Якутские буквы:

Якутский → Якутский

балыйсыы

балыйсыс диэнтэн хай
аата. [Бүөтүр:] Балыйсыы куһаҕан. Хара үлэ сэбин баҕас оҥорор курдук сананарым. Амма Аччыгыйа
Олох – хара үрүҥнүүн Бэйэ-бэйэтин балыйсыыта, Олох – сырдык хараҥалыын Тохтообот охсуһуута. Чэчир-76

балый

туохт.
1. Бэйэ туһатыгар атын киһи кырдьыгын сымыйа, сымыйатын кырдьык курдук көрдөр. Выставлять что-л. в свою пользу; обманывать
Оруо маһы ортотунан балыйар (өс хоһ.). Тоҕо миигин балыйаҕыный? Мин эйиэхэ көмүһү биэрбитим, эн миэхэ үрэх тааһын төнүннэрэҕин. Н. Якутскай
Доҕоруҥ кырдьыккын балыйдаҕына, Туора дьон хобунан саҥардаҕына, Туох диэҥий, эт эрэ миэхэ, – Туох диэҥий киниэхэ? Л. Попов
2. Кими эмэ тугунан эмэ холуннар, хобулаа, сымыйанан буруйдаа. Клеветать, возводить напраслину на кого-л. «Миигин норуот өстөөҕө ааттаан балыйдылар, хобуоччулары кытаанахтык буруйдуулларыгар көрдөһүөм»,– диэн силлиэрэн ахан сылдьар буолар эбээт киһи. Амма Аччыгыйа
Олоххо араас баар – киһини ардыгар Ырааһын балыйан тураллар: Быртахха былыыллар, таҥнаран бараллар Куһаҕан санаалаах урдустар. С. Данилов
Кинини [Сперанскайы] эмискэ көскө ыыппыттарын уонна таҥнарда диэн балыйбыттарын туһунан сурах Москваҕа субу аҕай иһиллибит. Л. Толстой (тылб.)
3. Ордук ааҕан ыл; ыйааһыҥҥа охсон ыл (хол., атыылаһааччыттан). Обсчитывать, обвешивать кого-л. (напр., покупателя). Атыылаһааччыны балыйар сатаммат. Атыылааччы балыйыа суохтаах
4. көсп. Туохха эмэ алҕаһаа, сыыстар. Ошибаться, поступать по ошибке
Хаастар кинилэр сымыыттарын хомуйан сиир атыыр кырсаларга өстүйэллэр. Бээгэйи кырсаҕа балыйан итинник суоһурҕаналлар. И. Федосеев
Эһэҕэ балыйда дуу? Ол кыайар ураҕастанан кус оҕолообутун бэйэм илэ харахпынан көрбүтүм. Н. Заболоцкай

Якутский → Русский

балый=

1) клеветать, возводить напраслину; кинини сымыйанан балыйдылар на него возвели напраслину; 2) обсчитывать; обвешивать.


Еще переводы:

айдаарсыы

айдаарсыы (Якутский → Якутский)

айдаарыс диэнтэн хай
аата. Айдаарсыы күөдьүйэн таҕыста. Амма Аччыгыйа
Балыйсыы, айдаарсыы, Сырсыы бөҕө буоллубут. Дьүөгэ Ааныстыырап
Буолла күнүскү омурҕан, Табахтааһын, айдаарсыы. Баал Хабырыыс

халбарытыһыы

халбарытыһыы (Якутский → Якутский)

халбарытыс диэнтэн хай
аата. Хас боппуруос аайы ырычаахтаһыы, халбарытыһыы муҥура суох. Софр. Данилов
Хаһан баҕарар буруйу халбарытыһыы, балыйсыы баар буоллаҕына, дьыала уустугурара, ыарыыр. И. Семёнов

уоруйахтаһыы

уоруйахтаһыы (Якутский → Якутский)

уоруйахтас диэнтэн хай. аата. Ол айдааннаах уоруйахтаһыыга кинини кыттыспыт дииллэрэ
Оннук-маннык итэҕэстэр күөрэйдилэр
Балыйсыылар, уоруйахтаһыылар саҕаланнылар. Н. Босиков

баайсыы

баайсыы (Якутский → Якутский)

аат. Соруйан була сатаан онно суоҕунан күтүрээһин, сылтаҕырыы. Беспочвенное, придирчивое подозрение, обвинение
Оҕолордуун мөккүөргэ Отой иннин бэриммэт: Балыйсыыга, баайсыыга Маастар киэнэ бастыҥа, Оччугуйу да күүрдэн, Оччо-бачча оҥорор. Күннүк Уурастыырап
[Көкөт Көстөкүүн:] Баайсыы буолбатах, тойонуом! Барыта кырдьык суол. Эрилик Эристиин
Буолар буолбат баайсыынан муҥнаамаҥ даа киһини! Л. Попов
Иэс баайсыы – оҕо оонньуута: анал чэрчи иһигэр кыратык таарыйан баран куоппут киһини ситэн ылан эмиэ таарыйан охсон иэһи ситиһии. Игра в пятнашки. Талба-нуурал киэһэлэрдээх үтүө сайын эргийэн кэллэҕинэ, чэгиэн салгыҥҥа оонньууруҥ арааһа өссө дэлэйэр: кыыртаах кус, иэс баайсыы, сасыһа оонньооһун, атах тэпсии, хайах хостоһуу, кулун куллуруһуута уо. д. а. ЧМА ЭТНББ

обвесить

обвесить (Русский → Якутский)

сов. кого ыйааһыҥҥа балый, ба- лыйан ыйаа.

балыйылын

балыйылын (Якутский → Якутский)

балый диэнтэн атын
туһ. «Туох акаарыларын, алҕастарын барытын биһиэхэ [айыы дьоно] балыйбыт бэйэлэрэ», – дэһиспиттэр кырдьаҕас абааһылар. Абааһы балыйыллара үгүс. Амма Аччыгыйа

ирдэтэлээ

ирдэтэлээ (Якутский → Якутский)

ирдээ диэнтэн төхт
көрүҥ. «Дьоннортон суут уурбут ыстараап харчыларын балыйа-балыйа иккилиитэ ирдэтэлээн ылааттаабыта баар», - диир Маҥкы. Күндэ

балыйыы

балыйыы (Якутский → Якутский)

балый диэнтэн хай
аата. Мин санаабар, олус толоос этэ кыларыйан турар кырдьыгы балыйыы, ону билэн олорон ким да саҥарбата диэн. Далан

балыс=

балыс= (Якутский → Русский)

совм.-взаимн. от балый= клеветать, возводить напраслину друг на друга, оговаривать друг друга.

балыттар=

балыттар= (Якутский → Русский)

побуд. от балый = дать себя обмануть (напр. обсчитать, обвесить и т. п.).