квалифицированное большинство голосов

1. прич. от подавлять; 2. прил. баһыйар; подавляющее большинство голосов куолас баһыйар үгүс өттө.

иметь, приобретать пай; дэриэбинэ олохтооҕо үксэ пайдаммыт большинство жителей деревни имеют пай (в кооперативе).

система абсолютного большинства

1. союз (к тому же, при этом) ол үрдүнэн, онуоха; итиниэхэ; он хорошо учится, причём успевает заниматься и спортом кини үчүгэйдик үөрэнэр, ол үрдүнэн спордунан дьарыктанар; при школе хороший сад, причём большинство деревьев школьники посадили сами оскуолаҕа үчүгэй сад баар, онуоха мас үксүн оскуола оҕолоро бэйэлэрэ олордубуттара; 2. нареч. (с какой стати): а причём я здесь? итиниэхэ мин туох сыһыан-наахпыный?

прил. 1. абсолютнай; абсолютная величина мат. абсолютнай кэриҥ (эбии да, көҕүрэтии да бэлиэтинэн бэлиэтэммэтэх чыыһыла); абсолютная истина филос. абсолютнай истина; абсолютный нуль физ. абсолютнай нуль (муҥутуур намыһах температура, Цельсийинэн — 273,16^е); абсолютный слух абсолютнай истин (ханнык баҕарар нотаны кулгааҕынаи истэн билэр дьоҕур); 2. (совершенный, полный) букатыннаах, толору, олох; вокруг царила абсолютная тишина эргиччи олох уу чуумпу этэ; # абсолютное большинство баһыйар үгүсөттө (хол. куоластааһыҥҥа).

туохт. Тугунан эмэ (ахсааҥҥынан, күүскүнэн, сабыдыалгынан уо. д. а.) ордук буол, сабырый. ☉ Преобладать в количественном отношении, превосходить силой, влиянием и др. Кини миигин күүһүнэн баһыйар
—Кууһуманы соҕотох Силип эрэ баһыйа тутара. Күннүк Уурастыырап
Уйбаныаптар кыр өстөөхтөр. Улахана күүһүнэн куттуур, кырата тылынан баһыйар буоланнар, өр этиспэттэр, ардырҕаһа түһээт, аасыһан хаалаллар. Амма Аччыгыйа
Миигин кини баһыйар этэ. Мэйиитинэн, атаҕынан, Сутуругун да ыарынан. Дьуон Дьаҥылы
◊ Баһыйар үгүстэрэ (үгүс өттө) – ахсаан өттүнэн ордук үгүс өттө. ☉ Преобладающее большинство
Бу комбинат оробуочайдарын, инженернэй-техническэй үлэһиттэрин баһыйар үгүстэрэ дьахталлар. «Кыым»

нареч. обычно, большей частью, как правило; үксүгэр хойутаан утуйаллар они обычно ложатся поздно; ср. үксүн. үксүн нареч. большей частью, главным образом; обычно; киэһэ үксүн дьиэбэр олоробун вечерами я большей частью сижу дома; дьон үксүн билбэт большинства людей он не знает; ср. үксүгэр.

сов. 1. кого-что (созвать, сосредоточить) мус, хомуй, түм; собрать людей на совещание дьону мунньахха мус; 2. что (скопить, составить) мус, хомуй; собрать библиотеку библиотеката мус; 3. что, чего (получить у разных лиц) мус, хомуй; собрать членские взносы чилиэнискэй усунуоһу хомуй; 4. что (сложить в одно место) мус, хомуй, ук; собрать книги в сумку кинигэлэри суумкаҕа у к; собрать с полу разлетевшиеся бумаги сиргэ ыһыллыбыт кумааҕылары хомуй; 5. что, разг. (сложить вещи) у к, хаалаа; собрать чемодан чымадааҥҥа ук; 6. кого, разг. (снарядить) тэрий; собрать детей в школу оҕолору оскуолаҕа тэрий; 7. что, разг. (подать на стол) тарт, бэлэмнээ; собрать ужин киэһээ аһылыгы тарт; 8. что (составив соединить) холбоо, холбуу өр, чөмөхтөө; собрать цветы в букет сибэккилэри букекка холбоо; 9. что (соединить части) хомуй, аттар, таҥ; собрать машину массыынаны хомуй; 10. что (при голосовании) хомуй, ыл; собрать большинство голосов куолас элбэх өттүн ыл; 11. что, чего (набрать, снять с полей) хомуй; собрать грибы тэллэйдэ хомуй; 12. что (напрячь) түм, мус; собрать все свой силы бэйэҥ күүскүн бүтүннүүтүн түм; 13. что (сделать сборки) иҥэр; в талии надо собрать биилинэн иҥэриэххэ наада.

1. даҕ. Ахсаанынан аҕыйаҕа суох, элбэх («аҕыйах» диэҥҥэ утары суолталаах быһаарыыта суох аат). ☉ Многочисленный, имеющийся в большом количестве (неопределённое в количественном отношении имя, имеющее противоположное значение слову «мало»)
   Күкүр Уус обургу …… бүппэт үгүс олоҥхону билэр. Суорун Омоллоон
   Ити бастакы көрсүһүүбэр үгүс кэпсэтии тахсыбатаҕа. ҮҮүДь
   Урут ходуу кэмигэр ууга түспүт, атаҕар ууну баспыт да үгүс буолааччы. ПАЕ ЭАБ
2. аат суолт. Ахсаанынан аҕыйаҕа суох, элбэх ахсааннааҕа. ☉ Значительное количество, множество
   Киһи үгүһү күүтэр киһититтэн көрдөбүлэ да үрдүк буолааччы. «ХС»
   Быркылаахха быр бааччы сааһаабыппыт. Өйгө-санааҕа иҥэн хаалар түгэннэр үгүстэрэ. С. Маисов
   Кини нуучча судаарыстыбата күүһүрэригэр үгүһү оҥорбут, муударай салайааччы этэ. ЛВИ БУӨ
   ♦ Аҕыйахтан аҕыйах ордуо (охтуо, өлүө) үгүстэн үгүс (элбэхтэн элбэх) өлүө (охтуо) көр аҕыйах
   Күүстээх Куонаан балаҕан тулааһын баҕанатын туура охсон ылбыт да: «Дьэ, кэлиҥ бэттэх, үгүстэн үгүс охтуоҕа, аҕыйахтан аҕыйах охтуоҕа», — диэн буолбут. «ХС»
   ◊ Үгүс өттө — ким-туох эмэ элбэх өттө, баһыйар аҥаара. ☉ Большая часть кого-чего-л., большинство
   Силиэдэбэтэллэр доппуруостарын үгүс өттө эмиэ ити боппуруостары тула барбыта. Далан
   ср. др.-тюрк. үкүш ‘много’, өгүз ‘обилие, множество’