только мн. бырдаҥа, таммах.

аат. Оҕустахха, уу (у о п - сайынан убаҕас) таммаҕа ыһыллыыта. ☉ Брызги (о каплях жидкости)
Охсубутугар силэ үрэллэ түстэ да, силин бырдаҥалара халлаан түөрт муннугун диэки көтөр эҥин арааһынайа буолан көтө турдулар. Суорун Омоллоон. Дьол, үөрүү көмүскэ уутунуу, Фонтаммыт ибиирэр таммаҕа — чуумпу түүн ньууругар Чоккуруур бырдаҥа. А.Абаҕыыныскай

аат. Бырдаҥанан, кыырпаҕынан ыһыллыы. ☉ Брызгание, разбрызгивание
Сэлликтээх ыарыһахтан сэллик микробтара үс араас суолунан тарҕаналлар: сил, сыраан бырдаҥалааһыныттан, быылтан итиэннэ бииргэ, уопсай олорууттан. ЩМФ СЫаЧТ
Истиэнэҕэ хаан бырдаҥалааһынын быһаарыы силиэстийэҕэ олус улахан суолталааҕы биэриэҕэ. «ХС»

металл бырдаҥата (сыбаарка дьиэгэ. Оҥоһук (дэтээл) ньууругар ууллубут металл бырдаҥалаабытыттан олорон хаалбыт кыырпахтар.)

көр симиин
Симиир-симиир муҥунан Сибиин кымыс оҥорторон, Силиибитин сөрүүкэтэн, Сиэрбитин ситэриэҕиҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сөрүүн сибиин кымыһы Утаттахха иһэрдии, Сөп-сөп, маннык салгыны Уймахтаабыт киһи ньии! Күннүк Уурастыырап
Сибиин күөрчэх бырдаҥатын сэбирдэҕэр биһиммит сэппэрээктэр сиреннэри санаталлар. «Кыым»
ср. алт. йиби ‘намокнуть’, др.-тюрк. чибгин ‘насыщающий, питательный’

аат. Туох эмэ кыырпахтара, бытархайдара, таммахтара күүскэ ыһыллыылара, туохтан эрэ өрүтэ тэйиилэрэ. ☉ Брызги (о каплях какой-л. жидкости, а также о частицах твердых, сыпучих тел)
Урут булчут эбэҥки Чокууруттан кыыраттар Быыкаа кыырпах кыымнарын Бырдааттара бааллара. Күннүк Уурастыырап
Үрүҥ көмүс бырдаатынан Ыһыахтана оонньуур фонтан. Быһа ааспаппын аттынан, Тохтуубун биһирээн, таптаан. Баал Хабырыыс
Сити кэннэ кулуһун Силбэһиэхтии хамсаата — Ыһылынна күөл уутун Ыраас, дьэҥкир бырдаата. «ХС». Тэҥн. бырдаҥа

I
аат., эргэр. Остуол оонньуутугар: очукуо, ахсаан аахсарга бэлиэ буолар кыра туох эмэ (хол., мас тоһоҕоһо, испиискэ маһа, бытархай харчы). ☉ Фишка
Түүнүн түһээн-хаартылаан, Куруук биһээл аахсааччы, Үрүт-үөһэ хаһыытаан, Куруускалаан тахсааччы. Күннүк Уурастыырап
II
даҕ., кэпс.
1. Мындыр, сэрэх, барытын төрдүгэр диэри толкуйдаан, ымпыктаан-чымпыктаан оҥорор, хаһан да санаабычча оҥорбот. ☉ Чрезвычайно тщательный, скрупулезный, делающий все основательно, неспешно
Миигиннээҕэр быдан уопуттаах, дьиҥ мамонт дьарыктаах биһээл, мындыр дьон, бу учуонайдар бааллар эбит. «ХС»
Уус кыра, бытаан, биһээл оҕонньор. «ХС»
2. Бытаан, сындалҕаннаах, киһи сыратын барыыр (үлэ, дьарык). ☉ Утомительный, кажущийся бесконечным (о работе, занятии)
Саамай наҕыл-бытаан, биһээл кирдээх үлэбит саҕаланна, Айаан Алексеевич. Мамонт дьардьамата толору баар буолсу. Н. Габышев
Наар биспэх ардахтаах биһээл күҥҥэ бутукунаһар курдукпут, уу бырдаҥата бараммат биллэр-биллибэт самыыры санатан кыралаан таҥаскын илитэр, салгытан да кэбистэ. «ХС»