ж. бөлүөҥкэ, оҕо суута; # с пелёнок кыһыл оҕо эрдэҕиттэн.

суллулуоһа, целлюлоза (глкжозид-най диэн ааттанар химическэй сибээстэринэн холбоммут глюкоза тобохторуттан турар уустук молекулалаах углевод (полисахарид). С. үүнээйи тас хаҕын утахтарыгар ордук элбэх, онон үүнээйини бөҕө туруктаах оҥорор. С. кумааҕыны, химическэй утахтары, бөлүөҥкэлэри, лааҕы, пласт-маассаны, буруота суох буораҕы эҥин оҥорууга туттуллар.)

туохт.
1. Кими, тугу эмэ тас өттүттэн бүрүйэн баран көстүбэт гына сөрөө. ☉ Обёртывать чем-л., заворачивать во что-л. кого-что-л.
Чааскылары, тэриэлкэлэри барытын холбуу биир ырбаахы тэллэҕэр суулаан бараллар. Амма Аччыгыйа
Маайа лэппиэскэ тоһута тутан кумааҕыга суулуур. Н. Якутскай
Ньукуулаах бэҕэһээ эт сиэбиттэрэ, кини биир кыра куһуогу ийэбэр диэн, өрбөххө суулаан кистэлэҥ муннугар ууран кэбиспитэ. В. Гаврильева
2. Тугу эмэ хас да хос бүк тут. ☉ Согнуть, сложить что-л. несколько раз
Киһитэ сиэбиттэн дьаптайа сууламмыт кумааҕыны ылан, оргууй аҕай бөппүрүөскэ сууланан, түү быыһынааҕы уоһугар кыбытта. А. Софронов
Арамаан кумаламмыт биэс сүүстээх харчыны ылан, ытыһынан имэрийэн тэнитэн баран, суулаан, кубараанньыгар угунна. Амма Аччыгыйа
Харайдаанап тэлэгирээмэни бэркэ сэрэнэн, түөрт муннуктуу суулаан, ырбаахытын сиэбигэр угунна. Софр. Данилов
3. Кими эмэ таҥаһынан эрийэн үллүй. ☉ Укутывать, заворачивать кого-л. во что-л. тёплое
Ороһостуба өрөбүлүгэр Дьөгүөрдээн оҕустаах кэлэн Микиитэни суорҕаҥҥа суулаан дьиэтигэр тиэйэн барда. Амма Аччыгыйа
Маппыры бөрө тириитэ суорҕаҥҥа суулаан, муус маҥан ат сыарҕатыгар олордон, Сипсики илдьэ барарыгар …… Балааҕыйа кылана-кылана эккирэтэн көрбүтэ. Л. Попов
Биир сылаас ириэһин күн …… Тыгырыана сукуйугар суулаан, эһэ оҕотун таһырдьа илдьэ таҕыста. Болот Боотур
△ Кыһыл оҕону таҥаска сөрөө. ☉ Пеленать младенца
Таҥаһынан барытынан Оҕолорун суулуу букунайар. С. Данилов
Оһох аттыгар ыйанан турар кураанах бөлүөҥкэнэн оҕону суулуур. Н. Якутскай
Ааныска оҕото төрөөтөҕүнэ хайдах эмтэриэҕин, суулуоҕун санаата. Күрүлгэн
4. көсп. Оһох эбэтэр кутаа кыһыл чоҕун чөмөхтөөн баран күлүнэн көм. ☉ Засыпать золой собранные в кучу красные угли в печке или в костре
[Чурумчуку] аһаан бүтэн, уоһун соттон, Уотун суулуу турбута. Эллэй
Биһиги аһаан-сиэн бүппүппүт. Лааһар уотун суулаабыта, ордубут чэйинэн саба куппута. Далан
Кээтиис …… уотун суулаан баран, кыысчаанын көтөҕөн тахсан барда. Айталын
5. көсп., кэпс. Күрэхтэһиигэ, оонньууга кими эмэ чэпчэкитик кыай-хот, улаханнык баһый. ☉ Легко победить кого-л. в соревновании, в состязании. Маастар И. Никифоров …… кэлин түөрт туурга көрсүбүт дьоннорун барыларын «суулаата». «Кыым»
△ Тугу эмэ ситиһиилээхтик, кыайан-хотон түмүктээ. ☉ Успешно завершить что-л. Бүтэрбит саҕана көрсүһүүлэрин түргэн үлүгэрдик «суулаан» кэбиспит прозаиктарбыт киирэн кэллилэр. С. Руфов
♦ Солкоҕо суулаа — наһаа маанытык таҥыннар. ☉ Роскошно, нарядно одевать (букв. укутать в шелка)
Миэхэ кэргэн буол, көмүскэ көмүөм, солкоҕо суулуом. Н. Якутскай. Сутуруккун суулаа (суулуу тут) — кими эмэ охсоору, кырбаары илиигин сутуруктуу тут. ☉ Сжать пальцы в кулак с намерением ударить, побить кого-л. [Хабырыыс] тарбахтара ыалдьыар диэри сутуругун ыга суулаата, ойууну охсуох курдук утары атыллаата. И. Гоголев
Черов сиэркилэтиттэн тэйбэтэ. Көрүнэ-көрүнэ, арыт сутуругун суулуу тутан, соҕотох тарбаҕын эрэ чороччу тутан, салгыны кэйиэлээн ылар. С. Дадаскинов
Сутурукпун суулуу туппаппын, Ол иһин үгүс дьон доҕоробун, Ол иһин өстөөҕө суох ыччаппын. Агидель к. Суулуу тутан — биир-биир ырытан көрбөккө, барытын бииргэ. ☉ Всё скопом, без разбору
[Балыыһаҕа] кэлин туох уларыйыы таҕыста? — Тута-бааччы суулуу тутан сыаналыырга ыарахан. Р. Баҕатаайыскай
Киин оройуоннар сахалара Мастаах эҥин диэн араарбаттар, Бүлүүнү барытын суулуу тутан сымаһыттар дойдулара дииллэр этэ. Багдарыын Сүлбэ
◊ Суулуу [бүк] түс — нөрүччү туттан, кимиэхэ эмэ сыста түс (нарымсыйан, таптатаары). ☉ Склониться, прижаться, приникнуть к кому-л. (в знак нежности, любви)
Кэлиҥ, сыллаан ылаттыым! Үс кыыс кэлэн, үһүөн суулуу бүк түһэн биэрэллэр. Суорун Омоллоон
[Настаа (Көстөкүүҥҥэ суулуу түһэн олорон):] Доҕоор, сөбүлэһэр, таптаһар буолан баран хайдах арахсыахпытый? Күндэ. ДТС чоҕла, тув. шуглаар, хак. сулга, кирг. чулҕа