ж. I. кырдьыы, кырдьар саас; 2. (ветхость) эргэрии, эргэриитэ; # на старости лет кырдьар сааска.

туохт.
1. Күүһүҥ таһынан хамсанан бүтэйдии оһоллон (үксүгэр ис уорганнарыгар). ☉ Повредить себе внутренние органы от чрезмерных усилий (напр., поднимая тяжести), надорваться. Кини ыараханы көтөҕөөрү иһэттибит
2. көсп. Туохха эмэ табыллымына, ыар охсууну ылан, өрүттүмэ. ☉ Понести урон или потерю (от к-рой трудно оправиться), пережить что-л. (напр., трагедию), терпеть неудачу, приходить в упадок
Айаннаан сылдьан иһэттибит киһи. ПЭК СЯЯ
ср. хак. изе 'разрушать что-л.; приводить в ветхость'

туохт.
1. Хампы түс, алдьан-кээһэн, үрэлин, айгыраа. ☉ Разбиваться, разрушаться, приходить в ветхость, ветшать
Халдьаайыга хампарыйбыт чабычах сыстан турар (тааб.: кулгаах). Сөмөлүөт хампарыйбыт кэбиинэтин иһигэр икки бойобуой лүөччүктэр үйэ-саас тухары уһуктубат ууларын утуйа сыталлар. Амма Аччыгыйа
Сиидэркэ суруксут устуулугар кэннинэн чинэрийдэ. Устуул, хаачыгыраат, хампарыйан хаалла. И. Гоголев
2. көсп. Эһин, суох буол, урусхаллан. ☉ Быть разбитым, побеждённым, быть уничтоженным, истреблённым
Киһи бөҕө кэбэхтэннэ, Сэрии бөҕө сэймэктэннэ, Хамаанда бөҕө хампарыйда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Колчак хампарыйан — Хара күнүм кэллэ. П. Ойуунускай
Өстөөх хампарыйбыта. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. хам ‘сваливать’, эвенк. кампари, капуогамии ‘разбиться вдребезги’

1) соединяться, собираться; восстанавливаться; илбэһэ сылдьар = быть собранным, содержаться в скреплённом, соединённом состоянии; сыарҕа нэһиилэ илбэһэ сылдьар сани едва скреплены (могут развалиться); 2) диал. разваливаться или рваться (от ветхости, гниения); бу быа илбэһэ сылдьар буолбут этот ремень начал рваться.