бабочка.

бабочка, мотылёк; үрүҥ үрүмэччи белая бабочка; үрүмэччи маҥан ат поэт, конь — белый мотылёк.

ж. 1. (болезнь) ымынаҕырыы; 2. (бабочка) крапивница (үрүмэччи бииһэ).

аат., биол. Үрүҥ кынаттарыгар хара сурааһыннардаах күнүскү үрүмэччи, отонноох үүнээйилэри буортулааччы. ☉ Дневная бабочка с белыми в черных жилках крыльями, вредитель плодовых культур, боярышница. Долохоноһут быйыл сайын элбээбит

аат., зоол. Хаппыыстаны сиир гусеница үрүмэччитэ. ☉ Белая бабочка, гусеница, которая поедает капусту, капустница
Саас уонна сайын хаппыыстаһыт оҕуруокка уонна хонууга үгүс буолар. ББЕ З

аат. Үксүн ойуулаах кэрэ дьүһүннээх тэрэгэр кынаттардаах, үрүмэччиттэн улахан сибэкки сүмэтин оборор көтөр үөн. ☉ Бабочка (крупная разновидность)
Лыахтар сибэкки сүмэтинэн аһылыктаналлар.  Лыах айаҕын уорганнара куруһуналыы эриллибит оборор хоботок көрүҥнээхтэр. Обороругар лыах хоботогун көннөрөн нектарник иһигэр киллэрэр. ББЕ З
Күөх хонууну үрдүнэн эҥин араас сонунтан сонун дьүһүннээх лыахтар …… тэлибирэһэ көтөллөр. Эрилик Эристиин
◊ Абааһы лыаҕа — боруҥуйга көтөр болоорхой лыах. ☉ Бражник (ночная бабочка). Ойуун лыаҕа кэпс. — үрүҥ лыах. ☉ Бабочка-белянка. Таҥара лыаҕа — толбоннордоох араҕастыҥы дьүһүннээх улахан лыах. ☉ Махаон
Тэппэй, …… хортууһун уста биэрэн, сибэккилэр ортолоругар таллаҥныы олорор таҥара лыаҕыгар үөмпүтүнэн барбыта. Далан
манс. лоарх

сыһ. Үрүмэччи курдук, үрүмэччигэ маарынныырдык. ☉ Подобно бабочке, как бабочка
Өрөтөр буолбатаҕым, Хонуктаан утуйан хойутаабакка …… Хаана эбэ хотун Харгыһын мүччүрүйэн, Үрүмэччилии көтөн кэллим. С. Зверев
Күммүт маҥан үрүмэччилии Күрэнэ көтөн ааста. Им сырдыга чүмэчилии Улам ууллан баранна. Чэчир-72

трепетать крыльями, трепыхаться, порхать (обычно о мелких птичках, бабочках).

аат. Араас өҥнөөх, икки паара чараас кынаттаах үөн-көйүүр көрүҥэ. ☉ Насекомое с двумя парами крыльев разнообразной окраски, бабочка
Хонууга араас ойуулаах үрүмэччилэр үөһэ-аллара тыаһа суох көтөн тэлбээриһэллэрэ. Л. Попов
Сир көҕөрөн мүөт сытынан дыргыйар. Араас өҥнөөх үрүмэччилэр көтөн тырыбынаһаллар. В. Протодьяконов
Оҕолор үрүмэччилэри эккирэтэннэр, дьиэлэриттэн ыраатан муна сыһаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап
ср. каракалп. өрмэкчи, башк. үрмэксе ‘паук’, хак. өрбекей ‘бабочка’, бур. үрмэшэ ‘летучая мышь’, тюрк. өрүм ‘плетение’

1 . 1) белый; үрүҥ күмааҕы белая бумага; үрүҥ былыт белые облака; үрүн түүн белые ночи; үрүҥү көрбөтөх үрүмэччигэ дылы погов. как бабочка (бросающаяся из темноты) на белое (говорится о человеке, набрасывающемся на всякую новинку); 2) поэт, светлый, чистый; үрүҥ күн светлое солнце; үрүҥ күн сырдыга баҕалаах погов. свет подсолнечного мира дорог (т. е. жизнь дорога); 2 . 1) перен. молочное, молочные продукты; үрүҥ ас молочное; үрүҥ илгэ поэт, молочный продукт (букв. белый божественный дар); үрүҥү аһаа = употреблять в пищу молочное; 2) ист. белые; үрүҥнэр үнтүрүйүүлэрэ разгром белых.