имеющий бриллиант; с... бриллиантом.

прил. бриллиант; бриллиантовое кольцо бриллиант биһилэх.

м. см. бриллиант.

м. мин. солитер (бөдөҥ бриллиант).

аат. Дьахтар түөһүгэр, уолугар анньынар киэргэлэ. ☉ Брошка, брошь
[Байбаралаах Малаанньа] түөһүн тылыгар бриллиант брошкалаах уонна икки илиитин тарбахтарыгар кыһыл көмүс биһилэхтэрдээх. Л. Попов

аат. Ювелирнай алмаастан кырыылаан, чочуйан оҥоһуллубут киэргэлгэ туттуллар күндү таас. ☉ Бриллиант
[Байбаралаах Малаанньа] харыларыгар саха ууһа оҥорбут ойуулаах кыһыл көмүс бөҕөхтөөх, кыһыл көмүс ыаҕайа ытарҕалаах, үрдүк түөһүн тылыгар бирилийээн брошкалаах уонна икки илиитин тарбахтарыгар кыһыл көмүс биһилэхтэрдээх. Л. Попов

ж. 1. в разн. знач. уу; питьевая Еода иһэр уу; минеральная вода минеральнай уу; фруктовая вода фруктовай уу; 2. воды мн. (целебные источники) уу (эмтээх уу); минеральные воды минеральнай уу, эмтээх минеральнай уу; 3. перен. (многословие) уу-хаар, уу-хаар тыл; в статье много воды ыстатыйаҕа уу-хаар тыла элбэх; 4. воды мн. (реки, озёра и т. п.) уу, уулар; леса и воды тыалар уонна уулар; 5. воды мн. (потоки, струи) уулар, сүүрээннэр; весенние воды сааскы уулар; 6. (чистота драгоценного камня) уута, ырааһа (күндү тааска); бриллиант чистейшей воды олус ыраас уулаах бриллиант; # толочь воду в ступе кэлиигэ ууну кэп (солуута суоҕунан дьарыктан); их водой не разольёшь икки ардыларынан уу тохтубат (улахан доҕордуу дьон); как в воду опущенный үүтүн тохпут оҕо курдук (санаарҕаабыт, санньыйбыт); с него как с гуся вода хаас ууга илийбэтин кэриэтэ (туги да диэбиккэ кыһаммат); он воды не замутит кини ууну да аймаабат киһи, сытар ынаҕы туруорбат киһи; выйти сухим из воды ууттан кураанах таҕыс (буруйтан, сэмэттэн куот); тише воды, ниже травы погов. уутааҕар чуумпу, оттооҕор намчы буол (наһаа сэмэй); много воды утекло элбэх хаар уулан ааста.

1. аат. Сирэй өттө ньалҕаархай түүлээх чиҥ солко таҥас. ☉ Бархат (ткань)
   Баархат дэлэйдик атыыланна. Кыһыл баархат. —Уу күөх баархат курдук хамсаабакка мөлбөйөр, өссө хойууга дылы. Амма Аччыгыйа
   Кыһыл баархатынан бүрүллүбүт хоруобу үдүкбадык өйдүүбүн. М. Шолохов (тылб.)
2. даҕ. суолт.
3. Баархаттан тигиллибит. ☉ Сшитый из бархата, бархатный
   Хара баархат быыһы тэниччи тардыбыт курдук им-балай хараҥа саба халыйан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
   Муусука тыаһа дьүрүһүйэ түһэр уонна баархат быыс аргыый арыллан барар. Суорун Омоллоон
   Имик-симик хос улахан түннүгүн ыарахан баархат сабыытын кыыс тиийэн тэлэйэ баттаата. Л. Попов
4. көсп., поэт. Баархат курдук үчүгэй, олус кэрэ. ☉ Превосходный, прекрасный, как бархат; бархатистый
   Ол харахтар баархаттаах толбонноро харааран бара-бара сырдаан кэлэргэ дылылар. Амма Аччыгыйа
   Эдэр кыыспыт хараҕа үөрүүнэн мичилийиэ: Кини хара баархат баттаҕар Бриллиант килбэчийиэ. Эллэй
   Кэрэ эбээт этиэхтэн Хара баархат киэһэҕэ Сүүрбэ үһүс этээстэн Москубаны көрүөххэ. Баал Хабырыыс

туохт.
1. Биилэнэнкырыыланан таҕыс; биилээх-сытыылаах буолан таҕыс. ☉ Иметь острый край, края; иметь грань, грани
Аҕыс уон аҕыс араас Аалыы кырыыланан көстөр Аатырбыт-сураҕырбыт Алмаас тааспыт. П. Тобуруокап
Арай ыстыык күлүмнээн Кырыылана кылбаҥныыр. П. Тобуруокап
Кырыыламмыт алмаас бриллиант диэн ааттанар. И. Данилов
2. көсп. Кими эрэ кынчарыйбыттыы көр, кимиэхэ эмэ эйэҕэһэ суохтук сыһыаннас, кыыһыр. ☉ Коситься на кого-л., относиться недружелюбно к кому-л., злиться на кого-л.
Аһаҕастык көрбүт киэҥ харахтара кырыыланнылар, сыҥааҕын этэ күүрэн таҕыста, уостара ыбыстылар. Л. Попов
Саллааттар сирэйдэрэ-харахтара турбута, тыллараөстөрө өстөөххө кырыыламмыта сүрдэммитэ. Г. Колесов
Ити Ыстапаанап миэхэ тоҕо тыла кырыыланар идэлэннэ. В. Титов
[Григорий Иванович] мөҕөөрү, эбэтэр туох эмэ куһаҕаны этээри гыннаҕына буоларыныы, сирэйэ-хараҕа сүрдээҕин кырыыламмыт. Э. Соколов
♦ Таала кырыыланар — кимиэхэ эмэ өһүргэнэн кыыһыр, кимтэн эмэ кыйахан. ☉ Быть недовольным кем-л., сердиться на кого-л., раздражаться на кого-л.
Уйбаан Ньукулаайабыс кэллэ кэлээт, кини бастыҥ дьиэтин былдьаан ылбытыттан Соппуруон баай олус абаккарар, учууталга таала кырыыланар, өстүйэр. Н. Якутскай
Онон бүтэйдии Сиидэркэ уонна араатардыыр дьоннорго барыларыгар таала кырыыланан олорор. С. Васильев
Онон-манан сылтаҕыраҥҥын кыыска эмиэ таалыҥ кырыыланан эрэр. М. Доҕордуурап
Байбал Сүөдэрэбис дьылҕатын күүтэн дөйбүт курдук сукуллан олордо. Бары да киниэхэ тааллара кырыыламмыт. НС ОК