туохт.
1. Күүскэ охсулун, тыастаахтык дьалкылын (уу балкыырын туһунан); дибилийэ тыастаахтык уһун, сүүрүгүр (үрэх, өрүс туһунан). ☉ Громко плескаться, биться, ударяться о что-л. (напр., о волнах); с большой силой и шумом протекать где-л., впадать куда-л. (о речке, реке)
Эппэҥниир, түллэҥниир, мэҥийэр байҕалым Эҥсиллэр, дьалкыллар балаһа бааллара Орулаан, барылаан, күрүлээн кэлэннэр, Очуоска иҥнэннэр, кэтиллэ түстүлэр. Күннүк Уурастыырап
Элиэнэ эбэм Иирэтин саба, Үрдүнэн охсо Эҥсиллэн киирдэ. Эллэй
Эппэҥнии, аҕылыы сытар Эҥсиллэр хотун муора Балысхан баалын мунньар Балкыыра тосту-туора. А. Бродников
Кыыс Амма эҥсиллэн, эҥээттэн кутулунна Алдан эбэҕэ. «ХС»
2. Ыраахха диэри уһуннук дуораһыйан, бара тур (хол., ырыа). ☉ Разноситься, раздаваться, звучать громко и раскатисто (напр., о песне)
Дагдаҕар Баатырдаах Чогдоон Бөҕө хаһыылара, көҥдөй маһы охсон көбүргэтэллэрэ тыа баһынан эҥсиллэн ырааттар-ыраатан киирэн бара турбута. Далан
[Тася] уол оҕолуу күүстээх куолаһа, чуумпу тыа салгынын тоҕо силэйэн өссө улаатан, ыраах эҥсиллэ турда. Л. Попов
«Ураа!» хаһыы модун дорҕооно …… Өлүөнэ эбэм эҥээрийэр киэҥ хочотун үрдүнэн эҥсиллэ дуораһыйда. В. Протодьяконов
3. Киһи хараҕа ыларынан ыраахха диэри тэнийэн, нэлэһийэн бара тур (киэҥ нэлэмэн сир туһунан). ☉ Простираться вдаль и вширь, стелиться, насколько хватает глаз (о широкой долине, безлесном пространстве)
Кыыс Хотун киэҥ Кыталыктааҕын кэриччи көрүтэлиир. Ырыых-ыраах эҥсиллэн, тумарыктыйан барара үчүгэйэ бэрт. А. Сыромятникова
Туундара, туундара, Мин тулам тумара, Эргиччи маҥан хаар, Эҥсиллэр киэҥ куйаар. И. Федосеев
[ССРС] хотугу диэки өттүгэр Хотугу муустаах муора эҥээригэр …… уорааннаах салгыннаах туундара балаһата эҥсиллэн барар. БИД
4. кэпс. Ырааҕынан тэлэһийэн сырыт. ☉ Скитаться, бродить, странствовать по земле, дальним странам
Онон-манан эҥсиллэн сылдьар. ЯРС
Дьэ, уол оҕото! Саас Аммаҕа баара, билигин куоракка эҥсиллэн кэлбит. Күрүлгэн