көөнньөрбө буһарааччы — соломону, дулҕаны кырбаан, доруоһалаан көөнньөрөн сүөһүгэ эбии аһылыгы бэлэмнээччи. ☉ Тот, кто делает корм-закваску
Миигин доярынан ылбатахтарына даҕаны, сүөһү көрөөччүнэн, көөнньөрбө буһарааччынан син-биир киириэм. Э. Соколов

туохт.
1. Аһы оргутан эбэтэр уокка сырайан, сииргэ бэлэм оҥор. ☉ Варить, печь, испечь (о еде)
Сиирим кэмнээх буолуо дуо? Дьэ, эрэ, хата, үчүгэй аҕайдык бөдөҥ собоҕуттан буһаран көр. Н. Неустроев
Киэһэ маамалара Муся дьэдьэниттэн барыанньа буһарбыта. Суорун Омоллоон
Бурдугу кытаанах гына эллээн баран, булчуттар курдук, ньолбоҕор лэппиэскэ оҥорон, кэтит үтэһэҕэ үөллүбүт уонна кулуһун кытыытыгар сиргэ анньан буһардыбыт. И. Данилов
2. Уокка эбэтэр туох эмэ итиигэ сиэт. ☉ Обвариться, обжечься
Хайа киһилии киһи, Харчынан атыылаһан, Уоту омурдан, куттаҕын буһарда буолуой? А. Софронов
Уутугар түһэрээри сөмүйэтин буһаран, сүр түргэнник айаҕар батары биэрээт, тугу эрэ өйдөөбүт курдук, тура түстэ. Амма Аччыгыйа
3. Итиини, куйааһы биллэр, тиритиннэр. ☉ Давать ощущение жары, вызывать потоотделение
[Арыгы] Куйааска буһарар, Тымныыга тоҥорор, Сииккэ силбигитэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
4. Үүнээйи (бурдук, отон о. д. а.) ситэн, хомуллар туруктаналларыгар көмөлөс (үксүгэр күн-дьыл туһунан). ☉ Благоприятствовать созреванию растений (хлеба, ягод и т. п.)
Атырдьах ыйын куйааһа Бурдугу, отону буһарда. Баал Хабырыыс
«Отону ситэ буһараллара да биллибэт», — эмээхсин ону бигэргэтэр. Далан
5. көсп. Тугу эмэ бары өттүнэн дириҥник, эҥсиилээхтик ситэрэн-хоторон толкуйдаа. ☉ Обдумать что-л. со всех сторон, глубоко, полностью
Уйбаан оҕонньор чөмчөкөтүн иһигэр буһаран таһаарбыт былаана сүрдээх судургу буолла. Амма Аччыгыйа
«Атын саҥа ыччат үөскээн эрдэххит», — диэн санаата, өйө хотон буһарбат боппуруоһугар кэлэн иҥиннэ. Күндэ
Ити боппуоруос туһунан кэпсэтии буоллар эрэ Ким Степанович уларыйар …… чэпчиир уонна иһигэр буһара сылдьар санаатын тоҕо тэбиир үгэстээх эбит. «Кыым»
6. көсп. Сиэниллибит аһы эккэ-хааҥҥа иҥэр (киһи уонна харамайдар ас буһарар уорганнарын туһунан). ☉ Переработать и усвоить съеденную пищу (об органах пищеварения человека и животных)
Суох, улахан баһыыба! Мин куртаҕым итини кыайан буһарыа суоҕа. Амма Аччыгыйа
Гидра этэ-сиинэ икки араҥа килиэккэлээх: бүрүйэр, иһэ-аһы буһарар. ББЕ З
7. көсп. Хара металы (тимири, ыстаалы) уулларан, уһааран ыл. ☉ Получать черные металлы путем плавления
Сурукка: холкуостаах бу уолу Собуокка үлэҕэ ыыппыттар, Модороон болгуоттан ыстаалы Буһаран таһаарыҥ,— диэбиттэр. Эллэй
8. көсп. Эт-хаан өй-санаа өттүнэн ситэр-хотор, күүһүрт. ☉ Закалять кого-л. физически и морально
Киһиэхэ — төрөөбүт сирэ, дойдута Төрөппүт аҕаҕа холонор: Тоҥорон, буһаран, эрчийэн, Ньыгыл укулаат оҥорор. С. Данилов
Мин күөх сирэммэр, Мин сыралаах күммэр Эйигин бурулута буһарбытым, Ыраас уубар бэттибэт бэйэлээн хатарбытым. Н. Босиков

туохт. Кими эмэ эт-хаан өттүнэн ордук тулуурдаах оҥор, иит, эрчий. ☉ Закаливать кого-л. физически и морально
Айылҕа кытаанаҕа киһи этин-хаанын эрэ эрчийэр буолбатах, майгытын, хараахтарын кытта буһарар-хатарар. «ХС»

побуд. от бус = 1) варить, кипятить; печь, испечь; биһиги эт бупардыбыт мы сварили мясо; килиэби оһоххо буһар = испечь хлеб в печке; 2) обваривать; обжигать; илиибин ууга буһардым я обварил руку кипятком; 3) давать ощущать жару; вызывать пот.