүт сииктээх маардыҥы сир. Заросль, густой кустарник; молодой березняк; сырое место, заросшее кустарником, молодым березняком. Талах аабы. Ыарҕа аабыта. Хатыҥ аабыта
[Кыыл] кэтит күөнүнэн хойуу аабыны тоҕо солоото. В. Бианки (тылб.)
Силээн да сирдэннэр, Аабы да алаастаннар, Дүөдэлии да дьүһүннэннэр Киэҥ Ньидьилиттэн ордук Сэттэ көс усталаах Улуу күөлү көрбөтөҕүм. Саха фольк. Таҥастан-саптан иилистэ сытар ииччэх-бааччах аабы талаҕы нөҥүөлээн киэҥ алааска киирдилэр. «Чолбон». Тэҥн. аабылаан