норматив бюджетной обеспеченности

норматив бюджетных затрат

бюджетные ассигнована,

норматив отчислений налога

и. д. от тутун = II строительство, постройка (для себя).

в разн. знач. норма; сиэр-майгы нуормата нормы поведения; литературнай тыл нуормата норма литературного языка; үлэ нуормата норма выработки; нэдиэлэтээҕи нуорманы аһара толор = перевыполнить недельную норму.

(падэж) n. instrumental (case)

n. norm, assigned quota [<Russ. норма ]

I
тутун I диэнтэн хай. аата. Үбү-харчыны туттуу
□ Кини уҥуоҕунан намыһах, кэтит сарыннардаах, түргэн туттуулаах киһи. Амма Аччыгыйа
Биһиги дьиэттэн ордук тупсаҕай туттуулаах ууспут — Кыра Баһылай. С. Маисов
Туттууга тиҥэһэ тыйы суоттанар сыыһа, убаһаны туттуохха сөп. ҮБНьТ
Ньаабал ойоҕо сүрдээх чэбэр, ыраас туттуулаах биллэкөстө сатаабыт дьахтар. С. Курилов (тылб.)
◊ Киэн туттуу көр киэн
Саамай киэн туттуум — урукку тутуу бырайыагын адьас саҥа көрүҥ быһыытынан ылыннылар. Н. Лугинов
Ол күнтэн ылата Киэн туттуу ырыата Ньиргийэр эн уолуҥ түөһүгэр. И. Гоголев. Туттуу түһүк тыл. үөр. — хайааһыҥҥа туттуллар предмети бэлиэтиир түһүк. ☉ Орудный падеж
Туттуу түһүккэ турар аат тыл «ханан?» диэн ыйытыыга эмиэ хоруйдуур. СТМ
«Олоппос», «кинигэ» диэн тыллары туттуу түһүккэ туруоран этиилэрдэ оҥоруҥ. ПНЕ СТ
II
тутун II диэнтэн хай. аата. Икки этээстээх дьиэни туттуу бэтэрээнэн дьыала буолбатах
□ Дьиэ-уот туттуу — киһи сиргэ үөскээбит анала. «Чолбон»
Дьиэни бу ньыманан туттуу үгүс туһалаах. «ХС»

аат.
1. Быһаарыллыбыт, ылыныллыбыт, эбэһээт тутуһуллуохтаах ирдэбил, быраабыла. ☉ Общепринятое правило, норма
Атын омук тылларыттан киирии тыллары туттууга нуорманы кэһии түбэлтэлэрэ тахсар. АНВ СТ У. Сурук тылын лиэксикэтигэр литературнай тылга туттуллар, атыннык эттэххэ литературнай нуорма буолар тыллар киирэллэр. АПС СТЛ
2. Туох эмэ олохтоммут, быһыллыбыт орто кээмэйэ. ☉ Установленная мера, сред няя величина чего-л., норма
Үлэ нуор мата.  Дьөгүөрэп ампаарыттан саллаатыгар нуорма табаҕын аҕалар. Ам ма Аччыгыйа. Таня нуорматын аһара толорон баран, өссө хортууһугар моонньоҕоннообут. Д ь ү ө г э А а н ы с т ы ы р а п. Оту охсор нуорматын Куоһарбыта буолуо диэн, Ийэм миигин кэтэһэр Бүтэй үөрэр, эрэнэр. И. Федосеев
3. Кимиэхэ, туохха эмэ тиксэр өлүү, ким, туох эмэ ирээтэ. ☉ Доля, часть чего-л., отведённая, предназначенная к ому-чему-л.
Онтон биир уһаайба оннун, нуор ма сирдэрин уонна түөрт ыйдаах хамнаһын Харытыанаҕа бэрдэрэргэ этэбин. П. Ойуунускай
Дьөгүөрэп …… ампаарыттан саллаатыгар нуорма табахтарын аҕалар. Амма Аччыгыйа
Учууталлара ыыппыт килиэбиттэн үөрэн, хараҕа чаҕылыҥныы түспүтэ: «Нуормабытын ыла иликпит. Онон быстаран олоробут». М. Ефимов
4. Ханнык эмэ успуорт көрүҥэр ситиһиллиэхтээх ирдэбил. ☉ Установленный норматив, показатель достижения в спорте
1965 сыллаахха Н. Саввинов Арассыыйа күрэхтэһиитигэр маастар нуорматын толорбута. НСС ОоО
Чөмпүйэ нээккэ Дмитрий Попов, Александр Сы ромятников маастарга хандьыдаат нуорматын толордулар. ПБН КДьСО
♦ Нуорматын биэр — кимиэхэ эмэ тоһун биэр, кэһэт. ☉ Проучить, наказать кого-л. (букв. норму его дать)
«Ньоролуһан эриҥ — нуормаҕытын биэриэм», — диэн сибигинэйэн эттэ, силин быһа ыйыһынна. Р. Баҕатаайыскай. Нуорматын ылла — кэһэйдэ, көрдөөбү тү н ыл ла. ☉ Получать наказание за содеянное, получать горький урок (букв. [он] получил свою норму)
Нуорматын ылбыт б ы һ ы ылаах, уку-суку туттан тахсан барда. НАГ ЯРФС I

тутун-хабын диэнтэн хай
аата. Кини туттуутахаптыыта, көрүүтэ-истиитэ, таҥаһасаба барыта сөп, киһи сүрэҕин-быарын ортотунан киирэрэ. Суорун Омоллоон
Биһиги эмээхситтэрбит туттууларахаптыылара куруутун киһи иһинэн буолар. Далан
Дьэ дьабдьыныы бөҕө буолла, туттуулара-хаптыылара түргэтээтэ. И. Данилов