ж. түрүлүөн, ытылҕан, бутуллуу.

аат. Сатарыйыы, саахынааһын, кээһэнии. ☉ Расстройство, упадок. «Искра» бэйэтин үлэтин идейнэй өттүнэн айгырааһын, тэрээһин өттүнэн бутуллуу быһыытыгар-майгытыгар саҕалаабыта. «Ленин с.»

с. алҕас санааһын, сыыһа өйдеөһүн, бутуллуу; впасть в заблуждение алҕас санааҕа киир; ввести в заблуждение сыыһа өйдөбүлгэ киллэр, бутуй; вывести кого-л. из заблуждения бутуллууттан быыһаа, өйдөт.

ж. 1. (уу) сыыһа-буора; поднять муть со дна түгэҕиттэн буорун-сыыһын көбүт; 2. перен. (отсутствие ясности сознания) бутуллуу, ииримтийии.

с. 1. (по гл. смешать) булкуйуу, холбооһун; бутуйуу; 2. (по гл. смешаться 1 —4) булкуһуу, холбоһуу; бутуллуу; 3. (смесь) булкаас, былааһык.

с. 1. (по гл. исказить) токурутуу, бутуйуу; искажение фактов чахчылары токурутуу; 2. (по гл. исказиться) токуруйуу, бутуллуу; 3. (неправильность) бутуйан уларытыы, сыыһа, алҕас; грубые искажения в тексте текскэ баар толоос алҕастар.

чиччигир диэнтэн хай
аата. Дьоннор арыгы иһиитин кээмэйдэнэллэрэ буоллар, олоххо чиччигирии букатын да аччыа этэ. «ХС». Итириктээһин илбистэниитэ, өй-санаа чиччигириитэ, бутуллуута, дууһа киртийиитэ күүһүрэн иһэллэр. «Саха с.»

тобул диэнтэн х-ччы аата
Аһылыктаах, чараас хаардаах сири көрдүү айанныылларыгар суол тобулааччыларынан үөр баһылыктара — аарыма буурдар буолаллара. «ХС». Ҥилвэни — дьоруой аата, бары киитэрэй бутуллуулартан быыһанар суолу тобулааччы диэн суолталаах. Эвен фольк.

1. аат.
2. Ууга, сиҥэҕэ, үүккэ эбэтэр сүөгэй уутугар сэлиэйдээн, кииһилэ, унньуула эбэтэр үөрэ ото эбэн оҥоһуллар утах. ☉ Напиток из воды, молока или пахты (заправленный мукой или съедобными травами)
   Арыт ийэбит сүөгэй уутун үөрэ оттоон буһаран, бутугас диэни оҥорор. И. Федосеев
   Хамначчыт, чаҕар өттө, атахбытах дьон иэдьэгэйдэрин сии, бутугастарын иһэ-аһыы бардылар. Күннүк Уурастыырап
   Оттон урут, сэрии кэмигэр, кэлин даҕаны кииһилэ бутугас оҥостон иһэрбит. И. Сосин
3. Бурдук, куруппа сэлиэйдээх миин. ☉ Мучная похлебка. Балык бутугас. Сыма бутугас
4. көсп. Туох эмэ иитэ-саҕата, бэрээдэгэ, дьүүлэ-дьаабыта биллибэт гына бутуллубута, ыһыллыбыта; бутуллуу, ыһыллыы. ☉ Крайний беспорядок, хаос
   Өлүү уонна төрөөһүн киһи-аймах модун муоратын биир кэм саҥардан иһэр. Онон, историческай событиелар уонна көстүүлэр бутугастарын киһи кыайан билиэ да суох курдук буолар. ДИМ
   Суутсокуон ханнаный? Бука бары биир бутугас буоллугут дуу?! Ким эр, ким ойох биллибэккэ барда! А. Сыромятникова
5. даҕ. суолт. Бэрээдэгэ суох, бэрээдэгэ ыһыллыбыт. ☉ Беспорядочный
   Сахалыы тылы умунна, нууччалыы тылы эбиммэтэ, иккиэннэринэн булкуйа саҥарар-суруйар бутугас соҕус киһи буолан истэ. Амма Аччыгыйа
   тюрк. ботка

1. аат.
2. Баары соруйан токурутан көрдөрүү, албын. ☉ Ложь, неправда, обман
   Марыына миигин таптыыра сымыйа буолбатах. Н. Неустроев
   Итинник дойҕохтору истэ-истэ, маҥнай мин өһүргэнэн, туос сымыйаларын дакаастыахпын санаталыырым. Софр. Данилов
   «Сымыйа да буоллар төлөөн көрүөҕүҥ», — диэн биирдэстэрэ хаһыытыыр. Эрилик Эристиин
3. Сыыһа өйдөөһүн, алҕас санааһын, бутуллуу. ☉ Заблуждение, неправильное, неверное представление, ошибка
   Булчуту тыаҕа сылдьара буолуо диэбиттэрэ сымыйа эбит. Софр. Данилов
   Суор өлүгүнэн эрэ аһылыктанар диир сымыйа. И. Федосеев
   Фантазия олохтон адьас тэйдэҕинэ, холобур, эрэлиигийэ итэҕэлигэр оҕуттаҕына, кини туох да оруна суох, сымыйа буолар. Г. Васильев
4. даҕ. суолт. Алҕас, сөбө суох, сыыһа (буруйдааһын, сурах). ☉ Ложный, неправильный, ошибочный (напр., обвинение, слух)
   Нариччаан ытаатар уонна дьүөгэ кыргыттарыгар андаҕайдар да — ким да эрэммэт, сымыйа сурах кулахы курдук сыыла сылдьар, сытын тарҕатар. Н. Габышев
   [Ааныка:] Саҥа үүнэн, улаатан эрэр оҕону сымыйа суолунан киртитэ сылдьар дьоҥҥо-сэргэҕэ сэттээх буолуо дии саныыбын. С. Ефремов
   Ыстапаан санаан көрдөҕүнэ, соһумар үөрүү уонна сымыйа да буолуон сөптөөх. И. Никифоров. Утар. кырдьык
   ср. кирг. шубурт ‘врать’, чув. суйа ‘сложный’