владение

1) быть главой; управлять, руководить чём-л., возглавлять что-л.; кини заводу баһылыыр он руководит заводом; 2) владеть чём-л., быть хозяином чего-л.; былыр бу ходуһаны ким баһылыырай ? кто владел в старину этим лугом?; 3) владеть, уметь пользоваться; техниканы баһылаа = владеть техникой; хаc да омук тылын баһылаата он овладел несколькими иностранными языками.

аат.
1. Кими, тугу эмэ салайыы, дьаһайыы. ☉ Руководство, направление деятельности, действий кого-чего-л.
Степан Разин баһылааһынынан буолбут норуот өрө туруутун туһунан – нуучча бастаан көрдөрбүт киинэтэ 1908 сыллаахха тахсыбыта. ДьДьДь
△ Кими-тугу эмэ бас билии, хаһаайын буолуу. ☉ Подчинение когочего-л. своему непосредственному руководству, началу
[Петефи] венгр норуота атын омуктар баһылааһыннарын утары былыр-былыргыттан өрө турар охсуһуутун хоһуйара. Софр. Данилов
Кэпсэнэр сабыыгыйа Париж олохтоохторо хоруол былааһа баһылааһыннарын утары өрө турбут кэмнэригэр 1832 сыллаахха буолбуттара. В. Гюго (тылб.)
2. Тугу эмэ сатааһын, үөрэтэн билии, сатаан туттар буолуу. ☉ Овладение, умение пользоваться чем-л., усвоение чего-л.
Идэни дэгиттэр баһылааһын, дьулуур уонна дьоҕур дьиҥнээх учууталга булгуччулаах усулуобуйалар. Н. Лугинов
Бэйэ ийэтин-аҕатын тылын баһылааһын диэн үкчү дьиэни-уоту туттунуу кэриэтэ буолар. «ХС»
3. Тугу эмэ туһаҕа таһаарыы. ☉ Полное освоение чего-л., овладение чем-л.
Хочону киэҥник баһылааһын, «кырыс сир» туһунан кэпсэтии да суоҕуна …… баар буола сылдьыбыта. В. Титов
Кырыс уонна оһорбо сирдэри баһылааһын Илин Сибиир оройуоннара тыа хаһаайыстыбатын бородууктатын элбэтиигэ улахан кыахтаахтарын көрдөрдө. «Ленин с.». Семен Руфовка да космоһы баһылааһын, космонавтар тустарынан хас да хоһооннор бааллар. ОГГ СМ

туохт.
1. Кими, тугу эмэ салай, дьаһай. ☉ Направлять кого-л., руководить кем-л.
Семен Илларионов улуус баһылыга буолбута. Нэһилиэктэри эмиэ кини бэйэтин ханыылара баһылыыллара. М. Доҕордуурап
Бу дьон улууска өрөбөлүүссүйэ хамсааһынын баһылаан ыытар соругу бэйэлэригэр ылыммакка олорон хаалбыттара. Эрилик Эристиин
Сопхуоһу дириэктэр баһылыыр, кини үрдүкү уорганынан ананар уонна босхолонор. ЭБТ
2. Тугу эмэ бас бил, хаһаайын буол. ☉ Владеть чем-л., быть хозяином чего-л.
Бессарабия олохтоохторо, румыннар күүстэринэн баһылыахтарыттан ыла, олус да дьадаҥытык, хараҥатык олороллоро. Н. Якутскай
Байбал кинээс баһылаабыт «Баҕарах төрдө» алааһын Ыкынаан оҕонньорго биэрэргэ Ытыс тыаһа ньиргийдэ. С. Васильев
3. Тугу эмэ сатаа, үөрэтэн бил, сатаан туттар буол. ☉ Научиться делать что-л., овладевать, пользоваться чем-л.
Норуот кэрэ тылын баһылаабакка эрэ поэт буолуохха сатаммат. Софр. Данилов
Дириэктэрдээх завуч утуу-субуу бэрт өр араатардаатылар. Иккиэн даҕаны тыл этиини бэркэ баһылаабыт дьон. Н. Лугинов
[Монголияҕа] бэҕэһээҥҥи көс олохтоох сүөһү иитээччилэр аныгы массыынанан үлэлээһини баһылаан барбыттар. И. Федосеев
4. Атыттардааҕар ордук киэҥник туттулун, ордук суолталан. ☉ Иметь ведущее положение, превзойти, превосходить в чем-л. других
Лирика улам күүһүрэн, билигин баһылыыр жанр быһыытынан сайдан кэллэ диэххэ сөп. Эрчимэн
Үөрэтии күн бүгүнүгэр диэри баһылаан турар эргэ систиэмэтэ …… уларыйбата диэххэ сөп. Н. Лугинов
5. Тугу эмэ туһаҕа таһаар. ☉ Осваивать что-л. Киһи космос куйаарын баһылыыр сырдык үйэтэ арылынна. А. Бэрияк

туохт. Кими, тугу эмэ салай, дьаһай. ☉ Стать во главе чего-л., брать на себя руководство чем-л.
Нэһилиэккэ Солтуохаптар диэн халыҥ аҕа уустара былыр-былыргыттан баһылаан-көһүлээн олорбуттар. П. Аввакумов
Көстөкүүн Сатаакап, Одунчалары төһө да баһылаатар-көһүлээтэр, төрөөбүт сирин кытта сибээһин быспатаҕа. Күннүк Уурастыырап
Мин дьонум улууһу баһылаан-көһүлээн олорбут дьоннор. С. Ефремов