деселерометр (транспорт ханнык баҕарар көрунэ айаннаан иһэн бытаарыытын кээмэйдиир прибор. Д. үлэтэ биэрэҥ (маятник) тэбинин (инерция) күүһүн (туормастыыр күүскэ тэҥнэһэр) уларыйыытын быһаарыыга олоҕурар (бириэмэ биир кээмэйигэр).)

дьүһ. туохт. Чэпчэкитик ойуолаан сыҕарый (үксүгэр туйахтаах кыыллары этэргэ). ☉ Передвигаться, легонько подпрыгивая (обычно о копытных)
Маша тэһиинин холкутатарын кытта, ат төкөөлөөн, хара суолга түөрт туйаҕа биэрэҥ оонньоон, эрилиҥнии турда. А. Сыромятникова
Кэрэмэс …… туох эрэ билбэт муус маҥан өҥнөөх кыыл төкөөлөөн киниттэн куотан, толоон ортотун диэки баран эрэрин көрдө. «ХС»
Билигин эрдэ төрөөбүт кулунчуктар хайыы-үйэ ийэлэрин тула сүүрэн төкөөлөөн эрдэхтэрэ. «Кыым»

I
аат. Хачайдана оонньуур оҥоһук, хачыал. ☉ Приспособление для качания, качели. Оҕо биэрэскэ оонньоото. Биэрэс үөһэ хачайданна. Тэҥн. биэрэҥ
♦ Биэрэс тэп — төттөрү-таары туох да кыһалҕата суох сырыт, кэл-бар. ☉ Ходить туда-сюда (беззаботно, без особой нужды)
[Тугут] иннибит диэки онон-манан элэҥнээн биэрэс тэбэн сылдьымахтаабыта. Н. Заболоцкай
Күн кыһалҕата суохтук ыалтан ыалга биэрэс тэбэр идэлээх. Эрчимэн
Остуол, долбуур икки ардыгар биэрэс тэбэ сырытта. И. Сысолятин
II
аат. Уһун синньигэс быһыылаах кыһыл, от күөх биитэр саһархай дьүһүннээх, иһэ көҥдөй аһыы амтаннаах оҕуруот үүнээйитэ. ☉ Перец (овощное растение)
Кылгас күн үүнээйилэригэр помидордар, баклажаннар, биэрэс, оҕурсу аһаҕас буорга үүннэриллэр суортара киирэллэр. ФНС ОС
△ Оннук үүнээйини үлтүрүтэн оҥоһуллубут аска кутуллар аһыы амтаннаах тума. ☉ Перец (приправа)
Сыа амтана тупсарын наадатыгар чосунуогу, үлтүрүтүллүбүт биэрэһи, онтон да атын туманы кутуллар. ДьСИи