Якутские буквы:

Якутский → Русский

бүгүҥҥүлээх

имеющий место только сегодня, происходящий только сегодня; только сегодняшний; бүгүнгҥүлээх эрэ киһи человек, находящийся при смерти (букв. только сегодняшний человек); бу оҥоһууҥ бүгүҥҥүлээх эрэ буолуо это твоё изделие послужит только сегодня (очень непрочно сделано).

Якутский → Якутский

бүгүҥҥүлээх

даҕ. Бүгүн эрэ буолар, бүгүн эрэ буолуохтаах; бүгүҥҥү күннээх, үйэтэ суох. ☉ Имеющий место только сегодня, происходящий только сегодня
Бу оҥоһууҥ бүгүҥҥүлээх эрэ буолуо. Уруккулар улуулар буоланнар. Айталын
♦ Бүгүҥҥүлээх <эрэ киһи> — өлөрө олох чугаһаабыт киһи. ☉ Человек, находящийся при смерти. Эн биһикки диэн бүгүҥҥүлээх-сарсыҥҥылаах дьоннорбут

Еще переводы:

сарсыҥҥылаах

сарсыҥҥылаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Кэлэр кэскиллээх, инникилээх. ☉ Имеющий будущность, будущее. Сарсыҥҥылаах дьон санаалара холку
2. Уһаабат, өр барбат, уһун кэскилэ суох. ☉ Недолговечный, лишённый будущности
[Сайсары хаайыыга илдьээри турдахтарына уот иннигэр сөһүргэстээн:] О, тойон эһэм! Олус да ууннулар, Наһаа да дайбаатылар, Эгэ да диэлийдилэр! Күнү-ыйы күөнтээбиттэрэ Күн бүгүҥҥүлээх, Аҥаардас сарсыҥҥылаах эрэ буолуохтун! Тууй! Суорун Омоллоон
Киниэхэ аны суохтар кэрэ, бэриниилээх атастар. Бааллар киниэхэ куомуннаахтар, Бүгүҥҥүлээхтэр, сарсыҥҥылаахтар. И. Федосеев

күөтээ

күөтээ (Якутский → Якутский)

туохт. Тугунан эмэ сабырыйа баһый, куттаа, наһаа дьулат. ☉ Подавлять кого-л. чем-л. (напр., своим превосходством), запугивать, устрашать
Көҥүл-босхо күөтээбиккит, Күнү-ыйы күөнтээбиккит, Күн бүгүҥҥүлээх, Аҥаардас сарсыҥҥылаах эрэ буолуоҕа. Саха нар. ыр. II
Оҕотун сыспытын курдук, аны Ньукууһаны бэйэтин сынньаары күөтээн олороҕун дуу? Амма Аччыгыйа
Ырааҕы көрөр-билэр үрүҥ ыраахтааҕы — Күн-судаар күөтээн олорор дииллэр. Болот Боотур

үрээнньик

үрээнньик (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Ыраахтааҕылаах Россияҕа: уезд полициятын анныкы чыына сололоох киһи. ☉ В царской России: старший нижний чин уездной полиции, урядник
Күбүрүнээтэрдэр, үрээнньиктэр Күннээн-көрүлээн олорбуккут Көҥүл-босхо күстээбиккит, Күнү-ыйы күөнтээбиккит, Күн бүгүҥҥүлээх, Аҥаардас сарсыҥҥылаах эрэ буолуоҕа! Саха нар. ыр. II
Урукку үрээнньик, кэлин улуус милииссийэтинэн үлэлиир Кукаарысап ойон турбута. Н. Якутскай

улуу

улуу (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Чулууттан чулуу, сүҥкэн. ☉ Выдающийся, великий
    Кээрэкээн диэн улуу ойууннаахтарын кыырдарбыттар. Амма Аччыгыйа
    Уран тыл аптаах маастара Улуу Пушкин тыыннаах турар. С. Данилов
    Уйгу дьоллоох Улуу дойду — Өлбөт-өспөт өрөгөйдөөх. Күннүк Уурастыырап
  2. аат суолт. Бэртэн бэрт, чулуу ким, туох эмэ. ☉ Кто-что-л. лучший из лучших
    Оҕо хоһоонньуттар кэлэллэр куруутун, Улууттан намыһахтык санаммакка. С. Данилов
    Эһэлээх аҕаҥ эйиэхэ Биэртэр сир улуутун. И. Эртюков
    Уруккулар улуулар Бүгүҥҥүлээх буоланнар. Айталын
    ♦ Улуу хаараҕаным көр хаараҕан
    ◊ Улуу дьаалы — дьаалы диэн курдук
    Уруурҕаһыннарбыт улуу дьаалы буолан Урууга угуйуллар. Өксөкүлээх Өлөксөй. [Кыһыл Ойуун:] Кыһыл Ойуун улуу дьаалы Хааннаах далай ытыспынан Хара норуот хараҕын аһан, Көрбөт хараҕын көрдөрөн, Көҥүлүн уотун уматыам дуо?! П. Ойуунускай
    Оо, оҕонньор, улуу дьаалы, өйүн-төйүн көр эрэ! Дьэ, билигин Бииктэр оҕо биһигиттэн ханна куотар үһүгүн?! Л. Попов
    Улуу дьыл көр дьыл. Кыһыҥҥы кэми норуот поэзиятыгар улуу дьыл диэн ааттаан хоһуйаллара. «Кыым». Улуу күтүр фольк. — көрөргө сүөргү, ынырык абааһы. ☉ Чудовище, страшилище
    Умсуурдаах улуу күтүрдэр, Уораҕайдаах уот буурайдар Алдьархайдаах аллараа дойдуга [олохсуйбуттара]. П. Ойуунускай
    Улуу күтүр, Өлөр өлүү, Куттаммыттыы, Чолоччу тутунна. С. Зверев
    Улуу күтүр! Сииктэ киллэрин. П. Тобуруокап
    Дьулааннаах улуу күтүр Дьэ, күлэн күһүгүрүүр. П. Дмитриев. Улуу кыыл түөлбэ., харыс т. — 1) эһэ. ☉ Медведь
    Эһэ харыс ааттара — эһэ, эбэ, тойон, улуу кыыл, тыатааҕы, арбаҕастаах, мэлбэр, моҕус, сырҕан, хадаччы, маппыйар, таптыыгын, накыта, накыйбан. КАЕ НТ; 2) тайах. ☉ Лось
    Булчуттар тайаҕы харыстаан улуу кыыл дииллэр эбит. Улуу омугумсуйуу көр омугумсуйуу. Отелло Маврга өһө-сааһа улуу омугумсуйуу өһө-сааһа. Эрчимэн. Улуу салгын түөлбэ., харыс т. — улахан дьаҥ, сыстыганнаах ыарыы. ☉ Эпидемия
    Бу улуу салгыҥҥа икки оҕом өлбүтэ. ДСЯЯ
    Улуу тунах — 1) көр тунах. «Улуу тунах бастакы быйаҥа», — диэт, Иван уус чороонноох кымыһы күөрэччи анньан ылаттаата. М. Доҕордуурап; 2) сайын буолуута күөх от үүнэн, ынах, биэ үксэ төрөөн, үрүҥ ас дэлэйэрэ. ☉ Большое изобилие молочных продуктов в начале лета
    Уйгу-быйаҥ туругурбут, Улуу тунах олохсуйбут, Тоҕус толоҕой сэлэ диэн Тоҕуоруйан торолуйбут [дойду эбит]. Үс сыл буолан баран, улуу тунах саҕана арай биирдэ Омоҕой уолаттара көөртөрө: иккис сүһүөх сайыҥҥы уунан өрүс устун кус, кыыл түүтэ устан ааһар. Саха сэһ. I
    др.-тюрк. улуҕ, тюрк. улу, улуг