I
сыһ.
1. Букатын (ыраах). ☉ Там (не здесь, совсем далеко)
Мин уубун ыраахтан да ыраахтан баһабын, инньэ Улахан Эбэттэн. Суорун Омоллоон
Элбэхтэ айаннаабыт, инньэ Сэйимчээҥҥэ тиийтэлээн сылдьыбыт. «Кыым»
Дьэ уонна бу баччалаах дойдуга инньэ Дьокуускай улаҕата курдук оройуонтан оронон кэлэ турбутуҥ да баар. «ХС»
2. Адьас (өрдөөҕүтэ). ☉ Давнымдавно
Инньэ быгыһын атыылаһыллан баран тыытыллыбакка турбут испиир бытыылкалара кылбаччы сотуллан ыскаап иһигэр дьирибинэстилэр. Софр. Данилов
Инньэ эһэм-эбэм саҕаттан хоруонай буорбун тутан сылдьабын. М. Доҕордуурап
Өрүс тоҕойдуу көтөн ааһар сирэ буолан, бу манна инньэ былыргыттан ыла ыарыылаах сүөһүнү туталлар эбит. С. Федотов
II
инньэ гын - ити курдук оҥор, итинник гын. ☉ Поступать, делать так, таким образом
Оттон мин манна чэйдээтэхпинэ хайдаҕый? Инньэ гыныым! Суорун Омоллоон
[Маайыс:] Аҕаа, сибилигин киирэн, Чокуурапка кэпсээ. [Үчүгээйэп:] Инньэ эрэ гыннахха табыллар буолла. С. Ефремов
Урут ууга сынньанаары, тиэрэ түһэн харбыыра. Бу сырыыга эмиэ инньэ гыммыта. И. Федосеев; инньэ диэ - ити курдук эт, итинник саҥар. ☉ Следует говорить, сказать так
- Эр бэрдэ эбиккин, Эттэҕиҥ кэрэтин! - Оҕонньор инньэ диир, Уолугар мичээрдиир. Эллэй
[Сынаҕы Баай:] Эһэ арҕаҕын ааныгар диигин дуу? [Киис Бэргэн:] Ээ, инньэ диибин. И. Гоголев
[Маня:] Дьэ, муода да уолгун ээ. [Петя:] Хата бэйэҕин инньэ диэххэ сөп. С. Ефремов; инньэ <эрэ> диэмэ - ити курдук этимэ, итинник саҥарыма диэн буойан этии. ☉ Так не говори
Э, кэбис, инньэ диэмэ, олус улаханнык сананыма. Ньургун Боотур
Оо, инньэ эрэ диэмэ. Кырдьык, мин үөлээннээхтэрим үгүстэрин баттаҕа кыырыктыйбыт. С. Ефремов; инньэ диэн - 1) итинник, этиллибитин курдук. ☉ Вот так, таким образом; как сказано (делать, поступать и т. п.)
Ыл, инньэ диэн тылбаастыы охсон биэр. Амма Аччыгыйа
Инньэ диэн Костя таптыыр кинигэлэригэр суруллар. Н. Габышев
Инньэ диэн ааттыыр буол уонна барыта үчүгэй буолуо. И. Данилов; 2) ама. ☉ Неужели, неужто, разве
Инньэ диэн киниэхэ көҥүл сирэйгэ силлэтэ сылдьыахпыт дуу. Амма Аччыгыйа
Инньэ диэн сүөһүлэрбин сиэтэлээн кэбиһиэм дуо? М. Доҕордуурап. Инньэ диэн холкуоспуттан барыам дуо? А. Федоров
др.-тюрк. инче
III
сыһ. дьөһ.
1. Бириэмэ сыһыанын көрдөрөн, хайааһын ааттаммыт кэм кэнниттэн кэлин оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар (киэҥник туттуллубат). ☉ Выражая временные отношения, употребляется при указании на момент времени, после которого будет совершено действие (после, дальше)
Олунньуттан инньэ итийиэ. Мин мантан инньэ сынньалаҥнык олоруохпун баҕарабын. Н. Габышев. Урукку курдук сабардаан олорбуттара мантан инньэ тохтоон иһиэ. Н. Никифоров
2. Миэстэ сыһыанын көрдөрөн, хайааһын ааттаммыт сиртэн салгыы буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая пространственные отношения, употребляется при обозначении предмета, места, дальше которого совершается действие (с, от, отсюда)
Бөһүөлэктэн инньэ суола үчүгэй этэ. Кини Урал хайатын арҕаһыгар кэлэн турарын, мантан инньэ Европа Россията бүтэн, Сибирь саҕаланарын өйдөөбүтэ. П. Филиппов
Мантан инньэ үрэҕэ, маһа суох туундаранан барар. Н. Габышев