прил. 1. абсолютнай; абсолютная величина мат. абсолютнай кэриҥ (эбии да, көҕүрэтии да бэлиэтинэн бэлиэтэммэтэх чыыһыла); абсолютная истина филос. абсолютнай истина; абсолютный нуль физ. абсолютнай нуль (муҥутуур намыһах температура, Цельсийинэн — 273,16<sup>е</sup>); абсолютный слух абсолютнай истин (ханнык баҕарар нотаны кулгааҕынаи истэн билэр дьоҕур); 2. (совершенный, полный) букатыннаах, толору, олох; вокруг царила абсолютная тишина эргиччи олох уу чуумпу этэ; # абсолютное большинство баһыйар үгүсөттө (хол. куоластааһыҥҥа).
Русский → Якутский
абсолютный
Еще переводы:
абсолютно (Русский → Якутский)
нареч. олох, букатын; он абсолютно ничего не знает кини олох тугу да билбэт; это абсолютно неверно ити олох сыыһа.
истээрэйин (Якутский → Русский)
нареч. разг. совершенно ничего; ни; истээрэйин суох абсолютно нет; истээрэйин ону истибит суох никто никогда такого не слышал.
саамай (Якутский → Русский)
- самый; саамай улахан самый большой; саамай бөдөҥ самый крупный; 2. нареч. совершенно, абсолютно; саамай сөп совершенно верно.
саргы (Якутский → Русский)
саргы сатыы пеший, не имеющий никакого транспорта; саргы сатаҕай абсолютно неустроенный; недоделанный, недостроенный; саргы сатаҕай дьиэ недостроенный дом (без окон, дверей).
полный (Русский → Якутский)
прил. 1. (наполненный) толору; полные вёдра толору солуурдар; театр полон театр толору; 2. кого-чего, кем-чем, прям., перен. толору; двор был полон всякой домашней птицы араас иитиэх көтөрдөрүнэн тиэргэн толору этэ; он полон надежд кини эрэл санааларынан толору; 3. (абсолютный) толору, букатыннаах, муҥур; полная победа толору кыайыы; полная тишина толору чуумпу; полный хозяин толору хаһаайын; полное доверие толору итэҕэл; 4. (достигший определённой нормы) толору, ситэри; полный метр толору метр; ему полных тридцать лет кини толору отута; полное знание дела дьыаланы толору билии; 5. (наивысший, предельный) толору, муҥутуур, муҥ; полный успех толору ситиһиилэнии; полной рысью муҥ сэлиинэн; 6. (упитанный) суон, этиргэн; полный ребёнок этиргэн оҕо; полный мужчина суон киһи; # полным-полно тобус-толору.
тамты (Якутский → Русский)
нареч. разг. совершенно, полностью, окончательно; тамты барат = полностью истратить что-л.; үлэбитин тамты бүтэрдибит мы свою работу завершили полностью; тамты суох абсолютно ничего нет.
көбүс= (Якутский → Русский)
частица усил. препозитивная, присоединяется к нек-рым словам, начинающимся со слога кө=: көбүс-көнө абсолютно прямой; көбүс-көннөрү с пустыми руками, ни с чём; көбүс-көннөрү кэллим я пришёл ни с чём, с пустыми руками.
олоччу (Якутский → Русский)
нареч. 1) целиком, полностью; всё; олоччу ыл = брать целиком; брать всё; олоччу бүтэр = закончить полностью (напр. работу); 2) абсолютно, совершенно; олоччу суох совершенно нет.
салаҥ (Якутский → Якутский)
даҕ.
1. Ууһа суох, сатаан туттубат, уустугу-ураны тупсаҕайдык сатаабат, айбат. ☉ Неумелый, неискусный, беспомощный в делах. Салаҥ киһи. Салаҥ дьахтар. Салаҥ уус
□ Салаҥ киһиэхэ хара тыа маһа ытыыр (өс хоһ.)
Салаҥ худуоһунньуктар оҥорбут кынаттаах аанньаллара хамсаабат харахтарынан эмиэ кинилэри көрөргө дылылар. М. Доҕордуурап
Уйбаан чугаһаан иһэр. Толоос уҥуохтаах-иҥиэхтээх, салаҥ киһи уһанан баллырдаабытын санатар. А. Сыромятникова
2. Ууһа-урана, тупсаҕайа суох. ☉ Лишённый художественности, выразительности, топорный. Салаҥ тыл-өс. Салаҥ оҥоһуу. Салаҥ уруһуй
□ Маны хоһуйарга мин тылым алыс салаҥ, өйүм өрүү татым, …… быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Биһиги дьиэбит түөрт эрэ ыал арыччы олорор кыра дьиэтэ эрээри, икки мэндиэмэннээх буолан, өрө дуодайан тахсыбыт салаҥ тутуулаах. ВВМ
3. кэпс. Наһаа, олус. ☉ Непередаваемый, неописуемый, ужасный, дикий (о высокой степени проявления чего-л. — напр., о жаре). Салаҥ куйаас түстэ. Тыал күүһэ салаҥ
□ [Өлүөнэ өрүс:] Саҥарыалаах балыктары Салаҥ дириҥнэрбэр саһыаран, Үөскүүр балыктары Үтүө чүөмпэлэрбэр үөрдээн, Үрүҥ көмүс өҥнөөн, Үтүмэн элбэҕи үүрэн киллэрдим. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэлэн хоһун оҥосто сылдьар, хоһум үчүгэй диэн үөрүүтэ салаҥ. А. Софронов
Таҥна оҕус, биэбэкээм, Таһырдьа тымныы салаҥ. И. Сысолятин
♦ Хоро салаҥ — букатын тугу да сатаабат салаҥ, букатыннаах салаҥ. ☉ Абсолютный неумеха
Эдэр сааһыгар хоро салаҥ буолан, сүгэтин наар дьон уктаан биэрэллэрэ. В. Иванов. Тэҥн. салбаҥ
ср. монг. салан ‘нерадивый, небрежный, неаккуратный’, алт. чалаҥ ‘неосторожный, рассеянный; шаткий’, др.-тюрк. чалаҥ баши ‘пустослов, болтун’
бааччы (Якутский → Русский)
I уст. 1) набрюшник (широкий меховой или ватный); 2) толстая повязка (накладываемая на больное место).
II частица 1) словообразующая, образует нареч. от образн. и звукоподр. слов: бал бааччы а) грубо, топорно; б) перен. открыто, прямо; быр бааччы сытно, в достатке; лоп бааччы аккуратно, как раз; весьма точно; нам бааччы а) смирно, спокойно; б) перен. беспрекословно; ньир бааччы а) основательно, добротно, фундаментально; б) перен. на широкую ногу; тыҥ бааччы очень туго; 2) усил., усиливает знач. нареч.: быһа бааччы наотрез, резко; илэ бааччы совершенно явно; көҥүл бааччы абсолютно свободно; тута бааччы тотчас, тут же; чахчы бааччы воистину; экчи бааччы непременно, обязательно.