I
көр былакаада I. Ленинград блокадатыгар түбэспитэ
□ Англия блокада ытарчатыгар киирэн быстарыахтаах этэ. НМВ ССРСИ
II
көр былакаада II. Новокаиновай блокада
□ Хайаан даҕаны бүөр үрдүнээҕи блокада оҥоһуллуохтаах. НПИ ССЫа

аат. Туох эмэ көмүскэлэ, быыһыыр-абырыыр күүһэ. ☉ Защита, спасение от чего-л.
Онно [Ленинград былакаадатыгар] үрүҥ тыын өрүһүгэ, Хара тыын харыһыга Алмаастааҕар да абыраллаах, Көмүстээҕэр да күндү, Кэриэрбит килиэп эмтэкэтэ, Хоруоска тооромоһо этэ. И. Федосеев

туохт.
1. Туохтан эмэ тутуллан, туттарыллан туран баран босхо, төлө бар. ☉ Освобождаться от чего-л., отделяться, отцепляться, отвязываться
Дьиэтигэр киирээри дьүккүһэ турбут ынах быата төлөрүйэрин кытта сүүрэн таҥкычахтана турар. Н. Якутскай
Аан хатааһына төлөрүйэн халыр гынна. В. Протодьяконов
Өлүөхүмэ куоратын алын өттүнээҕи харыы ыам ыйын уон аҕыс күнүгэр киэһэ төлөрүйдэ. «Кыым»
2. көсп. Туохтан эмэ быыһан, босхолон, көҥүл буол. ☉ Освобождаться, избавляться от чего-л.
Мин бачча сааспар дылы дьон тылыттан төлөрүйэ иликпин, буруйум диэн былыр аҕам баайын бараабытым, онтон атын киһиэхэ куһаҕаны оҥорбутум диэн суоҕа. А. Софронов
[Дьадаҥы] төһө да ийэ-хара көлөһүнэ тохтубутун иһин, баай ситимиттэн кыайан төлөрүйбэт гына иилистэр. Амма Аччыгыйа
Ленинград былакаадаттан бүтэһиктээхтик төлөрүйбүтэ. ЕП МИ
3. көсп. Уларыйа турар, халбаҥныыр, уларыйымтыа буол (үксүгэр буолб. ф-ҕа). ☉ Быть непостоянным, переменчивым, меняться (обычно в отриц. ф.)
Эппит тыл биир, санаабыт санаа төлөрүйбэт (өс хоһ.). Дьылҕа тойон дьүүлэ даҕаны, Кэс тыл даҕаны төлөрүйбэттэр. И. Гоголев
Күн сырдыга күндүтэ бэрт, Түүн кэлэрэ төлөрүйбэт! А. Пушкин (тылб.)
◊ Төлөрүйэр бүтэй дорҕоон тыл үөр. — салгын саҥа уорганнарын ыпсыһыыларыттан айах иһигэр хаайтаран баран, төлө баран үөскэтэр бүтэй дорҕооно: п — б, т — д, ч — дь, к — г, х — ҕ, һ. ☉ Смычный согласный
[Е.И. Убрятова үлэтигэр] төрүт түүр тылын төлөрүйэр бүтэй дорҕоонноро хамсаабакка хаалбыттара арылхайдык көрдөрүллэр. ВМС СДО
ср. халх. дөлэрэ ‘освобождаться’