аат.
1. Туох эмэ ыарахан, таһаҕас, баттык. ☉ Что-л. тяжёлое, тяжесть, груз, вес
Сүүс бууттаах ыарык таҥнары тарпытын курдук буолла. В. Короленко (тылб.)
Мэҥиэни саһыл үөһээнэн ылбатын наадатыгар сэлэни мас лабааларынан хаппахтаан баран, ыарыгынан баттатыллар. ТСКБ
Итиччэ ыйааһыннаах тимир ыарыгы өрө астаҕына эрэ Коростелев иннигэр түһэн чөмпүйүөннүөхтээх. «Кыым»
2. көсп. Киһини баттыыр, сүгэһэр буолар ыар санаа, эрэй-кыһалҕа. ☉ Что-л. угнетающее, бремя, ноша
Төттөрүтүн, бу бырааһынньык миэхэ ыарык дии санаата Айдар дьиэтигэр чугаһаан иһэн. Н. Лугинов
Доҕорум, таптыыр уйус Сүрэххэ, эрэбил, Хомойуу курдук куруус, Ыар ыарык суоҕун билэбин. С. Данилов
Киһини санаа кулута дииллэр да, Ньукулай бэрт хойукка диэри санаа-оноо ыарыга диэни билбэтэҕэ. Күрүлгэн
3. көсп., эмт. Дьахтарга, тыһы кыылга бөллөөт үөскүүр, ситэр, ууһатар уоргана. ☉ Яичники
[Биэ төрүүр-ууһуур] ис уорганнара …… мааткаттан, …… маатка моонньуттан уонна ыарыктартан тураллар. НПИ ССЫа
[Биэ көҕүйбүтэ] маатка ыарыгыттан сиппит бөллөөт тахсыытын курдук бэлиэлээх. НПИ ССЫа
♦ Ыарык буол — кимиэхэ эмэ мэһэй, боҕуу буол; баттаа. ☉ Стать бременем, обузой для кого-л., помехой кому-л.; угнетать кого-л.
Эҥсилгэннээх иэйиилэр, Сындааһыннаах санаалар Мин санныбар сүгэһэр, Түөспэр ыарык буоллулар. И. Гоголев
[Кистэлэҥим] сөбүн биэс уонтан тахса сыл устата санныбар ыарык буолан дьөлө сааллан сырытта. Р. Кулаковскай
Ньургун Николаевич аар кырдьаҕас …… дууһатын түгэҕэр сөҥөрдөн илдьэ сылдьар, кинини мунчаардар да, кэнникинэн ыарык буолан эрэр ис санаатын кэпсээн эрэрин сэрэйдэ. Г. Угаров
ср. др.-тюрк. аҕырлых ‘тягость’, тур. аҕырлык ‘тяжесть; бремя’