туохт.
1. Туохтан эмэ тутуллан, туттарыллан туран баран босхо, төлө бар. ☉ Освобождаться от чего-л., отделяться, отцепляться, отвязываться
Дьиэтигэр киирээри дьүккүһэ турбут ынах быата төлөрүйэрин кытта сүүрэн таҥкычахтана турар. Н. Якутскай
Аан хатааһына төлөрүйэн халыр гынна. В. Протодьяконов
Өлүөхүмэ куоратын алын өттүнээҕи харыы ыам ыйын уон аҕыс күнүгэр киэһэ төлөрүйдэ. «Кыым»
2. көсп. Туохтан эмэ быыһан, босхолон, көҥүл буол. ☉ Освобождаться, избавляться от чего-л.
Мин бачча сааспар дылы дьон тылыттан төлөрүйэ иликпин, буруйум диэн былыр аҕам баайын бараабытым, онтон атын киһиэхэ куһаҕаны оҥорбутум диэн суоҕа. А. Софронов
[Дьадаҥы] төһө да ийэ-хара көлөһүнэ тохтубутун иһин, баай ситимиттэн кыайан төлөрүйбэт гына иилистэр. Амма Аччыгыйа
Ленинград былакаадаттан бүтэһиктээхтик төлөрүйбүтэ. ЕП МИ
3. көсп. Уларыйа турар, халбаҥныыр, уларыйымтыа буол (үксүгэр буолб. ф-ҕа). ☉ Быть непостоянным, переменчивым, меняться (обычно в отриц. ф.)
Эппит тыл биир, санаабыт санаа төлөрүйбэт (өс хоһ.). Дьылҕа тойон дьүүлэ даҕаны, Кэс тыл даҕаны төлөрүйбэттэр. И. Гоголев
Күн сырдыга күндүтэ бэрт, Түүн кэлэрэ төлөрүйбэт! А. Пушкин (тылб.)
◊ Төлөрүйэр бүтэй дорҕоон тыл үөр. — салгын саҥа уорганнарын ыпсыһыыларыттан айах иһигэр хаайтаран баран, төлө баран үөскэтэр бүтэй дорҕооно: п — б, т — д, ч — дь, к — г, х — ҕ, һ. ☉ Смычный согласный
[Е.И. Убрятова үлэтигэр] төрүт түүр тылын төлөрүйэр бүтэй дорҕоонноро хамсаабакка хаалбыттара арылхайдык көрдөрүллэр. ВМС СДО
ср. халх. дөлэрэ ‘освобождаться’

1) отделяться, отцепляться; куул быата төлөрүйбүт куль развязался; сон тимэҕэ төлөрүйбүт пуговица на пальто расстегнулась; төлөрүйэн куот = освободившись (напр. от привязи) убежать; 2) перен. освобождаться, избавляться; батталтан төлөрүй = освободиться от гнёта; иэстэн төлөрүй= избавиться от долгов; дьылҕаҕыттан төлөрүйбэккин от судьбы не уйдёшь.