Якутские буквы:

Якутский → Якутский

балыйааччы

аат. Бэйэтин туһатыгар кырдьыгы сымыйа, сымыйаны кырдьык курдук көрдөрөөччү. Тот, кто считает неправыми всех, кроме самого себя
Айыы-хаан санааларынан ыллаабыппын Атыннык өйдөөччүлэр үксээтилэр, Баһааҕырдар бардам адьынатынан, Балыйааччылар да элбээтилэр. С. Данилов

балый

туохт.
1. Бэйэ туһатыгар атын киһи кырдьыгын сымыйа, сымыйатын кырдьык курдук көрдөр. Выставлять что-л. в свою пользу; обманывать
Оруо маһы ортотунан балыйар (өс хоһ.). Тоҕо миигин балыйаҕыный? Мин эйиэхэ көмүһү биэрбитим, эн миэхэ үрэх тааһын төнүннэрэҕин. Н. Якутскай
Доҕоруҥ кырдьыккын балыйдаҕына, Туора дьон хобунан саҥардаҕына, Туох диэҥий, эт эрэ миэхэ, – Туох диэҥий киниэхэ? Л. Попов
2. Кими эмэ тугунан эмэ холуннар, хобулаа, сымыйанан буруйдаа. Клеветать, возводить напраслину на кого-л. «Миигин норуот өстөөҕө ааттаан балыйдылар, хобуоччулары кытаанахтык буруйдуулларыгар көрдөһүөм»,– диэн силлиэрэн ахан сылдьар буолар эбээт киһи. Амма Аччыгыйа
Олоххо араас баар – киһини ардыгар Ырааһын балыйан тураллар: Быртахха былыыллар, таҥнаран бараллар Куһаҕан санаалаах урдустар. С. Данилов
Кинини [Сперанскайы] эмискэ көскө ыыппыттарын уонна таҥнарда диэн балыйбыттарын туһунан сурах Москваҕа субу аҕай иһиллибит. Л. Толстой (тылб.)
3. Ордук ааҕан ыл; ыйааһыҥҥа охсон ыл (хол., атыылаһааччыттан). Обсчитывать, обвешивать кого-л. (напр., покупателя). Атыылаһааччыны балыйар сатаммат. Атыылааччы балыйыа суохтаах
4. көсп. Туохха эмэ алҕаһаа, сыыстар. Ошибаться, поступать по ошибке
Хаастар кинилэр сымыыттарын хомуйан сиир атыыр кырсаларга өстүйэллэр. Бээгэйи кырсаҕа балыйан итинник суоһурҕаналлар. И. Федосеев
Эһэҕэ балыйда дуу? Ол кыайар ураҕастанан кус оҕолообутун бэйэм илэ харахпынан көрбүтүм. Н. Заболоцкай

Якутский → Русский

балый=

1) клеветать, возводить напраслину; кинини сымыйанан балыйдылар на него возвели напраслину; 2) обсчитывать; обвешивать.


Еще переводы:

обвесить

обвесить (Русский → Якутский)

сов. кого ыйааһыҥҥа балый, ба- лыйан ыйаа.

балыйылын

балыйылын (Якутский → Якутский)

балый диэнтэн атын
туһ. «Туох акаарыларын, алҕастарын барытын биһиэхэ [айыы дьоно] балыйбыт бэйэлэрэ», – дэһиспиттэр кырдьаҕас абааһылар. Абааһы балыйыллара үгүс. Амма Аччыгыйа

ирдэтэлээ

ирдэтэлээ (Якутский → Якутский)

ирдээ диэнтэн төхт
көрүҥ. «Дьоннортон суут уурбут ыстараап харчыларын балыйа-балыйа иккилиитэ ирдэтэлээн ылааттаабыта баар», - диир Маҥкы. Күндэ

балыйыы

балыйыы (Якутский → Якутский)

балый диэнтэн хай
аата. Мин санаабар, олус толоос этэ кыларыйан турар кырдьыгы балыйыы, ону билэн олорон ким да саҥарбата диэн. Далан

балыс=

балыс= (Якутский → Русский)

совм.-взаимн. от балый= клеветать, возводить напраслину друг на друга, оговаривать друг друга.

балыттар=

балыттар= (Якутский → Русский)

побуд. от балый = дать себя обмануть (напр. обсчитать, обвесить и т. п.).

обвёс

обвёс (Русский → Якутский)

м. ыйааһыҥҥа балыйыы.

обмеривать

обмеривать (Русский → Якутский)

несов., обмерить сов., обмерять несов. 1. кого-что (смерить) кэмнээ; обмерить участок учаастагы кэмнээ; 2. кого, разг. (обмануть при отмеривании) кээмэй-дээһиҥҥэ балый, балыйан кээмэйдээ.

киртит-хараарт

киртит-хараарт (Якутский → Якутский)

киртит 2 диэн курдук
Кинини киртитэр-хараардар ыстатыйа хаһыакка тахсыбыт. — Соруйан киртитэн-хараардан миэхэ балыйан эрдэхтэрэ. Болот Боотур

балыйыы

балыйыы (Якутский → Русский)

см. балыыр; сымыйанан балыйыы ложное обвинение.