Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эҥсилин

туохт.
1. Күүскэ охсулун, тыастаахтык дьалкылын (уу балкыырын туһунан); дибилийэ тыастаахтык уһун, сүүрүгүр (үрэх, өрүс туһунан). Громко плескаться, биться, ударяться о что-л. (напр., о волнах); с большой силой и шумом протекать где-л., впадать куда-л. (о речке, реке)
Эппэҥниир, түллэҥниир, мэҥийэр байҕалым Эҥсиллэр, дьалкыллар балаһа бааллара Орулаан, барылаан, күрүлээн кэлэннэр, Очуоска иҥнэннэр, кэтиллэ түстүлэр. Күннүк Уурастыырап
Элиэнэ эбэм Иирэтин саба, Үрдүнэн охсо Эҥсиллэн киирдэ. Эллэй
Эппэҥнии, аҕылыы сытар Эҥсиллэр хотун муора Балысхан баалын мунньар Балкыыра тосту-туора. А. Бродников
Кыыс Амма эҥсиллэн, эҥээттэн кутулунна Алдан эбэҕэ. «ХС»
2. Ыраахха диэри уһуннук дуораһыйан, бара тур (хол., ырыа). Разноситься, раздаваться, звучать громко и раскатисто (напр., о песне)
Дагдаҕар Баатырдаах Чогдоон Бөҕө хаһыылара, көҥдөй маһы охсон көбүргэтэллэрэ тыа баһынан эҥсиллэн ырааттар-ыраатан киирэн бара турбута. Далан
[Тася] уол оҕолуу күүстээх куолаһа, чуумпу тыа салгынын тоҕо силэйэн өссө улаатан, ыраах эҥсиллэ турда. Л. Попов
«Ураа!» хаһыы модун дорҕооно …… Өлүөнэ эбэм эҥээрийэр киэҥ хочотун үрдүнэн эҥсиллэ дуораһыйда. В. Протодьяконов
3. Киһи хараҕа ыларынан ыраахха диэри тэнийэн, нэлэһийэн бара тур (киэҥ нэлэмэн сир туһунан). Простираться вдаль и вширь, стелиться, насколько хватает глаз (о широкой долине, безлесном пространстве)
Кыыс Хотун киэҥ Кыталыктааҕын кэриччи көрүтэлиир. Ырыых-ыраах эҥсиллэн, тумарыктыйан барара үчүгэйэ бэрт. А. Сыромятникова
Туундара, туундара, Мин тулам тумара, Эргиччи маҥан хаар, Эҥсиллэр киэҥ куйаар. И. Федосеев
[ССРС] хотугу диэки өттүгэр Хотугу муустаах муора эҥээригэр …… уорааннаах салгыннаах туундара балаһата эҥсиллэн барар. БИД
4. кэпс. Ырааҕынан тэлэһийэн сырыт. Скитаться, бродить, странствовать по земле, дальним странам
Онон-манан эҥсиллэн сылдьар. ЯРС
Дьэ, уол оҕото! Саас Аммаҕа баара, билигин куоракка эҥсиллэн кэлбит. Күрүлгэн


Еще переводы:

бүдүс гын

бүдүс гын (Якутский → Якутский)

бүдүй I диэнтэн көстө түһүү. Мүччү туттар диэни өйдөөбөт, Бүдүс гынар диэни билбэт, Улуу дьон уодаһыннаахтара, Эт мэйиилээхтэр эриэккэстэрэ Эҥсиллэн кэлэннэр, Албан ааппын алдьаттылар. С. Зверев

киникээн

киникээн (Якутский → Якутский)

көр кинийдээн
Киникээн [муора] арыт уордайа эҥсиллэр, …… Арыт кылбаара, сырдыы килэдийэр. С. Данилов
Былыттар киникээн бэйэлээх [Дьугдьуур] …… чыпчаалын кыайан дабайбакка, бытана-ыһылла тарҕаммыттар. Д. Апросимов

үллэҥнэччи

үллэҥнэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Түллэҥнээн, үллэҥнээн көстөр курдук. Вздымаясь (о волнах)
Үс үөстээх, үллэр дэбилгэн уулаах Өлүөнэ өрүс уҥуоргута биллибэт кэтит киэбэ-киэлитэ үллэҥнэччи бысхалдьыйбыт, дэбилийэ эҥсиллибит. П. Ойуунускай

баргыар

баргыар (Якутский → Якутский)

аат., поэт. Эҥсиллэр күүстээх долгун тыаһа (хол., тааска охсуллуутугар). Шум сильных волн, бьющихся обо что-л. (напр., о камни)
Ол туран мин толло сэргиирим Мохсоҕол чаҥыргыыр саҥатын, Тэтиҥим дьиксинэр сипсиэрин, Таас үрэх харгытын баргыарын. С. Данилов

баргыардаах

баргыардаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Күүстээх эҥсиллэр тыастаах (хол., долгун). Клокочущий, бурливый (напр., о волнах)
Аҕал, муора, күүстэ-уохта Мин ырыам таласта, дьулуста Эн баргыардаах бардам долгуҥҥар Күөн көрсөн хайалыын тустар Көҥүл буурҕаҕар, күүс омуҥҥар. Л. Попов

күбүргэт

күбүргэт (Якутский → Якутский)

күбүргээ диэнтэн дьаһ
туһ. Симэхсин эмээхсин Көстүбэт өлүү дьайын Көхсүн хараҕынан Күрдьэҕинэн күбүргэппит. П. Ойуунускай
Дагдаҕар Баатырдаах Чогдоон Бөҕө хаһыылара, көҥдөй маһы охсон күбүргүтэллэрэ тыа баһынан эҥсиллэн, ырааттар ыраатан киирэн бара турбута. Далан

ньээкэлэн

ньээкэлэн (Якутский → Якутский)

ньээкэлээ диэнтэн бэй., атын
туһ. Биһиги дьолбут диэн сүрэхпитигэр ньээкэлэнэ сылдьар ыраас тапталбыт этэ. М. Доҕордуурап
[Дьокуускай куоратым] Элбэх үйэлэргэ Эҥсиллэ, дэбилийэ турар Эрилийэр сүүрүктээх Элиэнэлиир эбэккэйим Эҥэлдьийэр эҥээригэр Ньээкэлэнэн сириэдийбит. Е. Иванова

уоруй

уоруй (Якутский → Якутский)

туохт. Ыраахтан тыаһаан эҥсиллэн, дуорааннанан иһилин. Гулко раздаваться, раскатываться издалека, отдаваться эхом (о звуке)
Ханна эрэ ыраах уоруйа, Грейдер ньиргийэн үлэлиир. И. Чаҕылҕан
Тыраахтар тыаһа кыратык уоруйан иһиллэр буолтун кэннэ өйдөөтөҕүнэ — тыал иһиирэ-иһиирэ куугунуур эбит. Дьолбут к.

эҥсиллимэхтээ

эҥсиллимэхтээ (Якутский → Якутский)

эҥсилин диэнтэн тиэт
көрүҥ. Тогойкин дууһатыгар ити икки ардыгар киһи сатаан арааран кэпсээбэт тус-туспа дьалхааннара эҥсиллимэхтээн ыллылар. Амма Аччыгыйа
Халлаан илин эҥээрэ бүтүннүү кытыаста умайан эҥсиллимэхтээн барда. «ХС»

эрэлий

эрэлий (Якутский → Якутский)

көр эрилий
Сүҥкэн өрүс нэлэһийэ устар. Эрэһэ долгуна эрэлийэр. Таллан Бүрэ
Эрэһэлээх долгуннаах, Эҥсиллэр уулардаах Эрэлийэр бурууктаах Элиэнэ эбэкэм. Н. Степанов
[Омуоча — Манчаарыга:] Арааһа, хоргус киһи буолбатах быһыылааххын. Эрэлийэн хотой курдук эбиккин ээ! И. Гоголев