публичная власть

органы публичной власти

в разн. знач. власть; Советскай былаас Советская власть; олохтоох былаас органнара органы местной власти; итинэн кини былааһа бүтэр на этом и кончается его власть.

власть

функциональное разделение власти

горизонтальное разделение властей

вертикальное разделение властей

организация власти

разделение властей

местная власть

бюджетные полномочия органов государственной власти

юридические лица публичного права

1) нареч. наклонно || наклонный; хаптаһыны сытыары саай = прибить доску наклонно; сытыары сурааһын наклонная линия; сытыары тиит наклонившееся дерево; 2) перен. разг. кроткий; сытыары киһи кроткий человек.

нареч. шатаясь (ходить); зигзагами (лететь); тэлиэс-былаас хаамп = идти шатаясь; тураах тыал утары тэлиэс-былаас дайбаан иһэр ворона против ветра летит зигзагами.

I
былаа диэнтэн холб. туһ. Муҥ булсуспатын, Сор солбонуппатын, Алдьархай ааҥнаабатын, былаҕай былааспатын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чаччыынаны чаастанабын, Быыбарынайга былааһабын, Сэтээтэли сэргэстэһэбин. Суорун Омоллоон
Мин туран дьоҥҥо былааһабын. М. Доҕордуурап
Мутукчалаах боруода ортотугар тиит баһыйар, киниэхэ харыйа уонна эриэхэлээх мас (сыалаах) былааһаллар. МС МК
II
аат.
1. Судаарыстыбаны салайар быраап, политическай баһылыктааһын. ☉ Власть (политическая)
Үлэһит былааһын көмүскүөх буоламмыт, Үҥүүнү-ыстыыгы тутаммыт турбуппут. П. Ойуунускай
Сэбиэскэй былаас өрөгөйдөөбүтэ. Онтон ылата Максим Аммосов уонна Платон Ойуунускай албан ааттара күн аайы ааттанар буолбута. Амма Аччыгыйа
2. Киин уонна олохтоох былаас уорганнара. ☉ Власть (органы центральной и местной власти)
Былаас Дьокуускайдааҕы бэрэстэбиитэлинэн оробуочайдар дьокутааттарын сэбиэтэ буолар, ханнык да мантан атын тэрилтэлэр дьаһаллара сокуоннайынан ааҕыллыбат. Амма Аччыгыйа
Хас-хас былаас уларыйда. С. Ефремов
Дьадаҥы аймахха ходуһа бэрдин Сэбиэскэй былаас бысталаан биэрдэ. Эллэй
3. Кими-тугу эмэ салайар, дьаһайар быраап уонна кыах. ☉ Власть (право и возможность управления, распоряжения кем-чем-л.)
Былааскын үрдэппиккин, батараактары мунньахтан үүрбүккүн. С. Васильев
Бэйэҕэ эрэл, бэйэ кыаҕын иһинэн былаас баар. Бу икки сыл устата аҥардас институт кылаабынай архытыактарын дуоһунаһыгар олорон баһаам үлэни оҥордум. Н. Лугинов
Эбээннэр, эбэҥкилэр, чукчалар, дьүкээгирдэр ортолоругар биистэр баһылыктара бэйэлэрин былаастарын, сабыдыалларын ыһыкта иликтэрэ. И. Аргунов
◊ Былааска киир — судаарыстыбаны салайыыны саҕалаа, былааһы ыл. ☉ Взять власть, встать у власти. 1933 сыллаахха Германияҕа нацистар былааска киирбиттэрэ

1. сыһ.
2. Хайа эмэ өттүгэр сытар курдук; иҥнэйэ, хоһуойдуу, иҥнэри. ☉ Наклонно, косо; горизонтально
   Хайыһардары иһирдьэ киллэрэн, аан ыксатыгар сытыары уурталаан кэбиспит. Амма Аччыгыйа
   Сүгэ ис иэдэһин биитин кэтирэтэ сытыары, тас иэдэһин биитин туруору сытыыланар. АЭ ӨӨКХ
   [Баҕа батаһа] сир анныгар сытыары үүнэр бэрдийбит суон силиргэхтээх. МАА ССЭҮү
3. көсп., кэпс. Эйэ дэмнээхтик, холкутук, нус бааччы. ☉ Спокойно, мягко
   Кини Мишканы кытта маҥнай сытыары соҕус кэпсэттэ. Д. Таас
   «Буолар буолбутун кэннэ, аны кэлэн көннөрө охсоору дьаҕырыйа тураҕын дуо?» — Алааппыйа сытыары соҕустук намыччылаан эттэ. В. Протодьяконов
4. даҕ. суолт.
5. Сытар курдук, иҥнэри, туруору буолбатах. ☉ Наклонный
   Сытыары сытар маска моҕотой тахсан кылахачыйар. М. Доҕордуурап
   Сытыары күн сардаҥалара хаартан тэйэннэр киһи хараҕын саатырдаллар. И. Данилов
   Пётр Петрович сытыары эркиннээх эргэ хотон диэки ыйан кэбистэ. КН ТДь
6. көсп., кэпс. Сымнаҕас, судургу, көнө (киһи майгытын туһунан). ☉ Спокойный, мягкий, кроткий (о характере человека)
   Урукку сытыары, сымнаҕас бэйэтэ билигин тоҥ харыйаны таҥнары соспут кэриэтэ. Софр. Данилов
   Тууһут Ньукулайы даҕаны киһи билэрэ. Бэрт сымнаҕас, сытыары киһи этэ. «ХС»
   Амарах ийэҕэ иитиллибит оҕо сытыары, сымнаҕас, намыын буолар. «Чолбон». Утар. туруору, хадаар

даҕ. Көнө, сэмэй, холку (киһи майгытын туһунан). ☉ Мягкий, добрый, спокойный (о характере человека)
Сытар ынаҕы туруорбат, Сытыары-сымнаҕас, суоһурбат, Көнө киһинэн ааттыырбыт. Р. Баҕатаайыскай
Үтүө майгылаах, сытыары-сымнаҕас киһини биһиги бары сөбүлээбиппит. «ХС»
Сытыары-сымнаҕас майгыннаах киһи көлүнэн миинэр ата көрсүө, чычаас буолар ээ. «ХС»

сыһ.
1. Көнөтө суохтук, түөрэҥэлээн, байааттаҥнаан ыла-ыла (хаамп, хамсан). ☉ Покачиваясь, пошатываясь (идти, лететь)
[Дааҕынай кыылым] Тэнтик-мунтук көппүт, Тэлиэс-былаас дайбаабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Хабылдьыйа Харытыана] тахсан тэлиэс-былаас хаамыталыыр. Күндэ
Баачыка холуочук тэлиэс-былаас дайбаан киирэр. И. Гоголев
2. көсп., кэпс. Толкуйа суох, толкуйдаабакка (хол., саҥар, дьаһай). ☉ Необдуманно, бестолково (напр., говорить, распоряжаться)
[Соҕотох бэйэтэ] тэлиэс-былаас хамаандалаабыт үлэтэ ыпсыыта кыттыбакка, кини мэлдьи туолката суох түбүк үөһэ түһэ сылдьар. «ХС»