и. д. от чөмөрдөө = бесшумная походка.

1) двигаться осторожно, бесшумно; ньылбыйан киир = зайти, войти куда-л. бесшумно; 2) худеть, тощать (обычно о скоте).

образн. устремляться куда-л. бесшумно, с особой быстротой и лёгкостью; хааман сыбыгырай= идти бесшумно, быстро и легко.

образн. легко и бесшумно скользить; эриэн үөн таастан сылдьырыйан түстэ змея легко и бесшумно соскользнула с камня.

ходить осторожно, тихо, бесшумно красться; куоска чөмөрдөөтө кошка крадётся.

образн. двигаться легко и плавно; бесшумно скользить; тыы күөл чуумпу ньуурунан сылбыйа устар лодка плавно и бесшумно скользит по тихой глади озера.

нареч. осторожно, тихо, бесшумно (двигаться); чөмөр үктээ = ступать осторожно; чөмөр хаамп = ходить тихо.

образн. легко, быстро и бесшумно ступать; красться; биһиги киниэхэ биллибэтинэн сыбдыйан тиийдибит мы подкрались к нему незаметно.

1. даҕ.
2. Тыаһа-ууһа суох, туох да тыаһаабат. ☉ Тихий, бесшумный
   Чуумпу ойуур хоонньуттан Чуордук кэҕэ чоргуйда. Күннүк Уурастыырап
   Суох, көрөр этилэр үгүстэр Бу тааһы ол ааспыт үйэҕэ, Бэйэм да көрбүтүм үгүстэ Бу чуумпу түҥкэтэх үрэххэ. С. Данилов
3. Нус бааччы, баала суох (уу ньуурун этэргэ). ☉ Спокойный, безмятежный (о водной глади)
   Чуумпу ууну холорук ытыйарын курдук, айдаан эмискэ ааҥнаабыта. Күннүк Уурастыырап
   Утуйаан флотка барбыта, Чуумпу киэҥ акыйаан Моряга буолбута. С. Данилов
   Долгуна суох чуумпу уу устун тыы устан барда. Эрилик Эристиин
4. көсп. Түптээх, сынньалаҥ, бүччүм (олох). ☉ Спокойный, ровный, размеренный, мирный (о жизни)
   Дойдуга уоран, Түөкүннүү өстөөх түстэ, Чуумпу олохпут долгуйда, Норуот модуннук уордайда. Күннүк Уурастыырап
   [Чокуурап:] Холкуоскут аатыгар сөптөөх чуумпу олохтоох дьон буоллаххыт дии. С. Ефремов
   Биир дэхси үчүгэй, олус үүттураан чуумпу олоҕу олорбут киһи, бука, ахсааннаах буолуо. С. Никифоров
5. аат. суолт. Тыас-уус суоҕа, туох да тыаһаабата. ☉ Отсутствие шума, тишина
   Түүҥҥү чуумпу улам уйгууран, сэргэхсийэн, тыас-уус хойдон истэ. Н. Заболоцкай
   Арай хаһан эмэ тоҥон турар чуумпуну сур бөрө улуйуута, хагдаҥ эһэ хаһыыта эрэ аймыыр. Л. Попов
   Өссө биир кыранаатаны бырахпытым кэннэ землянка иһигэр да, таһыгар да чуумпу буолла. Т. Сметанин
   ◊ Уу чуумпу көр уу I
   Онно баар: уу чуумпу, долгураҥ Угуттаах нуурала. Күннүк Уурастыырап
   Улуутуйбут уу чуумпуну борокуот үөгүтэ аймаата. И. Данилов
   ср. уйг. йоку ‘теряться, пропадать, исчезать’

издающий какой-л. шум, звук; с... шумом, с... звуком; шумный; кыра тыастаах саа ружьё со слабым звуком выстрела; киһини дөйүтзр тыастаах этиҥ оглушительной силы гром; тыаһа суох хаамар он ходит бесшумно; тыапа суох кэлэр , тыаһа суох барар загадка без шума приходит—без шума уходит (им заря).