с. 1. (действие) билиһиннэрии, кэпсээһин; 2. (в книге и т. п.) анабыл, анааһын.

с. 1. (по гл. ознакомить) билиһиннэрии; 2. (по гл. ознакомиться) билсиһии; ознакомление с планом работ үлэ былаанын кытта билсиһии.

аат. Туох эмэ туһунан биллэрии, тугу эмэ кытта билиһиннэрии. ☉ Сообщение, извещение, уведомление о чем-л.
Хайдахтаах курдук манна үчүгэй сурахтар, иһитиннэриилэр баалларый? Суорун Омоллоон
Күн-дьыл туһунан иһитиннэрииттэн көрдөххө, хоту улахан буурҕа, силлиэ түспүт. Далан
Маалай Азиятааҕы биир кыракый судаарыстыба ыраахтааҕыта эр дьону бука барыларын кулуттааһыҥҥа үүрэн илдьэ бардылар диэн иһитиннэрии ыыппыта. КФП БАаДИ
Өрүттэр кэпсэтиһиилэр түмүктэрин туһунан холбоһуктаах иһитиннэриилэри бэчээттииргэ сөбүлэстилэр. «Кыым»

сов. кого-что с чем билиһиннэр.

несов. бэйэҕин билиһиннэр (ааккын эт).

несов. кого 1. с кем билиһиннэр, билсиһиннэр; 2. с чем билиһиннэр.

сов. кого с кем-чем билсиһиннэр, билиһиннэр.

аат. Былыргы норуот сэһэнэ, кэпсээнэ. ☉ Сказание, предание, легенда. Манчаары туһунан номохтор. Номох буолбут олох.  Омоҕой уонна Эллэй уобарастарын көрдөрөр сэһэннэр саха норуотун үөскэппит өбүгэлэрбит тустарынан уопсай биис ууһун номохторо буолаллар. Саха сэһ. I
Көрбөккүт дуо, куба түүтүн? Кыырпаҕа суох маҥан тунал, Номоххо да өрүүтүн Маҥан буолар айыы, аанньал. И. Гоголев
♦ Номох оҥоһун (гын) — тугу эмэ куруук кэпсээ, кэпсээн оҥоһун. ☉ Делать притчей во языцех
Буойун сааһын тухары номох оҥостубут к э п с э э н э с и т э к э псэммэккэ хаалар. Амма Аччыгыйа
Окко киирэр үөрүүлээх күнү Кыһыҥҥыттан ол күнү номох оҥосторум, Хайдах дьыл буолуон билгэлиирим. И. Гоголев
Н.К. Док торов күүһүн-уоҕун туһунан күөгэйэр күннэригэр кинини кытта биир гэ үөрэммит, үлэлээбит, сэриилэспит дьоно уостан түһэрбэккэ номох оҥос тон сэһэргииллэр. Хапсаҕай
Номоххо (кэпсээҥҥэ, сэһэҥҥэ, хоһооҥҥо) киир (сырыт) көр кэпсээн. Нева өрүскэ номоххо киирбит «Аврора» крейсер турар.  Өлүүгэ бэриммэтэхтэрэ Саха дьоруой уолаттара Остуоруйа номоҕор киирбиттэрэ Кинилэр ньургун дьыалалара. Эллэй. Уос номоҕо буол — н оруокка кэпсээҥҥэ сырыт, киһи барыта кэпсиир кэпсээнэ эбэтэр туттар тыла буол. ☉ Стать притчей во языцех
Уос номоҕо буолбут дьоруой хас биирдии хамсаныытын, тылын-өһүн барытын өйдөрү гэр хатаабыттара, сүрэхтэригэр иҥэрбиттэрэ. Ф. Софронов
Киһи уҥуоҕун к и риэһ э аҕый ах сы лг а тура р, оттон кини үтүө аата үйэлэри нөҥүөлээн, уос номоҕо буолуон сөп. «ХС»
◊ (Туох эмэ) ис номоҕо — (туох эмэ) ис хоһооно. ☉ Суть, содержание, смысл чего-л.
Айымньы ис номоҕо. Да кылаат ис номоҕо.  Кини [Ойуунускай] айымньы ис номоҕун тас форматыгар дьүөрэлээһин маастара. Суорун Омоллоон
Дьыала ис номоҕун билиһиннэрии кэнниттэн араас суол ыйытыыга киирдилэр. С. Федотов
Түөрт-биэс чааһы быһа суруллубут сурук ис номоҕо чочуллан-чочуллан маннык буолан таҕыста. Дьүөгэ Ааныстыырап. Тыл (өс) номоҕо тыл үөр. — өс хоһоонугар маарынныыр үөрэтэр-такайар ис хоһоонноох, сирэйинэн, көнө суолтатынан өйдөнөр, оннук этиллэр фольклор айымньытын көрү ҥэ. ☉ Поговорка
Тыл номохторо этиигэ биирдии предметтэри эбэтэр көстүү лэри дьүһүннээн, быһааран биэрэллэр. Саха фольк. Үрүҥ күнэ өлбөөдүйдэ, үөһээ тыыммахтаата, өлөр күнүм кэллэ диэн (тыл) өс номоҕун өһүллэ. П. Ойуунускай
ср. тюрк. нумак, йомак ‘сказка, рассказ’, чув. юмах ‘сказка’

аат. Саа, сэрии сэбин иитиитигэр туттуллар дэлби тэбэр булкаас. ☉ Порох
Буораҕы ууга суурайан ньирэйигэр иһэрпитэ. Амма Аччыгыйа
Сахсыйдахха, кэһээтэххэ, миэхэ да биирдэ эмэтэ ытар буорах орто ини. Софр. Данилов
[Миша:] Кыайтардаххытына бэриммэккэ, балаҕаҥҥытын кытта барытын үлтү тэптэрээри, буораххытын, сэпкитин чөмөхтүү куппуккут. Л. Габышев
♦ Буорах самыыр — олус бытархай таммахтаах самыыр. ☉ Очень мелкий дождь
Тумарыгынан таҥыннаран Тула ибиирэ, илгистэ, Буор хайаттан туманныран Буорах самыыр түһэн истэ. С. Тимофеев
Бүгүн аны буорах самыыр түстэ. С. Федотов. Тэҥн. быыһы (быыһык, муора быыһыта, муора быһыта) самыыр. Буорах сытын амсай (буораҕы сыллаа) калька — сэрии-гэ аан бастаан кытын. ☉ Впервые принять участие в боях, понюхать пороху
Сыл курдук сэриилэһэн, өстөөх тугун-ханныгын дьэ билэн, буорах сытын амсайан, госпиталга өр сыппыта. «ХС»
Бу манна эрэ, Украина сиригэр, буораҕы аан маҥнай сыллаан эрэбин. Н. Кондаков. Буорах сытын билэ илик (билбэтэх, сытыргыы илик) калька — сэриигэ кытта илик, сэриигэ үөрүйэҕэ суох. ☉ Пороху еще не нюхал
Сорох күн аайы кыргыһыы уотугар сылдьар. Сорох сааһын тухары буорах сытын билбэккэ хаалар. Амма Аччыгыйа
Буорах сытын билэ илик саҥа кэлбит дьону көрсүһүү …… боруон бэтэрээннэрин кытта билиһиннэрииттэн саҕаланара. «ХС»
Буорах сытын өссө сытыргыы илик, аармыйаҕа ыҥырыллаат атаҕын бүлгүрүтэн киирэ сытар Клим Попов көбдьүөрүйдэ. «ХС»

сов. кого-что 1. (при знакомстве) билиһиннэр, аатын эт; 2. (охарактеризовать) рекомендациялаа, туоһулаа.