редко см. бурхаан ; ала буркун түстэ фольк. поднялась сильная пурга.

туохт. Күүскэ тыалыран хаарынан тип. ☉ Мести, заметать (снег — о метели), бушевать (о пурге)
Бу бурхаан буркуйбутугар, Тибии типпитигэр, Тыал тыалырбытыгар, Тымныы ыкпытыгар Өрөгөйдөөх булгунньах Үрүт өттүгэр үөскээбит Түөрт үтүө мастарым Үмүрүһэ түстүлэр, Хоту-соҕуруу нусхайдылар, Илин-арҕаа иэҕэйдилэр. С. Зверев

дьаллай диэнтэн төхт
көрүҥ. [Бурхаан] Улуу Булгунньах барахсаны Уотунан салаан Уһуураары оҥоһунна. Харса суох хасхаҥалаата, Дьүүлэ суох дьөллөҥөлөөтө, Дьаабыта суох дьаллаҥалаата. С. Зверев
[Дьаарбаҥ тэппит Дьарааһын:] «Дьаллаҥалаабыт, арыгылаабыт Дьаранаас уолаттардааҕар Дьаһалбынан таһыччыбын», - диэн Дьаама суох чабыланар. Р. Баҕатаайыскай

аат. Дьыл тымныы кэмигэр (үксүгэр хоту туундараҕа, оттон Саха сирин киин өттүгэр — сааһыары) түһэр олус күүстээх тыал, буурҕа. ☉ Снежная пурга, сильная метель (обычно в тундре, а в Центральной Якутии — о мартовских метелях)
Бургунас ынах муоһа булгуруйар Бусхаата турда, Кулуннаах биэ Көхсө дьөлөрүйэр Күпсүөнэ күүһүрдэ. П. Ядрихинскай
Тоҥуу хаары бурайан, Холоруктуу ытыйан, Бусхаат буурҕа уһуурар, Бөрө курдук улуйар. А. Абаҕыыныскай
Ол бусхааттаах муора кытыытыгар, Муоралыы муҥура суох туундаратыгар Өртөн ыла сылдьыахпын баҕарбытым. П. Тобуруокап. Тэҥн. бурхаан

даҕ. Көпсөркөй, сахсархай (буор туһунан). ☉ Рыхлый, мягкий, легкий (о почве)
Боллох [болдох] — хотугу ойуурдаах, муохтаах, көбдүргэннээх дойду айылҕатын уратытын көрдөрөр тиэрмининэн буолар. Багдарыын Сүлбэ
Көмүс маҥан кырынаас Көбдүргэн хаар анныгар Бурхааммыттан кирийбит. М. Тимофеев-Терешкин
Ходуһа кырса тута хорутуллар уонна хотоол сир буолан көбдүргэн буолар. АГГ СТК
◊ Күөл көбдүргэнэ — уолбут күөл түгэҕэр, күөл кытыытыгар сытыйбыт үүнээйилэр тобохторуттан үөскээбит хонуу, чиҥ маасса. ☉ Торф
Хотоннорго күөл көбдүргэнин [торф] тиэйэн кутарбыт. АДГ СКУо

даҕ. Сир диэки өттүнээҕи, намыһах өттүнээҕи. ☉ Находящийся ближе к земле, нижний. Аллараа мутук. Өрүс аллараа өттө
□ Эн аллараа орону ыл
Миэстэбитин атастаһыах. Амма Аччыгыйа
Аллараа алаас иһигэр дьахтар ынаҕы сайдыыр саҥата иһилиннэ. Н. Неустроев
Балык аллараа харчынан түһэн дьэрэлийэн сытар илими көрөн дьулайан, бугуйан турар дьүһүнэ эбит. Н. Заболоцкай
Үөһээ уостарыттан Үстүүтэ уурастылар, Аллараа уостарыттан Алталыыта сылластылар. П. Ойуунускай
Иван Алексеевич Степанов оҕонньор хаар маҥан баттахтаах, аллараа сэҥийэтиттэн таҥнары намылыйбыт муус маҥан бытыктаах оҕонньор этэ. Н. Заболоцкай
♦ Аллараа (алын) сыҥаах буол сөбүлээб. — ким эмэ тылын кытта аҥаардастыы сөбүлэһэн, эбиилик буолан, тэптэрэн биэр (үксүгэр мөккүөргэ). ☉ Поддакивать, подпевать кому-л. (напр., одному из спорящих — и тем раздувать спор)
[Кууһума:] Аллараа сыҥаах буолан көмөлөһүмэ, доҕоор, эн да көмөтө суох бэйэтэ да сөбүн булан кэпсэтээ ини. А.Софронов. Тойоттор кытахтарын уһугар кинилэргэ мэлдьи илин-кэлин түһэр, аллараа сыҥаах буолар үстүөрт «мааны» саллааттар олорсубуттара. «ХС». Аллараа бөҕө фольк. — Аллараа дойдуга олорор, Орто дойду дьонугар араас алдьархайы оҥорор күүстэр уопсай хомуур ааттара. ☉ Общее собирательное имя обитателей Нижнего мира, постоянно приносящих беды, несчастья обитателям Среднего мира (напр., людям)
Аллараа бөҕө ааттаахтара, Аймаммытынан, антах-бэттэх буоллулар. П. Ойуунускай
Аллараа бөҕө анабыла Амырыынын эбитин!.. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аллараа бөҕө анабыллаах Алдьархайыгар ананан, мин сордоох Орто дойдуга төрөөммүн Бурхаан доҕордонон Муҥу тэлэйбиппин. С. Зверев. Аллараа дойду фольк., миф. — кэлтэгэй ыйдаах, кэрис-борук күннээх, барбатах мунду миинин курдук бадыа-бүдүө дойду (Орто дойдуга утары). ☉ Нижний мир, подземный мир, антипод Среднему миру, обиталище злых духов (как говорится в олонхо, «с щербатой луной, сумрачным солнцем, как жидкая карасиная уха, мрачно-мутная страна, царство полумрака»)
Үөһээ дойдуга Үөгүлэрэ билиннэ, Аллараа дойдуга Айдааннара иһилиннэ. П. Ойуунускай
Аллараа дойду Аркыыбатын арыйбыт, Орто дойду Укааһын олохтообут, Үүс-аас бэйэлээх Үрүҥ Айыы оҕонньор Эбитим буоллар Сир ийэ иэниттэн Сэрии диэни суох гыныам этэ. С. Васильев
Аллараа саҥата-үөһээ көр үөһээ саҥата-аллараа. Оһолломмут уолчаан үөһээ саҥата — аллараа, аллараа саҥата-үөһээ буола сытара, киһи эрэ уута көтүөх курдуга. Тумарча