аат. Тугу эмэ салайар, дьаһайар киһи. ☉ Руководитель чего-л., лицо, распоряжающееся чем-л.
Ат сүүрүүтэ диэн көрү төрүттээччилэр, баһылааччылар дьэ бу икки дьон буолаллар. Д. Таас

туохт.
1. Кими, тугу эмэ салай, дьаһай. ☉ Направлять кого-л., руководить кем-л.
Семен Илларионов улуус баһылыга буолбута. Нэһилиэктэри эмиэ кини бэйэтин ханыылара баһылыыллара. М. Доҕордуурап
Бу дьон улууска өрөбөлүүссүйэ хамсааһынын баһылаан ыытар соругу бэйэлэригэр ылыммакка олорон хаалбыттара. Эрилик Эристиин
Сопхуоһу дириэктэр баһылыыр, кини үрдүкү уорганынан ананар уонна босхолонор. ЭБТ
2. Тугу эмэ бас бил, хаһаайын буол. ☉ Владеть чем-л., быть хозяином чего-л.
Бессарабия олохтоохторо, румыннар күүстэринэн баһылыахтарыттан ыла, олус да дьадаҥытык, хараҥатык олороллоро. Н. Якутскай
Байбал кинээс баһылаабыт «Баҕарах төрдө» алааһын Ыкынаан оҕонньорго биэрэргэ Ытыс тыаһа ньиргийдэ. С. Васильев
3. Тугу эмэ сатаа, үөрэтэн бил, сатаан туттар буол. ☉ Научиться делать что-л., овладевать, пользоваться чем-л.
Норуот кэрэ тылын баһылаабакка эрэ поэт буолуохха сатаммат. Софр. Данилов
Дириэктэрдээх завуч утуу-субуу бэрт өр араатардаатылар. Иккиэн даҕаны тыл этиини бэркэ баһылаабыт дьон. Н. Лугинов
[Монголияҕа] бэҕэһээҥҥи көс олохтоох сүөһү иитээччилэр аныгы массыынанан үлэлээһини баһылаан барбыттар. И. Федосеев
4. Атыттардааҕар ордук киэҥник туттулун, ордук суолталан. ☉ Иметь ведущее положение, превзойти, превосходить в чем-л. других
Лирика улам күүһүрэн, билигин баһылыыр жанр быһыытынан сайдан кэллэ диэххэ сөп. Эрчимэн
Үөрэтии күн бүгүнүгэр диэри баһылаан турар эргэ систиэмэтэ …… уларыйбата диэххэ сөп. Н. Лугинов
5. Тугу эмэ туһаҕа таһаар. ☉ Осваивать что-л. Киһи космос куйаарын баһылыыр сырдык үйэтэ арылынна. А. Бэрияк

туохт. Кими, тугу эмэ салай, дьаһай. ☉ Стать во главе чего-л., брать на себя руководство чем-л.
Нэһилиэккэ Солтуохаптар диэн халыҥ аҕа уустара былыр-былыргыттан баһылаан-көһүлээн олорбуттар. П. Аввакумов
Көстөкүүн Сатаакап, Одунчалары төһө да баһылаатар-көһүлээтэр, төрөөбүт сирин кытта сибээһин быспатаҕа. Күннүк Уурастыырап
Мин дьонум улууһу баһылаан-көһүлээн олорбут дьоннор. С. Ефремов

1) быть главой; управлять, руководить чём-л., возглавлять что-л.; кини заводу баһылыыр он руководит заводом; 2) владеть чём-л., быть хозяином чего-л.; былыр бу ходуһаны ким баһылыырай ? кто владел в старину этим лугом?; 3) владеть, уметь пользоваться; техниканы баһылаа = владеть техникой; хаc да омук тылын баһылаата он овладел несколькими иностранными языками.