сыһ.
1. Туох эмэ иһигэр (тимирдэ) супту, өтөрү (саай, оҕус, баттаа уо. д. а.). ☉ Внутрь, вглубь (ударить, воткнуть, вдавить)
Били кини муус кыралыыр килиин сүгэтэ манна кэлэн, дүлүҥҥэ батары охсуллан турар эбит. Эрилик Эристиин
Биһиги ирбэт тоҥ уорҕатыгар диэри тимирбетон сыбаайалары батары саайан киллэрдибит. Н. Лугинов. Лида уһун чомпойдоох кыраабылын сиргэ батары анньан баран эргичиҥнэтэр. А. Федоров
△ Туохха эмэ улаханнык батылла, тимирчи (түс, хаамп уо. д. а.). ☉ (Погружаясь) во что-л., в глубину чего-л. (застревать и т. д.)
Чөркөйүм төбөтүн оройунан дулҕа сиэлигэр батары түһэн, хамсаабакка сытара. Далан
Мин хаарга батары түһэн хааллым. Н. Тарабукин (тылб.)
2. көсп. Кытаанахтык, дьөлө (көр). ☉ Пристально, пронзительно (смотреть)
Макаар кылааска киирбитигэр Ньукуус …… кинини хатыылаах баҕайытык батары көрдө. Дьүөгэ Ааныстыырап
Биир эдэр уол мааҕыттан миигин батары көрөр да көрөр. Н. Лугинов
3. кэпс. Кистээбэккэ, аһаҕастык (санааҕын эт). ☉ Прямо, открыто (высказать что-л.)
Баһылай маладьыас – кини ис санаатын хаһан да кистээбэт, үчүгэйи-куһаҕаны көрбүтүн батары этэр. П. Ойуунускай
Сатаммат буоллаҕына, эн: «Аны кэлимэ», – диэн батары этиэххин. Д. Таас