несов. 1. (нагибаться, наклоняться) иҥнэй, иэҕэй; 2. перен. (близиться к чему-л.) чугаһаа; дело клонится к концу дьыала уһугар чугаһаата.

туохт., кэпс. Өлөр кэмиҥ чугаһаан, сотору өл (ыалдьар эбэтэр кырдьаҕас киһи туһунан). ☉ Приближаться, близиться (о смерти больного или старого человека)
Мөрүөн Бүөтүр: «Баҕайы, соторулаары гыммыт киһиэхэ дылы, хараҕым уута көҥүлүнэн субуруйан хааллаҕай?» — диэн кэҥии сатаан, аньыырҕаатаҕа буолла. Э. Соколов
Оҕонньор соторулаары сытарын истиһэн, …… биир дойдулаахтара сылдьан ааһаллар. В. Гольдеров. [Кэтириинэ:] Тоойуом, Бүөтүр, мин, арааһа, соторулуур киһи буоллум быһыылаах… Күүһүм өһүллэн, мөлтөөн иһэбин… «ХС»

туохт.
1. Кимиэхэ, туохха эмэ ыкса тиийэн кэл; чугаһаан бар (хол., бириэмэни этэргэ). ☉ Приближаться, подходить к кому-чему-л.; близиться (напр., о времени)
Ыстапаан кыыкырдатан-кыыкырдатан куоракка чугаһаата. А. Софронов
Эксээмэннэр чугаһаабыттара күн турдах аайы улам күүскэ биллэн истэ. Н. Лугинов
Мотуор чугаһаабытыгар оҕонньор өйдөөн көрбүтэ: икки эр киһи олорон иһэр эбит. Л. Попов
2. кэпс. Кимниин эмэ истиҥник, ыкса доҕордоһоору билис-көрүс. ☉ Познакомиться с кем-л. поближе, подружиться
Тоҕо биир да кыыска чугаһаабаккын? Мин билсиһиннэрэбин дуо? Н. Лугинов
[Катя:] Маня, биһиги… Биһиги эйиэхэ чугаһыахпытын баҕарбыппыт да, эн хайдах эрэ биһигиттэн тэйиччи туруох курдук туттубутуҥ. С. Ефремов
Бэйэтиттэн үрдүк буолан, киниэхэ туһаны оҥорор кыахтаах дьону эрэ кытта билсэ сатыыр, кинилэргэ чугаһыыр. Л. Толстой (тылб.)
3. көсп. Суох буолаары, өлөөрү гын. ☉ Быть при смерти
[Уйбаан:] Быһыыта чугаһаабыт. А. Софронов
Өлөксөй уол үгүстүк ыарытар. Кини кыайан ытаабат, чыпчылыйбат буолуталыыр. «Бу түүн барыыһык… оҕоҥ чугаһаабыт», — дэһэн ботугураһаллар. Амма Аччыгыйа. Ити барыта аанньаҕа буолбат. Чугаһаатым эрэ, хайа үөдэн эрэ… С. Федотов